Sąd Najwyższy nie przyjął skargi gminy i zasądził od niej 2700 zł kosztów

1. Wyrokiem z 19 września 2025 r., Sąd Apelacyjny w Katowicach, w sprawie

z powództwa P.A. przeciwko Gminie Miasto B., o zapłatę, na skutek apelacji

pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z 22 czerwca 2023 r.,

oddalił apelację (pkt 1) oraz orzekł o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt 2).

2. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wywiodła strona

pozwana, zaskarżając wyrok w całości.

I CSK 494/26

2

3. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując

się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona

w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi

kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony

wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie

służy zaś merytorycznej ocenie skarg)i kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej

jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

usprawiedliwione.

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na

skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że

skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń,

będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą

być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się

instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Tak więc, nie w każdej sprawie,

nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy

I CSK 494/26

3

wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania,

w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom

sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

6. Skarga kasacyjna strony pozwanej nie zawiera argumentów

dostatecznych dla uznania, że skarżący skutecznie wykazał, iż w sprawie zachodzi

powołana przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

7. Złożenie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

przesłance oczywistej jej zasadności oznacza, zgodnie z poglądem utrwalonym w

judykaturze, że skarżący musi przedstawić dokładny wywód, na czym – jego

zdaniem – polega oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem

przepisów, których naruszenie ją spowodowało oraz argumentację wskazującą na

to, dlaczego opisane naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście

nieprawidłowego orzeczenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej, w trybie z art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c., nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie SN z 8

października 2015 r., IV CSK 189/15 i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący,

przedstawiając – jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie skargi kasacyjnej

„oczywiste naruszenie prawa” – powinien zatem wykazać kwalifikowany charakter

tego naruszenia (zob. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP

2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz.

49; z 15 kwietnia 2021 r., IV CSK 617/20).

8. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona wyżej wymieniona

przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c.,

oprócz wymagań przewidzianych w § 1, skarga kasacyjna powinna zawierać

wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. W ocenie Sądu

Najwyższego wymienione elementy mają charakter konstrukcyjny (podobnie jak te

z art. 3984 § 1 k.p.c.). Braki te należy traktować jako nieusuwalne. Taki wniosek

I CSK 494/26

4

można wysnuć zarówno z orzecznictwa SN powstałego w kontekście

nieobowiązujących już przepisów odnoszących się do kasacji. (zob. postanowienie

SN z 5 czerwca 2001 r., IV CZ 45/01; 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00; 9

listopada 2000 r., II CKN 1385/00), jak też i aktualnego (zob. postanowienie SN z

14 lipca 2022, I CSK 2569/22).

W analizowanej skardze kasacyjnej zawarto wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania oraz jedno zdanie, które Sąd Najwyższy uznał za

uzasadnienie tego wniosku. Skarżący wskazał jedynie: „skarga jest oczywiście

uzasadniona z uwagi na rażące naruszenia przez Sąd Apelacyjny w Katowicach

przepisów prawa materialnego w szczególności poprzez bezpodstawne przyjęcie,

że Pozwany był zobowiązany do wyzucia z posiadania E.S., podczas gdy

obowiązek taki nie wynika z przepisów prawa ani umowy sprzedaży nieruchomości

zawartej przez strony oraz uznanie, iż Powód nie przyczynił się do powstania

szkody podczas gdy nieruchomość została Powodowi w całości i prawidłowo

wydana, a to Powód nie podjął działań by objąć nieruchomość posiadaniem

samoistnym” (pkt II.1. skargi powtórzony w pkt III.4. skargi)

W dalszej części skargi kasacyjnej (oznaczonej jako „uzasadnienie”) nie

wyodrębniono uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej sformułowano jedno wspólne uzasadnienie dla przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz dla podstaw kasacyjnych.

W orzecznictwie SN wskazuje się, że wniosek o przyjęcie skargi do

rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu, natomiast

podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do

rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą

być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione, a

dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. nie wystarczy odwołanie się do

podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, ponieważ mimo że argumenty mogą być

podobne, to Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze

okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw

kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. postanowienia SN z 22 maja 2024 r., I CSK

786/24).

I CSK 494/26

5

Uznaje się, że nie ma możliwości pośredniego wyartykułowania wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z innych wniosków formalnych. W

konsekwencji tego nie można w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej doszukiwać

się fragmentów mogących wskazywać na uzasadnienie podstaw przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 k.p.c.

Biorąc jednak pod uwagę to jedno, przywołane już wcześniej, zdanie

sformułowane przez skarżącego, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że

skarżący nie przedstawił dokładnego wywodu, na czym – jego zdaniem – polegała

oczywista zasadność skargi w danej sprawie z przytoczeniem przepisów, których

naruszenie ją spowodowało oraz argumentacji wskazującej na to, dlaczego opisane

naruszenie doprowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Również istotne argumenty za odmową przejęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania zostały zawarte w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy

aprobuje treść odpowiedzi na skargę, a ponowne przywoływanie wskazanych tam

argumentów uznaje w tym miejscu za zbędne.

9. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

10. Z powyższych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 i 2 k.p.c.).

11. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1,

11 i 3 k.p.c. w związku z § 2 pkt 6 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie.

Piotr Telusiewicz

[SOP]

I CSK 494/26

6