SN odmówił przyjęcia skargi banku i zasądził na rzecz powodów koszty po 4050 zł

Pozwany Bank S.A. wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Szczecinie z 22 października 2025 r., wydanego w sprawie z

powództwa E.J. i J.J. o ustalenie i zapłatę.

Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

występowaniem w sprawie następujących zagadnień prawnych:

I CSK 767/26

2

1. Czy w przypadku, gdy umowa kredytu zawierająca postanowienia

niedozwolone w rozumieniu art. 3851 § 1 k.c. nie może nadal obowiązywać i

w konsekwencji jest nieważna (trwale bezskuteczna), rozliczenie świadczeń

spełnionych przez strony w wykonaniu tej umowy no podstawie art: 405 w

zw. z ort 410 k.c. następuje według teorii dwóch, kondykcji czy teorii salda?

2. Jaki poziom (proporcja) celu umowy kredytu związanego z działalnością

gospodarczą lub zawodową kredytobiorcy powoduje, że w umowie kredytu o

celu mieszanym, ten cel związany z działalnością gospodarczą lub

zawodową jest na tyle dominujący, że stoi na przeszkodzie uznaniu

kredytobiorcy zo konsumenta w rozumieniu ort. 221 k.c.?

Ponadto skarżący wskazał na oczywistą zasadność skargi, która w jego

ocenie wynika z naruszenia przepisów prawa stanowiące podstawę

przedstawionych zagadnień oraz innych przepisów prawa, wedle których oceniane

są konsekwencje przyjęcia, że umowa kredytu hipotecznego indeksowanego

walutą obcą nie może dalej obowiązywać po usunięciu z niej klauzul uznanych za

abuzywne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że zagadnienie prawne powinno

zostać sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym

sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń, a jednocześnie powinno być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić udzielenie

uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej subsumpcji

i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. m.in. postanowienia SN z 11 stycznia

2024 r., I CSK 6184/22; z 13 grudnia 2023 r., I CSK 5954/22; z 25 października

2023 r., III USK 286/22).

Odnosząc się do pierwszego z przedstawionych zagadnień, należy wskazać,

że o ile w powstającej linii orzeczniczej dotyczącej kwestii możliwości zastosowania

teorii salda do rozliczeń między byłymi stronami nieważnej umowy kredytu

hipotecznego, można zaobserwować jeszcze nieliczne rozbieżności, o tyle nie

dotyczączą one konfiguracji procesowej, w której występuje skarżący. Sąd

Najwyższy osiągnął już bowiem porozumienie co do tego, że do ewentualnego

I CSK 767/26

3

zastosowania teorii salda może dojść tylko na korzyść konsumenta, natomiast nie

jest możliwe, jeśli przedsiębiorca występuje przeciwko konsumentowi o zwrot

świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytowej (zob.

postanowienie SN z 20 marca 2026 r., I CSK 3450/25). Co do zasady Sąd

Najwyższy przyjął też, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19

czerwca 2025 r., C-396/24, nie stanowi podstawy do zaniechania stosowania teorii

dwóch kondykcji (zob. wyrok SN z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24, OSNC

2026, nr 3, poz. 28). Wszelkie kwestie, które wymagają jeszcze doprecyzowania w

linii orzeczniczej nie odnoszą się zatem do roli, jaką skarżący ma w niniejszym

procesie, a jednym z wymagań stawianych zagadnieniu prawnemu jako przyczynie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jest jego bezposredni wpływ na wynik

konkretnej sprawy, w której złożona została skarga.

Natomiast kwestia jednostkowej oceny, jaki stopień okazjonalnego

wynajmowania nieruchomości na cele turystyczne może świadczyć o utracie

statusu konsumenta nie jest kwestią prawa, lecz faktu. Sąd Najwyższy jest

związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi w tym zakresie przez sądy meriti

na mocy art. 39813 § 2 k.p.c., zaś kwestie dotyczące ustalania stanu faktycznego

nie mogą stac się przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 3983 § 3

k.p.c.

Natomiast wcześniejszy rozwój orzecznictwa na temat tzw. „kredytów

frankowych” zakończył się 25 kwietnia 2024 r. powzięciem przez SN w składzie

całej izby uchwały III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej ex lege (art. 87

ustawy o SN).

W uchwale SN podsumował dotychczasową linię orzeczniczą, przyjmując że:

1) W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego

lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej

stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym

stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny

sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub

zwyczajów.

I CSK 767/26

4

2) W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

3) Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron.

4) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru

jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych

z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,

w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie

postanowieniami umowy.

5) Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru

jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych

w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia

w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej izby jest zaś

możliwe tylko poprzez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie (art. 88

ustawy o SN).

Skarżący nie przedstawili zatem nowych problemów prawnych, które nie

zostałyby do tej pory rozwiązane przez Sąd Najwyższy.

Na marginesie należy podkreślić, że powołanie się na przyczynę kasacyjną

przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. jest uzasadnione, jeżeli zachodzi

niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,

sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni

i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie

oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje

samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

I CSK 767/26

5

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia.

Skarżący zaś powinien uzasadnić tę przesłankę, wskazując jedynie na argumenty

mieszczące się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego. Nie może zatem

powoływać się na wadliwość ustaleń faktycznych, ani opierać się na faktach innych

niż stanowiące podstawę rozstrzygnięcia (zob. np. postanowienia SN z 7 grudnia

2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I CSK 3494/23; z 20 października

2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r., I CSK 903/23). Zaś przesłanki

określone w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie

może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki

miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak

duże wątpliwości, że konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w

ramach sformułowanego w tej sprawie zagadnienia prawnego. Nie można bowiem

twierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona - co oznacza oczywistą

bezzasadność zaskarżonego orzeczenia, a więc niewymagającą jakichkolwiek

dociekań lub analiz, a jednocześnie wskazywać na istnienie potrzeby wykładni

przepisów - wymagającej z natury rzeczy pogłębionych rozważań. (zob. np.

postanowienia SN z 10 października 2023 r., III USK 153/22; z 26 września 2023 r.,

III USK 274/22 oraz z 8 sierpnia 2023 r., I PSK 26/23).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 7

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców

prawnych.

Mariusz Załucki

[SOP]