Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku, bank zapłaci 5400 zł kosztów

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli

w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Obowiązkiem

I CSK 626/26

2

skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do powyższych przesłanek,

a rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny, czy okoliczności przytoczone

przez skarżącego odpowiadają tym, o których jest mowa w art. 3989 § 1 k.p.c.

Pozwany wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na

konieczność rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c.), które przedstawił jako pytanie: „czy można uznać za abuzywne

postanowienie umowne odsyłające do przeliczeń kursowych według tabeli kursów

obowiązującej w banku przy jednoczesnym precyzyjnym wskazaniu wysokości

tegoż kursu oraz dokładnym oznaczeniu tabeli bankowej i daty jej opublikowania?”.

Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni przepisów wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), tj. art.

410 k.c. w zw. z art. 405 i art. 3851 § 1 i § 2 k.c. oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady

93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich (dalej – dyrektywa 93/13).

Zgodnie z ustaloną linią orzecznictwa, powołanie się na

występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jako na przesłankę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga określenia problemu

o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym

orzecznictwie i wymagającego pogłębionej wykładni. Skarżący powinien to

zagadnienie sformułować oraz przedstawić argumentację jurydyczną

uzasadniającą tezę o możliwości rozbieżnych ocen prawnych w związku ze

stosowaniem przepisów, na tle których ono powstało. Zagadnienie powinno być

ponadto „istotne” z uwagi na wagę problemu interpretacyjnego, którego dotyczy dla

systemu prawa. Skoro jednak skarga kasacyjna jest wnoszona w konkretnej

sprawie, to zarówno charakter rozpoznawanego roszczenia, jak i ustalony przez

sądy meriti stan faktyczny, którym Sąd Najwyższy byłby związany (art. 3983 § 3

i art. 39813 § 2 k.p.c.), musi pozostawać w związku z przedstawionym przez

skarżącego zagadnieniem prawnym i pozwalać na jego rozstrzygnięcie.

I CSK 626/26

3

O potrzebie wykładni przepisów prawnych jako przesłance przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania można mówić wtedy, gdy z mającego zastosowanie lub

mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy

prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice

usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. Ponadto, potrzeba wykładni

przepisów prawnych nie powstaje, gdy Sąd Najwyższy zajmował co do nich

stanowisko i wyrażał poglądy we wcześniej wydanych orzeczeniach, a nie zaszły

żadne okoliczności uzasadniające ich zmianę.

Problemy sformułowane przez skarżącego były w ostatnich latach

przedmiotem wykładni Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego.

Istniejące przez pewien czas rozbieżności w wykładni i stosowaniu przepisów

o wzajemnych rozliczeniach stron nieważnej umowy kredytu w oparciu o teorię

dwóch kondykcji w zakresie jej aktualności i stosowania, które mogły powstać na

gruncie wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24 zostały wyjaśnione. W tym

zakresie należy odwołać się do wyroku z 8 sierpnia 2025 r., II CSKP 705/23,

w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że uzasadnienie wyroku TSUE w sprawie

C-396/24 nie odnosi się ani do teorii salda, ani do teorii dwóch kondykcji jako

dwóch konkurujących ze sobą sposobów rozliczenia stron nieważnej umowy

kredytu frankowego, lecz koncentruje się na zasadzie aktualności wzbogacenia

określonej w art. 409 k.c. W związku z tym należy stwierdzić, że zastosowanie teorii

dwóch kondykcji przy wzajemnych rozliczeniach stron znajduje podstawę

w orzecznictwie sądowym i w orzecznictwie TSUE.

W judykaturze Sądu Najwyższego obecnie dominuje pogląd, że klauzule

kształtujące mechanizm indeksacji, zastrzeżone w umowie kredytu złotowego

indeksowanego do waluty obcej (denominowanego w walucie obcej), określają

główne świadczenie kredytobiorcy (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z 11 grudnia

2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz. 20, z 13 maja 2022 r., II CSKP

464/22 i z 10 marca 2023 r., II CSKP 1017/22 oraz powołane tam orzecznictwo).

Pogląd ten uwzględnia stanowisko Trybunału Sprawiedliwości UE, w orzecznictwie

którego podkreśla się, że za postanowienia umowne mieszczące się w pojęciu

„głównego przedmiotu umowy” w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy

uważać te, które określają podstawowe świadczenia w ramach danej umowy i które

I CSK 626/26

4

z tego względu charakteryzują tę umowę (por. wyroki TSUE z 30 kwietnia 2014 r.,

C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, pkt 49-50; z 26 lutego 2015 r., C-143/13, Matei,

pkt 54; z 23 kwietnia 2015 r., C-96/14, Van Hove, pkt 33; z 20 września 2017 r.,

C-186/16, Andriciuc i in., pkt 35). Za takie uznawane są klauzule indeksacyjne

(waloryzacyjne), jak i postanowienia odnoszące się do ustalonego w walucie obcej

mechanizmu waloryzacji świadczeń (określane niekiedy jako „klauzule ryzyka

walutowego”), które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy – konsumenta ryzykiem

zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu (zob.

wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE z 20 września 2017 r., C-186/16, Andriciuc

i in., pkt 37; z 20 września 2018 r., C-51/17, OTP Bank i OTP Faktoring, pkt 68; z 14

marca 2019 r., C-118/17, Dunai, pkt 48; z 3 października 2019 r., C-260/18,

Dziubak, pkt 44).

Klauzule waloryzacyjne, które nie zostały wyrażone w umowie kredytu

w sposób jasny i precyzyjny, podlegają badaniu pod kątem spełnienia przesłanek

z art. 3851 § 1 k.c. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE wyjaśniono, że

wymaganie wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem

nakazuje, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie

mechanizmu, do którego odnosi się ów warunek, a także, w zależności od

przypadku, związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym

w innych warunkach, tak by konsument był w stanie oszacować, w oparciu

o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tej umowy

konsekwencje ekonomiczne. Postanowienia umowy (regulaminu), określające

zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie

kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie

kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień

umownych.

Postanowienia analogiczne do ocenianych w niniejszej sprawie były już

wielokrotnie przedmiotem badania Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki Sądu

Najwyższego z 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016, nr 11, poz. 134;

z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22; z 20 maja 2022 r., II CSKP 403/22; z 24 lutego

2022 r., II CSKP 45/22, a także wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE z 3

października 2019 r., C-260/18, K.J. Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank

I CSK 626/26

5

International AG; z 10 czerwca 2021 r., C-776/19, C-782/19, VB i inni przeciwko

BNP Paribas Personal Finance SA oraz AV i in. przeciwko BNP Paribas Personal

Finance SA, Procureur de la République). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że

postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia

kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat

na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej,

mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, kształtują bowiem prawa

i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco

naruszając jego interesy. Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie

interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości

świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji

banku. Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki w chwili jego wypłaty, jak

i przeliczenie odwrotne w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat,

służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie postanowienia,

które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut są

nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku. W ten sposób

obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają

równorzędność stron. Skonstruowane w ten sposób, w ślad za wzorcem

stosowanym przez bank, uregulowania umowne są niedopuszczalne, niezależnie

od tego, czy swoboda przedsiębiorcy (banku) w ustaleniu kursu jest pełna, czy też

w jakiś sposób ograniczona, np. w razie wprowadzenia możliwych maksymalnych

odchyleń od kursu ustalanego z wykorzystaniem obiektywnych kryteriów.

Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa,

dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy, chyba że następczo

udzieli on świadomej i wolnej zgody na te klauzule i w ten sposób przywróci ich

skuteczność z mocą wsteczną (zob. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

– zasada prawna – z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56).

Strona powodowa takiej zgody nie udzieliła, o czym świadczą jej twierdzenia

i zarzuty podnoszone w toku procesu.

Jak wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jeżeli eliminacja

niedozwolonego postanowienia umownego doprowadzi do takiej deformacji

regulacji umownej, że na podstawie pozostałej jej treści nie da się odtworzyć treści

I CSK 626/26

6

praw i obowiązków stron, to nie można przyjąć, iż strony pozostają związane

pozostałą częścią umowy. Koresponduje to z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, który

przewiduje, że nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców

lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa

w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po

wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków (zob. m.in. uchwała składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 oraz wyroki Sądu

Najwyższego z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16 oraz z 24 października 2018 r.,

II CSK 632/17).

W wyroku z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, Bank BPH S.A., Trybunał

Sprawiedliwości UE orzekł, że wykładni art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13

należy dokonywać w ten sposób, że z jednej strony nie stoją one na przeszkodzie

temu, by sąd krajowy usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej

między przedsiębiorcą a konsumentem, w wypadku gdy odstraszający cel tej

dyrektywy jest realizowany przez krajowe przepisy ustawowe regulujące

korzystanie z niego, o ile element ten stanowi odrębne zobowiązanie umowne,

które może być przedmiotem indywidualnej kontroli pod kątem nieuczciwego

charakteru. Z drugiej strony przepisy te stoją na przeszkodzie temu, by sąd

odsyłający usunął jedynie nieuczciwy element warunku umowy zawartej między

przedsiębiorcą a konsumentem, jeżeli takie usunięcie sprowadzałoby się do zmiany

treści tego warunku poprzez zmianę jego istoty.

Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień

umownych rodzi zatem konieczność dokonania oceny, czy umowa w pozostałym

zakresie jest możliwa do utrzymania. Sąd meriti rozważył tę kwestię i uznał, że

obowiązywanie umowy po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków jest

niemożliwe. Jak wskazał Sąd Najwyższy, wyeliminowanie ryzyka kursowego,

charakterystycznego dla umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej

i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest

równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za

umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny

podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego

rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest

I CSK 626/26

7

możliwe, co przemawia za opowiedzeniem się o jej nieważności (zob. m.in. wyroki

Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i II CSKP 405/22 i z 8 lutego

2024 r., II CSKP 1036/23).

W razie stwierdzenia abuzywności klauzuli ryzyka walutowego i klauzul

przeliczeniowych utrzymanie umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia.

Jest tak zwłaszcza wówczas, gdy unieważnienie tych klauzul doprowadziłoby nie

tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnic kursów walutowych, ale

również – pośrednio – do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio

związane z indeksacją kredytu do waluty. W konsekwencji art. 6 ust. 1 dyrektywy

93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, aby sąd krajowy, po stwierdzeniu

nieuczciwego charakteru niektórych warunków umowy kredytu indeksowanego do

waluty obcej i oprocentowanego według stopy procentowej bezpośrednio

powiązanej ze stopą międzybankową danej waluty, przyjął, zgodnie z prawem

krajowym, że ta umowa nie może nadal obowiązywać bez takich warunków z tego

powodu, iż ich usunięcie spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu

umowy (zob. wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE z 14 marca 2019 r., C-118/17,

pkt 52; z 5 czerwca 2019 r., C-38/17, HS, pkt 43; z 3 października 2019 r.,

C-260/18, pkt 44 i 45; wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK

382/19).

W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów – zasada prawna –

z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56) Sąd Najwyższy

wyjaśnił, że zastąpienie klauzul niedozwolonych rozwiązaniami przewidzianymi

w innych przepisach wchodzi w rachubę tylko wtedy, gdy (koniunkcja przesłanek):

1) po wyłączeniu klauzuli abuzywnej umowa nie może obowiązywać, o czym

decyduje obiektywne podejście w świetle prawa krajowego, a zatem wola jednej ze

stron, w tym konsumenta, nie ma w tym zakresie rozstrzygającego znaczenia (por.

też wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE z 15 marca 2012 r., C-453/10, Jana

Pereničova, pkt 33-34, z 14 marca 2019 r., C-118/17, Zsuzsanna Dunai, pkt 40,

51, z 26 marca 2019 r., C-70/17 i C-179, Abanca Corporación Bancaria, pkt 57, z 3

października 2019 r., C-260/18, Kamil Dziubak, pkt 39-41, z 29 kwietnia 2021 r.,

C-19/20, I.W. i R.W., pkt 83, 89, z 2 września 2021 r., C-932/19, OTP Jelzálogbank i

in., pkt 49-50, z 8 września 2022 r., C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt 74, z 8

I CSK 626/26

8

września 2022 r., w połączonych sprawach C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt

67, 74 oraz z 12 października 2023 r., C-645/22, Luminor Bank, pkt 29, 37); 2)

całkowity upadek umowy naraża konsumenta na „szczególnie niekorzystne

konsekwencje”, w świetle okoliczności istniejących lub możliwych do przewidzenia

w czasie sporu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 marca 2023 r., II CSKP 617/22;

por. też wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE z 3 października 2019 r., C-260/18,

Kamil Dziubak, pkt 51, z 8 września 2022 r., C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt

67, z 27 kwietnia 2023 r., C-705/21, AxFina Hungary, pkt 41 oraz z 23 listopada

2023 r., C-321/22, Provident Polska, pkt 87, z uwzględnieniem rzeczywistych

i bieżących interesów konsumenta i z zastrzeżeniem, że „do celów tej oceny

decydująca jest wola wyrażona przez konsumenta w tym względzie” w tym sensie,

że jeżeli sąd poinformował konsumenta w sposób obiektywny i wyczerpujący

o skutkach prawnych oraz szczególnie szkodliwych skutkach ekonomicznych, jakie

może mieć dla niego unieważnienie umowy, sąd ten nie może, po uwzględnieniu

jego woli stwierdzenia nieważności umowy, sprzeciwić się zrzeczeniu się przez

niego ochrony przyznanej im przez dyrektywę 93/13 (por. wyroki Trybunału

Sprawiedliwości UE z 8 września 2022 r., C-80/21, C-81/21 i C-82/21, D.B.P., pkt

78 w związku z pkt 74-75, z 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B.,M.B. przeciwko X

S.A. (M.B. i in.), pkt 43-45 i teza oraz z 12 października 2023 r., C-645/22, Luminor

Bank, pkt 29; postanowienie Trybunału Sprawiedliwości UE z 18 października 2023

r., C-117/23, Eurobank Bulgaria, pkt 66, a z drugiej strony sąd nie może chronić

konsumenta przed upadkiem umowy, jeżeli ocenia, że nie naraża on go na

„szczególnie niekorzystne konsekwencje”, choćby konsument domagał się tej

ochrony (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 12 października 2023 r.,

C-645/22, Luminor Bank, pkt 38, 40-41); 3) istnieje przepis dyspozytywny albo

przepis „mający zastosowanie, gdy strony danej umowy wyrażą na to zgodę”, który

mógłby zastąpić wyłączone niedozwolone postanowienie umowne, umożliwiając

utrzymanie umowy (z korzyścią dla konsumenta); jeżeli niedozwolone

postanowienie umowne odzwierciedlało obowiązujący przepis ustawowy mający

zastosowanie w przypadku porozumienia stron, w rachubę wchodzi także

zastąpienie niedozwolonego postanowienia „tym stanowiącym punkt odniesienia

przepisem ustawowym w nowym brzmieniu przyjętym już po zawarciu umowy” (np.

I CSK 626/26

9

wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 26 marca 2019 r., C-70/17 i C-179/17

Abanca Corporación Bancaria, pkt 59-64 i teza).

Oceniana w niniejszej sprawie umowa bez dotkniętych abuzywnością tzw.

klauzul przeliczeniowych do waluty obcej nie może nadal obowiązywać. Jest tak

dlatego, że ich wyeliminowanie prowadzi także do upadku klauzuli ryzyka

walutowego, charakterystycznego dla umowy kredytu waloryzowanego kursem

waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką

LIBOR, co jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, iż

należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze niż zamierzone przez

strony, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu.

Bez postanowień określających sposób wyznaczenia kursu miarodajnego do

przeliczenia złotówki na franki szwajcarskie i na odwrót (bez uzupełnienia

związanej z tym luki), klauzule przewidujące indeksację (ucieleśniające też ryzyko

walutowe), w ogóle nie mogą wywrzeć skutku (np. wyrok Sądu Najwyższego z 11

grudnia 2019 r., V CSK 382/18 i z 25 lipca 2023 r., II CSKP 1487/22). Oznacza to

z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy

o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe (np. wyroki Sądu

Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, z. B, poz. 20,

z 13 kwietnia 2022 r., II CSKP 15/22, z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22 i II CSKP

382/22, z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22, z 20 maja 2022 r., II CSKP 796/22, z 8

listopada 2022 r., II CSKP 1153/22, z 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z 31

stycznia 2023 r., II CSKP 941/22, z 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z 10 marca

2023 r., II CSKP 1017/22, z 27 kwietnia 2023 r., II CSKP 1016/22, z 25 maja 2023

r., II CSKP 1311/22, z 6 czerwca 2023 r., II CSKP 1159/22, z 25 lipca 2023 r.,

II CSKP 1487/22, z 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z 8 listopada 2023 r., II CSKP

1530/22, z 21 listopada 2023 r., II CSKP 1675/22 i II CSKP 701/23, z 29 listopada

2023 r., II CSKP 1460/22, i II CSKP 1753/22, z 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22,

z 24 stycznia 2024 r., II CSKP 1496/22, z 6 września 2024 r., II CSKP 1644/22).

Skarżący powołał się również na oczywistą zasadność skargi (art. 3989 §

1 pkt 4 k.p.c.) z uwagi na fakt, że Sąd Apelacyjny naruszył art. 321 § 1 k.p.c. przez

przekroczenie granic orzekania wyznaczonych treścią żądania powoda

i stwierdzenie, że umowa kredytu wraz z aneksem nr […] z 9 maja 2008 r. i

I CSK 626/26

10

aneksem nr […] z 6 września 2011 r. jest nieważna, pomimo tego, że powód

domagał się w zakresie roszczenia o ustalenie jedynie ustalenia nieważności

aneksu nr 1 z 9 maja 2008 r. i aneksu nr 2 z 6 września 2011 r. do umowy kredytu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzasadnienie

oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do

rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia

zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego

i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. Oczywistość

naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego czyli odrębnego od podstaw

kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa

(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do

stwierdzenia, że objęte skargą orzeczenie jest wadliwe i dlatego skarga powinna

zostać przyjęta do rozpoznania.

Uzasadnienie wniosku oparte na tej przesłance wymaga przedstawienia

argumentacji prawnej zmierzającej do wykazania kwalifikowanego naruszenia

powołanych w skardze przepisów prawa, możliwego do stwierdzenia bez

merytorycznej analizy zaskarżonego orzeczenia oraz podstaw kasacyjnych (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC

2004, nr 3, poz. 49, z 5 października 2007 r., III CSK 216/07 i z 11 sierpnia

2011 r., IV CSK 163/11). Uzasadnienie wniosku nie może sprowadzać się do

powtórzenia, choćby w zmodyfikowanej formie, uzasadnienia podstaw kasacyjnych,

jak również być sformułowane w sposób, który wymagałby oceny ich zasadności.

W świetle powyższego należało stwierdzić, że ocena materialnoprawna

przyjęta przez Sąd Apelacyjny w zakresie nieważności umowy jest właściwa, gdyż

w zakresie żądania powódki mieści się również żądanie stwierdzenia nieważności

czynności prawnej aneksów, które ukształtowały umowę, początkowo zawartą

w odmiennej treści. Aneks jest ściśle powiązany z umowy i nie można traktować go

I CSK 626/26

11

jako odrębnej od umowy podstawy faktycznej i prawnej orzeczenia. W związku

z tym brak było podstaw do przyjęcia z uwagi na oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. oraz –

co do kosztów postępowania – art. 98 § 1, 11 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 §

1 k.p.c., § 2 pkt 7 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964), orzeczono jak w postanowieniu.

Marta Romańska

[dr]

[SOP]