Zasiedzenie udziału bez wykazanego posiadania części działki. SN nie przyjął skargi

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

I CSK 618/25

2

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod

kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wnioskodawcy M.T. i

T.T. powołali się na istotne zagadnienie prawne, tj. kwestię zasiedzenia udziału we

współwłasności nieruchomości według rzeczywistego stanu posiadania

samoistnego i w oderwaniu od zasad wynikających z prawa spadkowego. Wskazali

również, w tym samym aspekcie, na potrzebę wykładni przepisów prawnych.

Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.)

wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on

precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten

powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób

abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy

tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002,

nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz.

151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK

623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK

547/14).

W świetle utrwalonego stanowiska, w celu uzasadnienia potrzeby wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest

natomiast wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo

że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita

wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w

judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych,

które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13

czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

I CSK 618/25

3

Bliższa analiza wniosku – w zestawieniu z motywami zaskarżonego

postanowienia – nie pozwalała przyjąć, by w sprawie wystąpiły powołane przyczyny

kasacyjne.

Problem zasiedzenia nieruchomości w razie współposiadania samoistnego

nie stanowi novum i był wielokrotnie przedmiotem rozważań ze strony Sądu

Najwyższego. W szczególności, w powołanej we wniosku uchwale z dnia 26

stycznia 1978 r., III CZP 96/77, OSNCP 1978, nr 11, poz. 195, Sąd Najwyższy

wywiódł, że w takim przypadku przedmiotem nabycia własności w drodze

zasiedzenia może być udział w nieruchomości, przy czym domniemywa się, że

udziały są równe, chyba że z okoliczności sprawy, a w szczególności z zakresu

zajmowanych przez współposiadaczy pomieszczeń w nieruchomości wynika co

innego. Nie stoi to jednak na przeszkodzie stwierdzeniu nabycia przez zasiedzenie

fizycznej części nieruchomości objętej wyłącznym władaniem, jeżeli wydzielenie tej

części jest możliwe. Stanowisko to było wielokrotnie powtarzane w późniejszym

orzecznictwie (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009

r., III CSK 229/08 i z dnia 22 czerwca 2022 r., II CSKP 389/22).

Na tym tle należało zauważyć, że wbrew sugestiom wniosku oddalenie

apelacji wnioskodawców nie wynikało z przyjęcia przez Sąd Okręgowy odmiennej

lub sprzecznej z powołanym orzecznictwem koncepcji zasiedzenia w przypadku

współposiadania, lecz niewykazania przez wnioskodawców, iż samodzielnie władali

nieruchomością w szerszym zakresie aniżeli wynikałoby to z udziału, co do którego

Sąd Okręgowy stwierdził na ich rzecz nabycie nieruchomości w drodze

zasiedzenia. W szczególności, Sąd Okręgowy nie uznał, aby nabycie przez

zasiedzenie dającej się fizycznie wydzielić części nieruchomości nie było możliwe;

nie przyjął również koncepcji, która zakładałaby stwierdzenie zasiedzenia w

oderwaniu od rzeczywistego stanu posiadania. Stwierdził natomiast, że

wnioskodawcy nie posiadali nieruchomości w obszarze, który odpowiadałby

udziałowi w wysokości […] części. Ustalenie to pozostawało wiążące dla Sądu

Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (art. 39813 § 2 k.p.c.).

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

I CSK 618/25

4

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Paweł Grzegorczyk

(K.G.)

[SOP]