Rozdzielność majątkowa wstecz do 2015 r. SN nie przyjął skargi pozwanej

Wyrokiem z 15 czerwca 2023 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zmienił wyrok

Sądu Rejonowego w Wadowicach z 13 października 2022 r. w ten sposób, że jako

dzień powstania rozdzielności majątkowej małżeńskiej między powodem Z.S. a

pozwaną J.S. wskazał 28 października 2015 r. zamiast 7 października 2021 r.

Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego,

zaskarżając go w całości. Wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

I CSK 512/24

2

z uwagi na jej oczywistą zasadność (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Zdaniem skarżącej

Sąd drugiej instancji dokonał wykładni art. 52 § 2 k.r.o. rażąco sprzecznej z intencją

ustawodawcy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł m.in. o odmowę przyjęcia

skargi do rozpoznania, a także o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów

postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi

nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest

ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu

dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do

czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje,

a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej

sprawie.

Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka zachodzi wówczas, gdy

zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez

głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa

materialnego albo procesowego o charakterze elementarnym, polegających

w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście

sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie

i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na

oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie

faktycznym (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30

listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26

I CSK 512/24

3

października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22).

Zgodnie z art. 52 § 2 zd. 2 k.r.o. w wyjątkowych wypadkach sąd może

ustanowić rozdzielność majątkową z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia

powództwa, w szczególności, jeżeli małżonkowie żyli w rozłączeniu. Spełnienie tej

ostatniej przesłanki w stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, co już samo

w sobie sprzeciwia się uznaniu skargi kasacyjnej za oczywiście uzasadnioną.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zniesienie wspólności

majątkowej z datą wsteczną, tj. z dniem wcześniejszym niż dzień wytoczenia

powództwa, może nastąpić, gdy ważne powody, o jakich mowa w art. 52 § 1 k.r.o.,

istniały już w tej wcześniejszej dacie. Do ważnych powodów zalicza się życie

w rozłączeniu, jeżeli z tego powodu niemożliwe było współdziałanie w zarządzie

majątkiem wspólnym (zob. m.in. wyroki SN: z 8 maja 2003 r., II CKN 78/01;

z 4 czerwca 2004 r., III CK 126/03, i z 11 grudnia 2008 r., II CSK 371/08, OSNC

2009, nr 12, poz. 171). W tym świetle dokonana przez Sąd drugiej instancji

wykładnia art. 52 § 2 k.r.o. nie budzi zasadniczych zastrzeżeń. Sąd wskazał, że

powód i pozwana nie mogli współdziałać w zarządzaniu majątkiem już od 2015 r.,

podkreślając, że już od tamtej pory nie byli w stanie utrzymywać ze sobą kontaktu,

co jest niezbędne do podejmowania czynności względem wspólnego majątku.

W świetle poczynionych ustaleń faktycznych konstatacji tej nie można uznać za

oczywiście błędną.

Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

11, 3 i 4 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 4 ust. 1 pkt 7 oraz § 20 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie.

Marcin Krajewski

(E.M.)

I CSK 512/24

4

[SOP]