Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej matki na przysposobienie dziecka

Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił

apelację uczestniczki K.O. od postanowienia Sądu Rejonowego w Wadowicach z 2

marca 2023 r., w którym Sąd ten orzekł przysposobienie małoletniego D.O., którego

matka została pozbawiona władzy rodzicielskiej, a ojciec zmarł w 2001 r., przez

małżonków P.P. oraz D.P. (pkt I), orzekł, że przysposobienie to będzie wywoływało

skutki z art. 121 k.r.o. i jest przysposobieniem pełnym rozwiązywalnym (pkt II),

orzekł, że małoletni przysposobiony będzie nosił dotychczasowe imię „D.”, a

nazwisko przysposabiających „P.” (pkt III) oraz nakazał Urzędowi Stanu Cywilnego

w W. sporządzenie nowego aktu urodzenia dla małoletniego D.P. (pkt IV).

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez uczestniczkę K.O.

I CSK 669/26

2

Skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na

przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Jej zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona zaskarżone

postanowienie w sposób oczywisty narusza bowiem przepisy prawa materialnego,

których zastosowanie nie powinno budzić żadnych wątpliwości. Przede wszystkim

doszło do naruszenia art. 45 Konstytucji RP przez rozpoznanie sprawy

o przywrócenie władzy rodzicielskiej w sposób, który nie można kwalifikować jako

brak zbędnej zwłoki. Zawieszenie postępowania o przywrócenie władzy

rodzicielskiej i prowadzenie sprawy o przysposobienie było rażącym naruszeniem

ze strony Sądu Rejonowego w Wadowicach. Wolne procedowanie doprowadziło do

tego, iż uczestniczka straciła niezwykle wiele czasu, który w tego rodzaju sprawach

jest kluczowy. Za oczywistą zasadnością skargi w ocenie skarżącej przemawia

także nie uwzględnienie jej wniosku o zawieszenie postępowania celem

umożliwienia rozpoznania sprawy o przywrócenie władzy rodzicielskiej, a tym

samym zamknięcie jej możliwości prawidłowego rozpoznania sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

I CSK 669/26

3

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację,

w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące

i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia

bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim

wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji

w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że

usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że

może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka

zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III

CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką

przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu

prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,

niepubl. i przywołane tam orzecznictwo).

Bliższa analiza lakonicznego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym

rozumieniu – oczywiście uzasadniona.

Skarżąca w uzasadnieniu wniosku odnosi się do sprawy o przywrócenie

władzy rodzicielskiej, które w jej ocenie bezzasadnie zostało zawieszone i w efekcie

prowadzone było z naruszeniem jej prawa do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki, co finalnie doprowadziło do oddalenia jej wniosku

o przywrócenie władzy rodzicielskiej. Kwestia ta nie może być jednak podstawą

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie dotyczy bowiem orzeczenia od

którego wywiedziono skargę.

O oczywistej zasadności skargi nie świadczy także odmowa zawieszenia

przez Sąd Okręgowy postępowania w oczekiwaniu na rozpoznanie kolejnego

wniosku złożonego przez skarżącą o przywrócenie jej władzy rodzicielskiej nad

małoletnim. Przekonująca jest argumentacja tego Sądu, że zawieszenie

I CSK 669/26

4

postępowania było oczywiście niecelowe z perspektywy art. 177 § 1 pkt 1 w zw. z

art. 391 § 1 k.p.c.). We wniosku nie zostały bowiem przywołane okoliczności, które

mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sądu w tym przedmiocie.

Skarżąca konstruując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania pominęła

także, że Sąd Najwyższy na etapie przedsądu nie bada podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), a jedynie wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.), które stanowią

odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna winna być

zatem tak zredagowana i skonstruowana, by Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać

w jej podstawach lub ich uzasadnieniu elementów kreatywnych skargi. Ocena

wniosku nie mogłaby bowiem nastąpić bez szczegółowej analizy sprawy, co na tym

etapie postępowania jest niedopuszczalne, podstawy skargi podlegają bowiem

badaniu dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania (zob. m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z 18 maja 2018 r., IV CSK 618/17, niepubl.). Skarżąca zasad tych nie

respektuje, odwołując się do omówionych w uzasadnieniu podstaw skargi naruszeń

prawa materialnego, które – z przytoczonych wyżej przyczyn – na tym etapie

postępowania nie podlegają badaniu.

Ponadto Sąd Okręgowy przytoczył podstawę faktyczną i prawną swojego

rozstrzygnięcia, odniósł się w niezbędnym zakresie do zarzutów apelacji,

wyłuszczył swoją koncepcję rozstrzygnięcia sprawy. Z motywów zaskarżonego

orzeczenia nie wynika by Sąd ten w sposób wadliwy i oczywiście niezgodny

z przyjętą w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnią – w wiążącym Sąd

Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym stanie faktycznym sprawy (art. 3983 § 3 i

39813 § 2 k.p.c.) - dokonał oceny art. 114 § 1 k.r.o. i art. 120 zd.1 k.r.o. w zw. z art.

119 § 1 k.r.o.

Mimo zrozumienia dla stanowiska skarżącej, która jako matka biologiczna

chciałaby odzyskać władzę rodzicielską nad dzieckiem i podjęła trud leczenia

odwykowego, jej postawa w toku sprawy o przysposobienie wskazuje na

eksponowanie własnych interesów kosztem najlepiej pojętego dobra dziecka.

Małoletni ma bowiem prawo do zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb

uczuciowych, rodzinnych i ustabilizowania swojej sytuacji prawnorodzinnej,

w sytuacji gdy rodzic biologiczny nie był długotrwale w stanie - mimo stwarzanych

I CSK 669/26

5

mu możliwości w czasie pobytu dziecka w rodzinie zastępczej - sprawować nad nim

bezpiecznej opieki z uwagi na pochłonięcie własnymi problemami.

Ocena dokonana przez Sąd Okręgowy jest wszechstronna, bierze pod

uwagę skutki orzeczenia z perspektywy całego życia stron, uwzględnia wszystkie

okoliczności sprawy i sprawiedliwie równoważy istotne interesy małoletniego

dziecka, które przemawiają za orzeczeniem przysposobienia i jego biologicznej

matki, która mimo utraty pieczy nad dzieckiem z przyczyn przez siebie zawinionych,

pozbawienia jej władzy rodzicielskiej, co skutkowało umieszczeniem dziecka

w rodzinie zastępczej a następnie wdrożenia procedury adopcyjnej

i ustabilizowania sytuacji dziecka w nowej rodzinie, chciałaby odzyskać władzę

rodzicielską z uwagi na zmianę swojej postawy i podjęcie skutecznego leczenia

odwykowego. Sąd Okręgowy trafnie wziął jednak pod uwagę, że w rozpoznawanym

przypadku decydujące znaczenie ma dobro dziecka i dążenie do nie narażania go

na poważną szkodę psychiczną i stawianie go sytuacji nie do zniesienia wobec

nawiązania silnych więzi rodzinnych z przyspasabiającymi, z którymi zamieszkuje

od 22 grudnia 2022 r.

W konsekwencji, argumentacja przytoczona we wniosku nie wykazuje tezy,

że zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie

stosowania prawa, których efektem jest orzeczenie oczywiście wadliwe.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności,

które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu.

[A.T.]

[a.ł]