Sąd Najwyższy nie przyjął skargi pozwanej w sporze o zapłatę za ulepszenia

W związku ze skargą kasacyjną pozwanej K.R. od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku z 31 lipca 2025 r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania

przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie

i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych

I CSK 740/26

2

funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć

rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo

jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej

funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której

rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa,

skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że

Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie

ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej

indywidualnej sprawie.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

spełniona.

Skarżąca wskazała, że oczywista zasadność jej skargi kasacyjnej wynika

w szczególności, z naruszenia przez Sąd drugiej instancji „art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c.

w zw. z art. 227 k.p.c. w zw. z art. 286 k.p.c. oraz art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 285

§ 1 k.p.c. w zw. z art. 676 k.c. w zw. z art. 694 k.c. w zw. z § 72 rozporządzenia

Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 5 września 2023 r. w sprawie wyceny

nieruchomości. Pomimo sporządzenia przez biegłego sądowego z zakresu

szacowania nieruchomości rażąco błędnej opinii, Sąd Apelacyjny oddalił wniosek

dowodowy pełnomocnika pozwanej o dopuszczenie dowodu z opinii innego

biegłego, opierając swoje rozstrzygnięcie na podstawie opinii nieprzydatnej dla

rozstrzygnięcia sprawy.”

Ponadto w ocenie skarżącej „w niniejszej sprawie doszło także do istotnego

naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3271 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.

przez nierozpoznanie wszystkich zarzutów apelacji pozwanej, a w szczególności

zarzutu naruszenia art. 5 k.c. poprzez jego niezastosowanie, przy czym to

uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy.”

Oceniając wynikającą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłankę oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej trzeba dostrzec, że ma ona charakter wyjątkowy.

W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że oczywista

zasadność skargi powinna dać się stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez zbytniego

I CSK 740/26

3

wgłębiania się w sprawę (por. postanowienie z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej na oczywistą zasadność skargi

kasacyjnej zobowiązuje go do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do

wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi

za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (zob. postanowienia:

z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/0; z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09; z 7 maja 2010 r.,

V CSK 459/09). Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi bowiem

wówczas, gdy z samej jej treści wynika w sposób jednoznaczny, że wskazane w

skardze podstawy zasługują na uwzględnienie. Oznacza to, że z argumentów

przedstawionych we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bez konieczności

dokonywania pogłębionej analizy prawnej lub czynności procesowych sądu,

wynika jaskrawa sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa niepodlegającymi

różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z

podstawowymi zasadami orzekania obowiązującymi w demokratycznym państwie

prawa. O ile bowiem do uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawy są

usprawiedliwione, o tyle do przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędna jest jej

oczywista zasadność w wyżej przedstawionym rozumieniu.

W świetle motywów zaskarżonego postanowienia nie można jednak przyjąć,

że nastąpiły uchybienia o charakterze elementarnym. Uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w niniejszej sprawie sprowadza się

bowiem do kwestionowania oceny dowodów dokonanej przez Sąd drugiej instancji.

Skarżąca polemizuje z oceną opinii biegłego T.M. i z ustaleniami Sądu

Apelacyjnego odnośnie do okoliczności jej sporządzenia. Tymczasem zgodnie

bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest bowiem

związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia (art. 39813 § 2 in fine k.p.c.). Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się

na temat tego ograniczenia swojej kognicji, wskazując że nie jest ona zależna od

sposobu ujęcia zarzutów przez samego skarżącego, jako zarzutów naruszenia

przepisów prawa procesowego lub materialnego, jeżeli w istocie zmierzają one do

I CSK 740/26

4

polemiki z ustaleniami faktycznymi lub oceną dowodów (zob. przykładowo

postanowienia z 6 sierpnia 2012 r., II CSK 108/12; z 8 listopada 2013 r., II CSK

224/13; 11 kwietnia 2018 r. I CSK 701/17; z 28 lutego 2019 r., V CSK 394/18).

Odniesienie wywodów do ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy

powszechne oraz dokonanej przez nie oceny dowodów w postępowaniu

wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej jest zatem niedopuszczalne z mocy art.

3983 § 3 k.p.c., bowiem Sąd Najwyższy jako sąd prawa, a nie sąd faktu, jest

związany ustaleniami i oceną dowodów dokonaną przez sądy meriti.

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że z ustanowionego

w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie

wynika konieczność osobnego omówienia przez sąd w uzasadnieniu wyroku

każdego argumentu podniesionego w apelacji. Za wystarczające należy uznać

odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób

wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone

przed wydaniem orzeczenia (zob. m.in. wyrok z 4 września 2014 r. II CSK 478/13,

OSNC-ZD 2015, nr 4, poz. 64 , wyrok z 4 września 2014 r., I PK 25/14, OSNP

2016, Nr 1, poz. 6). Sąd drugiej instancji wyjaśnił w sposób klarowny dlaczego w

jego ocenie usprawiedliwione w realiach niniejszej sprawy było żądanie powodów

zapłaty na ich rzecz sumy odpowiadającej wartości ulepszeń w chwili zwrotu

dzierżawionej nieruchomości. Ocena ta mieściła się w granicach tzw. „uznania

sędziowskiego”, właściwego dla stosowania art. 5 k.c. Sam ten przepis zawiera

klauzule generalne nie podlegające jednolitej i ścisłej wykładni, lecz pozostawia

sądowi rozstrzygającemu sprawę pewien luz decyzyjny, ograniczony zasadami

logiki i doświadczenia życiowego. Naruszenie takiego typu przepisu mogłoby

uzasadniać przyjęcie skargi do rozpoznania jako oczywiście zasadnej tylko, gdyby

sąd meriti dokonał wykładni oczywiście sprzecznej z zasadami logiki czy

doświadczenia życiowego albo ze sposobem rozumienia występujących w nim

klauzul generalnych jednolicie sformułowanym w orzecznictwie (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 30 września 2020 r., I CSK 674/19).

Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji.

I CSK 740/26

5

(E.M.)

[SOP]