Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powódki, zapłaci 2700 zł kosztów

W związku ze skargą kasacyjną powódki I.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego

w Krakowie z 8 maja 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I CSK 633/26

2

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Przesłanki te nie zostały

spełnione.

Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego,

a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego

wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale

także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego

sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych

ocen (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie nowe, którego

wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z 10 lutego 2023 r., I CSK 4691/22).

Natomiast uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako

przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną

postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub

procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania.

Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia

I CSK 633/26

3

w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. Szczególna podstawa przedsądu z art.

3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga przy tym samodzielnego, czyli odrębnego od podstaw

kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa

(procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do

stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga powinna zostać

przyjęta do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 stycznia

2026 r., I CSK 1588/25).

Według skarżącego jego skarga powinna być przyjęta do rozpoznania ze

względu na:

1) „fakt oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ze względu na to, że Sąd II

instancji przyjął, iż skoro powódka nie ma statusu konsumenta, to nie jest objęta

ochroną zapewnianą przez przepis art. 3851 i.n. Kodeksu cywilnego,

w konsekwencji oddalając powództwo w całości; tymczasem w orzecznictwie Sądu

Najwyższego ugruntowany i jednolicie przyjmowany jest pogląd, że nawet

w obrocie między przedsiębiorcami zawarte w umowie kredytu indeksowanego

klauzule przeliczeniowe, które dają stronie strukturalnie silniejszej możliwość

dowolnego kształtowania wysokości zobowiązania strony słabszej, są sprzeczne

z zasadami współżycia społecznego i naturą stosunku zobowiązaniowego,

a w konsekwencji nieważne, zaś ich miejsce - na podstawie art. 56 k.c. i art. 358 §

2 k.c. - zajmuje średni kurs NBP”;

2) na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego

sprowadzającego się do pytania o to, „czy w sytuacji, w której Sąd I instancji

uwzględnił powództwo w całości, ustalając stan faktyczny odmienny niż wynikający

z twierdzeń powoda i przyjmując odmienną niż wskazywana przez powoda

podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, Sąd II instancji może — akceptując

ustalenia faktyczne Sądu I instancji, ale odrzucając przyjętą przez Sąd I instancji

podstawę prawną rozstrzygnięcia — orzec reformatoryjnie i oddalić powództwo,

skoro wskutek takiego orzeczenia Sądu II instancji powód w toku całego

postępowania przed Sądami obu instancji nie ma zapewnionej możliwości

zakwestionowania w drodze środka zaskarżenia niekorzystnych dla niego ustaleń

faktycznych?”

I CSK 633/26

4

Odnosząc się do tak sformułowanych przyczyn przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania, nie można zgodzić się ze skarżącym, że wskazywany przez niego,

w ramach oczywistej zasadności, pogląd Sądu Najwyższego jest ugruntowany

i przyjmowany jednolicie. Istnieją bowiem orzeczenia tego Sądu wyrażające inne

zapatrywanie (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 26 października 2023 r., II CSKP

863/23 i przytoczone tam orzecznictwo SN). Jest przy tym oczywiste, że indeksy

rynku finansowego, mające wpływ na kursy wymiany walut, są pochodną warunków

rynkowych i zmieniają się w czasie. W umowach zawieranych na wiele lat często

zatem nie jest możliwe precyzyjne ustalenie kryteriów określających zakres

świadczenia (np. w postaci schematu, wzoru lub algorytmu matematycznego).

Praktyka obrotu gospodarczego wykazuje przy tym, że w tego rodzaju umowach

pozostawia się pewne warunki, niemożliwe do określenia w momencie zawierania

umowy, do ustalenia jednej ze stron, ze wspólnym założeniem „rynkowości”

dokonywanych w przyszłości ustaleń. Także sam ustawodawca uwzględnia

sytuacje niemożliwości czy trudności w ustaleniu w drodze konsensu stron zakresu

świadczenia, odwołując się w takich sytuacjach do zwrotów o ogólnym znaczeniu,

wskazujących jednak na potrzebę zachowania obiektywnego poziomu tego

świadczenia (np. art. 536 § 2, art. 628 § 1, art. 735 § 2, art. 758¹§ 3, art. 836 k.c.).

Nie każda zatem sytuacja, w której pozostawiono jednej ze stron umowy

dookreślenie zakresu spełnienia świadczenia (a tym bardziej – terminu jego

spełnienia w określonych ramach czasowych), prowadzić powinna do konstatacji,

że umowa pozostaje w sprzeczności z naturą (właściwością) stosunku czy

w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Nie można zatem przyjąć, że

powody przytaczane przez autora skargi kasacyjnej uzasadniają przyjęcie skargi do

rozpoznania ze względu na wystąpienie przesłanki z art. 398 9 1 pkt 4 k.p.c.

Jeżeli zaś chodzi o formułowane przez skarżącego istotne zagadnienie

prawne to należy przyjąć, że art. 386 k.p.c. wskazuje wprost w jakich sytuacjach

Sąd drugiej instancji wydaje orzeczenie reformatoryjne. W orzecznictwie oraz

literaturze podkreśla się rozpoznawczy charakter postępowania apelacyjnego.

W sytuacji, w której sąd drugiej instancji uwzględnienia apelację podstawowym

rodzajem rozstrzygnięcia jest zmiana zaskarżonego wyroku oraz wydanie

orzeczenia co do istoty sprawy. Jednocześnie nie można podzielić zapatrywania

I CSK 633/26

5

powódki, że nie miała ona możliwości zakwestionowania niekorzystnych dla niej

ustaleń faktycznych, skoro, jak sama twierdzi, Sąd drugiej instancji zaakceptował

ustalenia Sądu Okręgowego. Nie doszło zatem do niekorzystanej zmiany ustaleń

faktycznych dopiero na etapie postępowania apelacyjnego. Polemika z ustaleniami

faktycznymi dokonanymi przez Sąd pierwszej instancjami mogła być zatem

prowadzona w trakcie postępowania apelacyjnego nawet w sytuacji, gdy powódka

nie miała interesu prawnego w zaskarżeniu apelacją wyroku pierwszej instancji.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 k.p.c.

(M.M.)

[a.ł]