Potrącenie wierzytelności z kredytu w sporze z bankiem. SN odmówił przyjęcia skargi banku

I CSK 638/25

2

Strona pozwana, Bank spółka akcyjna w W., wywiodła skargę kasacyjną od

wyroku

Sądu

Apelacyjnego

w

Szczecinie

z 31 października 2024 r., wydanego w sprawie z powództwa J.K.

i W.K. o ustalenie i zapłatę.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank wskazał na

oczywistą zasadność skargi, polegającą na niezastosowaniu przepisów

o potrąceniu i dotyczących skutków złożenia oświadczenia o potrąceniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób sprzeczną z jednolitą

i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Pozwany bank pod pozorem

oczywistej zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego

I CSK 638/25

3

wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił

wyłącznie własne stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego

rozstrzygnięciem Sądu drugiej instancji. Strona pozwana ograniczyła się do

twierdzeń o złożonym 28 maja 2024 r. przez powodów oświadczeniu o potrąceniu.

Sąd drugiej instancji obszernie i wyczerpująco odniósł się w uzasadnieniu do

skuteczności złożonego przez powodów oświadczenia o potrąceniu.

Jeżeli wierzytelność aktywna stała się wymagalna wcześniej niż

wierzytelność pasywna, to retroaktywny skutek potrącenia nie obejmie odsetek

powstałych w okresie od dnia wymagalności wierzytelności aktywnej, od której

naliczane są odsetki, do dnia powstania wymagalności wierzytelności pasywnej

(zob. postanowienie SN z 2 grudnia 2025 r., I CSK 1986/25).

Sąd Najwyższy w uchwale całego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował dotychczasową linię

orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych

z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,

I CSK 638/25

4

w którym kredytobiorca

zakwestionował

względem

banku

związanie

postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych

w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia

w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład

całej Izby Sądu Najwyższego jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały

w analogicznym składzie (art. 88 ustawy o SN).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4

pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za

czynności radców prawnych.

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]