Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie podziału majątku wspólnego

A.N. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w

Warszawie z 10 września 2025 r., zaskarżając to postanowienie w całości, wnosząc

o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący wskazał, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, jakim jest

potrzeba dookreślenia zakresu znaczeniowego pojęcia ważnych powodów z uwagi

na jego szerokie ujęcie przez ustawodawcę w art. 43 § 2 k.r.o., które nie uzasadnia

wyeliminowania z zakresu ważnych powodów przyczyn o charakterze

niemajątkowym.

I CSK 755/26

2

Skarżący powołał się również na potrzebę wykładni przepisów prawa

budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, tj.

w art. 43 § 2 k.r.o.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno, przede

wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie

być przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Konstrukcja takiego zagadnienia powinna odpowiadać wymogom

zagadnienia prawnego, o którym mowa w art. 390 § 1 k.p.c. (postanowienie SN z 9

maja 2006 r., V CSK 75/06). W konsekwencji dopuszczalne jest przedstawianie

zagadnień (pytań) prawnych wyłącznie „do rozstrzygnięcia”, a nie „do

uzupełnienia”. Pytanie takie, zaczyna się zawsze od partykuły pytajnej „czy”.

Oznacza to, że rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego, dokonuje się przez wybór

towarzyszącej mu odpowiedzi (postanowienie SN z 13 kwietnia 2000 r., III CZP

2/00). Przedstawione przez skarżącego zagadnienie prawne tych wymagań nie

spełnia.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie

wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga natomiast

wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest

przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega,

co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie

zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

I CSK 755/26

3

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.

Przywołane w ramach uzasadnienia wniosku o przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (zarówno w zakresie pierwszej jak i drugiej przesłanki kasacyjnej)

orzecznictwo Sądu Najwyższego (s. 3-7 skargi) nie wskazuje na potrzebę

dokonania postulowanej przez skarżącego wykładni art. 43 § 2 k.r.o.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się już co do znaczenia klauzuli

generalnej „ważne powody” przyjmując, że o tym, czy istnieją ważne powody

w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o. decyduje ocena całokształtu okoliczności danej

sprawy. Pod pojęciem tym rozumie się takie okoliczności, które oceniane z punktu

widzenia zasad współżycia społecznego przemawiają za nieprzyznaniem jednemu

z małżonków korzyści z majątku wspólnego, w takim zakresie, w jakim, w sposób

rażący lub uporczywy, nie przyczynił się on do powstania tego majątku, stosownie

do posiadanych sił i możliwości zarobkowych. Przy ich ocenie należy mieć na

względzie, całokształt postępowania małżonków w czasie trwania wspólności

majątkowej, w zakresie wykonywania ciążących na nich obowiązków względem

rodziny, którą przez swój związek założyli. Nie ma również wątpliwości, że

okoliczności natury majątkowej mieszczą się w przesłance niejednakowego

przyczynienia się małżonków do powstania majątku wspólnego, z uwzględnieniem,

iż nie chodzi tu tylko o działania małżonków prowadzące bezpośrednio do

powiększenia substancji majątku wspólnego, ale całokształt ich starań o założoną

przez zawarcie małżeństwa rodzinę i zaspokojenie jej potrzeb. „Ważnymi

powodami”, są zaś względy natury etycznej, które sprawiają, że w danych

okolicznościach równość udziałów małżonków w majątku wspólnym wyraźnie

koliduje z zasadami współżycia społecznego (zob. m.in. postanowienia SN z 31

marca 2025 r., I CSK 3632/23, oraz powołane w nim orzecznictwo).

Już tylko na marginesie można wskazać, że nie jest możliwe, aby ten sam

przepis stanowił podstawę formułowanego przez stronę zagadnienia prawnego

i jednocześnie wymagał dokonania wykładni. Jeżeli przedstawione zagadnienie

prawnym jest zagadnieniem nowym, nierozwiązanym w orzecznictwie (art. 3989 § 1

I CSK 755/26

4

pkt 1 k.p.c.), to nie może przecież budzić rozbieżności w orzecznictwie sądów (art.

3989 § 1 pkt 2 k.p.c.). W razie, gdy takie rozbieżności istnieją, to nie jest to

zagadnienie nowe, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13

§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Marcin Łochowski

(D.Z.)

[a.ł]