Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku, klient dostanie 2700 zł

W związku ze skargą kasacyjną pozwanego Bank1 S.A. w W (obecnie Bank

S.A. w W.) od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 2 września 2025 roku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I CSK 604/26

2

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanki te nie zostały

spełnione.

Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego

wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale

także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego

sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych

ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego

wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).

Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo iż budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

I CSK 604/26

3

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 28 marca 2007 r., II CSK

84/07). Skarżącego obciąża obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej

argumentacji prawnej wskazującej na zaistnienie powołanej okoliczności

uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zawierającej

szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne wątpliwości interpretacyjne

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 12

grudnia 2008 r., II PK 220/06).

Według skarżącego jego skarga powinna być przyjęta do rozpoznania ze

względu na:

1) istnienie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 3851 § 1 i 2

k.c., w zakresie, w jakim odnoszą się one do skutków uznania postanowień

umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia takich postanowień przepisami

dyspozytywnymi;

2) występujące w sprawie istotne zagadnienie prawnego polegające na

konieczności ustalenia czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona

umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se

o niejednoznaczności tego postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy

postanowienie takie powinno podlegać badaniu pod kątem abuzywności?

Podniesione przez autora skargi kasacyjnej kwestie koncentrują się wokół

problemu dotyczącego abuzywności postanowień umowy i skutków tej

abuzywności, które były w ostatnim czasie przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu

Najwyższego Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień umownych

pozostawiających możliwość ustalania kursu CHF, a w konsekwencji wysokości

świadczeń stron, arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest jednolicie przyjmowane

w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Takie uregulowanie umowne uznawane jest za

niedopuszczalne, niezależnie od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku)

w ustaleniu kursu jest pełna, czy też w jakiś sposób ograniczona (zob. np. wyroki

SN: z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134; z 24

października 2018 r., II CSK 632/17; z 4 kwietnia 2019 r., III CSK 159/17; z 9 maja

2019 r., I CSK 242/18; z 2 czerwca 2021 r., I CSKP 55/21; z 30 maja 2023 r.,

I CSK 604/26

4

II CSKP 1536/22; z 22 czerwca 2023 r., II CSKP 1484/22; z 23 czerwca 2023 r.,

II CSKP 1464/22, i z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1549/22).

Sąd Najwyższy wielokrotnie wyrażał pogląd w myśl którego, postanowienia

uprawniające bank do jednostronnego ustalenia kursów walut są nietransparentne,

ponieważ pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, a równocześnie

obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem. W konsekwencji

postanowienia umowy określające zarówno zasady przeliczenia na złote kwoty

udzielonego kredytu przy jego wypłacie, jak i przeliczenia spłacanych rat,

pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter

niedozwolonych postanowień umownych (zob. uzasadnienie uchwały składu całej

Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, i przywołane tam

orzecznictwo).

Postanowienie o odesłaniu do tabeli kursowej banku, jako współokreślające

wysokość pozostałego do spłaty zadłużenia, czyli główne świadczenie

kredytobiorcy, co do zasady nie podlega ocenie w świetle art. 3851 § 1 k.c., ale

tylko pod warunkiem, że postanowienie to zostało sformułowane w sposób

jednoznaczny. W sprawie, w której wniesiona została skarga kasacyjna, sytuacja

taka nie miała miejsca. Utrwalona jest bowiem rozszerzająca wykładnia tego

warunku jako obejmującego nie tylko jego tekst (jest jasne, co znaczy stosowanie

kursu ogłoszonego przez bank), lecz także mechanizm działania tego warunku. Aby

odesłanie było dozwolone, w umowie musiałyby zostać zawarte szczegółowe

zasady ustalania kursu, tak aby kredytobiorca sam mógł obliczyć ten kurs w danej

chwili. Choć zatem kurs walut obcych ogłaszany przez bank na podstawie art. 111

ust. 1 pkt 4 pr.bank. wiąże co do zasady klientów banku przy dokonywaniu

z bankiem czynności prawnych w okresie od ogłoszenia kursu do ogłoszenia

nowego kursu, nie można umową związać konsumenta kursami, które dopiero

zostaną ogłoszone, a orzecznictwo jednolicie uznaje takie związanie przyszłym

kursem za niedozwolone.

Sąd Najwyższy konsekwentnie też przyjmuje, że oceny czy postanowienie

umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy

(zob. uchwałę SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2)

i od tego momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że

I CSK 604/26

5

konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie go takimi postanowieniami

umownymi. Skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc oznacza, że zdarzenia

o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej taką

klauzulę pozostają bez znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych

postanowień umownych. Oznacza to, że fakt wykonania umowy nie stanowi

przeszkody do odchodzenia roszczeń z tytułu nienależnego świadczenia w sytuacji,

gdy umowa uznana jest za nieważną.

W uchwale składu całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22,

Sąd Najwyższy stwierdził, że w razie uznania, iż postanowienie umowy kredytu

indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu

waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów (pkt 1). W razie zaś niemożliwości ustalenia

wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub

denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie (pkt 2).

Niedozwolony charakter sposobu określania kursu waluty obcej przesądza zatem

o niezwiązaniu stron umową w całości. Powyższe tezy, wiążąc w niniejszej sprawie

(art. 88 ustawy o Sądzie Najwyższym), uniemożliwiają uznanie umów stron za

ważne, gdyż wykluczają trwanie stosunku prawnego po usunięciu z treści umowy

źródła kursu walutowego, co przesądza także o bezpodstawności zarzutu

o możliwości stosowania kursu średniego NBP lub uznania umowy za umowę

kredytu złotowego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

(M.M.)

[SOP]

I CSK 604/26

6