Aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste. Sąd Najwyższy nie przyjął skargi

Wyrokiem z 13 lutego 2024 r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie zasądził

od pozwanych Z.J. i J.J. solidarnie na rzecz powoda Skarbu Państwa – Prezydenta

Miasta R. 60.672,52 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot

cząstkowych (pkt I) oraz zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda koszty

I CSK 671/25

2

procesu (pkt II). Wyrokiem z 22 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie

oddalił apelację pozwanych (pkt I) i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz

powoda koszty postępowania apelacyjnego (pkt II).

Pozwani wywiedli od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną, zaskarżając

wyrok w całości. Wnioskując o przyjęcie nadzwyczajnego środka zaskarżenia

do rozpoznania, wskazali na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Podkreślili, że

wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie pozostaje w kompletnej rozbieżności

z postanowieniami art. 80 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce

nieruchomościami, wskazującymi wprost katalog możliwych rozstrzygnięć

Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mogących stanowić podstawę do

wniesienia sprzeciwu. Zdaniem skarżących stanowisko wyrażone w zaskarżonym

wyroku ogranicza się jedynie do oględnej oceny skutków zwrotu sprzeciwu, kiedy

nawet przez wzgląd na przyczyny zwrotu – ocenie sądu za zarzutami apelacji –

powinno podlegać skuteczność, a przede wszystkim możliwość prawna wniesienia

sprzeciwu z uwagi na rodzaj rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium

Odwoławczego w Rzeszowie.

Powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

i o zasądzenie kosztów zastępstwa w postępowaniu kasacyjnym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając

na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do

zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia

prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne.

Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych

I CSK 671/25

3

sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga

kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie.

Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej można stwierdzić wówczas,

gdy naruszenie przepisów prawa, którego dopuścił się Sąd meriti przy wydawaniu

orzeczenia, widoczne jest prima facie, czyli bez konieczności przeprowadzania

wnikliwych analiz prawnych. Na skarżącym ciąży powinność przedstawienia

we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej uzasadnienia nie dowolnego

kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego,

lecz tylko takiego, które prowadziło do wydania oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Skonstruowany przez skarżącego wywód prawny powinien wykazać,

że rozstrzygnięcie sądu obarczone jest szczególną wadą dostrzegalną dla osoby

dysponującej podstawową wiedzą prawniczą. O oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej nie jest władna przesądzić sama strona, lecz kompetencję do tego ma

Sąd Najwyższy na etapie badania czy wystąpiły przesłanki tzw. przedsądu.

Mimo powyższych wymagań skarżący nie podjęli się przedstawienia wywodu

prawnego, który zawierałby argumentację odnoszącą się do oczywistego

naruszenia prawa, prowadzącego do funkcjonowania w obrocie prawnym wyroku

skrajnie nieprawidłowego i mierzącego w podstawowe zasady sprawiedliwego

procesu. Sądy meriti wytłumaczyły, w jaki sposób należy dokonywać wykładni

art. 80 oraz art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce

nieruchomości (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.) w kontekście innych

przepisów ustawy, a także sensu postępowania administracyjnego i cywilnego

w kontekście aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania

wieczystego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej przedstawili subiektywne

ujęcie problematyki zastosowania ww. przepisów, a własną zaproponowaną

wykładnię poparli poglądami wyrażonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie

spostrzegli jednak, że orzecznictwo NSA (m.in. wyrok Naczelnego Sądu

Administracyjnego z 20 listopada 2023 r., I OSK 515/23) w swych poglądach

odnosiło się do zakresu rozstrzygnięcia skutkującego „umorzeniem postępowania”,

a właśnie takiego rodzaju rozstrzygnięć nie przewidział ustawodawca w katalogu

I CSK 671/25

4

art. 79 ust. 3 u.g.n. Samo zaś sformułowanie zawarte w rozstrzygnięciu

Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zgodnie z którym „aktualizacja jest

nieuzasadniona” należy rozumieć jako równoznaczne z oddaleniem wniosku

o dokonanie takiej aktualizacji, a zatem mieszczące się w katalogu rozstrzygnięć

z art. 79 ust. 3 u.g.n. Nie jest to zatem nieuprawniona interpretacja Sądów meriti,

lecz wyrażenie innymi słowami sensu wydanego przez Samorządowe Kolegium

Odwoławcze orzeczenia.

Brak pogłębionej analizy prawnej rażącego naruszenia przepisów, na które

powołali się skarżący, a także wyrażenie twierdzeń o charakterze opiniotwórczym

w lapidarnym uzasadnieniu wniosku poskutkowały tym, że Sąd Najwyższy odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.).

O kosztach postępowania Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i art. 99 k.p.c. w zw. z art. 32 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia

2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej w związku z § 2 pkt 6,

§ 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

(R.N.)

[a.ł]