Klient kontra bank o ustalenie i zapłatę, 1350 zł. Sąd zasądził

Pozwany Bank1 S.A. w W. (obecnie Bank S.A. w W.) wniósł skargę

kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 10 września 2025 r.,

wydanego w sprawie I ACa 191/24.

Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I CSK 816/26

2

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia.

W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu

7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego

przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój

prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99,

OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego

jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz

wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł

na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

Skarżący upatruje podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w jej

oczywistej zasadności, która przejawia się w zastosowaniu przez Sąd Apelacyjny

dyspozycji art. 3851 § 1 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego (walutowego),

I CSK 816/26

3

z całkowitym pominięciem charakteru przedmiotowej umowy, jej specyfiki,

jak również wyłącznie fakultatywnego charakteru postanowień dotyczących wypłaty

i spłaty kredytu, które w toku postępowania zostały uznane za abuzywne, co stoi

w całkowitej sprzeczności z wyrokiem Sądu Najwyższego z 9 października 2020 r.,

III CSK 99/18.

Z ostrożności procesowej pozwany wskazał także, że w sprawie wystąpiło

istotne zagadnienia prawne wyrażające się w pytaniu, czy w przypadku umowy,

która: 1) wyraża kwotę kredytu w walucie obcej, 2) od samego początku zawiera

postanowienia, które dają kredytobiorcy wybór i umożliwiają wypłatę kredytu

w walucie obcej albo w walucie polskiej przy zastosowaniu przeliczenia w oparciu

o kursy pochodzące z Tabeli Kursów; 3) od samego początku zawiera

postanowienia, które dają kredytobiorcy wybór i umożliwiają spłatę kredytu

w walucie obcej albo w walucie polskiej przy zastosowaniu przeliczenia w oparciu

o kursy pochodzące z Tabeli Kursów, w sytuacji uznania, że umowa kredytu

zawiera niedozwolone postanowienia umowne odsyłające do Tabeli Kursów,

możliwe jest utrzymanie umowy w mocy i jej wykonywanie w oparciu o istniejące

postanowienia umożliwiające wypłatę i spłatę kredytu bezpośrednio w walucie

obcej, skoro nie uległy one eliminacji?”; czy dopuszczane jest uznanie, że w

realiach konkretnej sprawy zasądzenie na rzecz powoda odsetek ustawowych za

opóźnienie za okres znacznie sprzed daty prawomocnego unieważnienia Umowy

kredytu, jest sprzeczne ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem prawa do

żądania odsetek, i jako prowadzące do nieuzasadnionego i nadmiernego

wzbogacenia kredytobiorcy kosztem pozwanego banku, stanowi in casu nadużycie

prawa podmiotowego?

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca wskazała, że w sprawie występuje: potrzeba wykładni art. 410 w zw. z art.

405 i art. 3851 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5

kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich

(Dz. Urz. UE z 1993 r., Nr L 95, s. 29; dalej jako: „dyrektywa 93/13”) w zakresie, w

jakim przepisy te odnoszą się do zasad rozliczeń stron nieważnej umowy (tj. do

zastosowania tzw. teorii dwóch kondykcji albo teorii salda), w szczególności w

kontekście orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca

I CSK 816/26

4

2025 r., C-396/24, które nakazuje stosowanie teorii salda.

Przechodząc do oceny twierdzenia o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), należy przypomnieć, że zachodzi ona

wówczas, gdy z treści skargi bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych

rozważań wynika, że wadliwości przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku,

gdy strona skarżąca twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona,

powinna przedstawić argumentację prawną wyjaśniającą w czym ta oczywistość się

wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Konieczne jest w związku z tym wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającej

na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (zob. postanowienia SN z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02,

OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 r., nr 4,

poz. 75; z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06). Wymaga przy tym podkreślenia,

że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15). Wynikająca

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej ma

charakter wyjątkowy. W konsekwencji, w judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje

się, że skarga kasacyjna jest zasadna w stopniu „oczywistym”, jeżeli można ją

stwierdzić „na pierwszy rzut oka”, bez potrzeby pogłębionego badania okoliczności

sprawy (zob. postanowienie SN z 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07).

W świetle ustalonego stanu faktycznego, powodowie zawarli z Bankiem

umowę o dewizowy mieszkaniowy/inwestorski w walucie CHF, przy czym środki

miały być wypłacone na rachunek prowadzony w PLN. Należy przy tym podkreślić,

że samo zapewnienie konsumentowi - kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu

w walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat

kredytu w walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej

określanego swobodnie przez bank (zob. wyroki SN: z 25 października 2023 r., II

CSKP 810/23; z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 i z 24 maja 2024 r., II CSKP

1560/22). Nawet gdyby uznać zakwalifikowanie umowy jako kredytu

I CSK 816/26

5

denominowanego, a nie czysto walutowego za błędne, nie prowadziłoby to do

odmiennego rozstrzygnięcia, gdyż Sąd Apelacyjny przyjął, że niedozwolony

charakter miała w umowie także klauzula ryzyka walutowego, a ta klauzula

jest aktualna także w umowie kredytu czysto walutowego (zob. postanowienia SN:

z 28 marca 2024 r., I CSK 954/23; z 24 września 2025 r., I CSK 2968/24).

Przechodząc do powołanej z ostrożności procesowej przesłanki ujętej

w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., należy przypomnieć, że istotnym zagadnieniem

prawnym jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie,

którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne

powinno być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń

(zob. postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia SN:

z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r., III CZP 64/02;

z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08).

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga

wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości,

nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN:

z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15,

z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15).

Analiza sprawy prowadzi do wniosku, że wskazana wyżej przyczyna

kasacyjna nie została wykazana.

Sąd Najwyższy wyczerpująco wyjaśnił już w dotychczasowym orzecznictwie,

że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie

kredytu denominowanego w walucie obcej umowa ta nie może wiązać stron

I CSK 816/26

6

w pozostałym zakresie ani jako kredyt złotówkowy (z oprocentowaniem obliczanym

na podstawie wskaźnika LIBOR/SARON), ani jako tzw. kredyt czysto walutowy.

Utrzymanie takiej umowy jako kredytu czysto walutowego prowadziłoby

do niedopuszczalnego zniekształcenia woli stron, która ukierunkowana była

od początku na wypłatę kredytu w walucie krajowej, a denominacja w CHF pełniła

jedynie funkcję waloryzacyjną (zob. wyroki SN z 10 maja 2022 r., II CSKP 694/22,

z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22 i II CSKP 405/22, z 20 maja 2022 r.,

II CSKP 713/22 i II CSKP 943/22, z 24 czerwca 2022 r., II CSKP 10/22, z 9 grudnia

2022 r., II CSKP 1262/22, z 15 września 2023 r., II CSKP 1356/22, z 29 listopada

2023 r., II CSKP 1461/22, z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22).

Wyrażane w przytoczonych powyżej orzeczeniach poglądy znalazły

odzwierciedlenie w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego

z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118), w której Sąd

Najwyższy jednoznacznie przesądził, że w razie uznania, że postanowienie umowy

kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu

określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie

jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający

z przepisów prawa lub zwyczajów. Natomiast w razie niemożliwości ustalenia

wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego

lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.

Niezależnie od treści uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd

Najwyższy wskazuje, że znaczenie wyroku TSUE z 19 czerwca 2025 r., C-396/24,

dla możliwości stosowania teorii dwóch kondykcji w sporach pomiędzy

kredytobiorcą-konsumentem a bankiem zostało wyjaśnione przez Sąd Najwyższy

m.in. w wyroku z 5 września 2025 r., II CSKP 550/24.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak

wyżej.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie

art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.,

przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra

I CSK 816/26

7

Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

(M.T.)

[SOP]