Podział majątku małżonków. SN odmówił przyjęcia skargi uczestnika, koszty 5400 zł

Uczestnik R.W. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu

Okręgowego w Opolu z 25 lipca 2025 r., zaskarżając je w części, wnosząc o jego

uchylenie w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżący powołał się na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne:

1) Czy sąd odwoławczy może poprzestać na domniemaniu „rodzinnego celu”

przy braku dowodów i pomimo ustaleń o wyzbywaniu majątku, czy też powinien

I CSK 86/26

2

rozliczyć te kwoty na podstawie art. 45 k.r.o. wprost, z konsekwencją zasądzenia co

najmniej połowy wartości uszczuplonego składnika na rzecz drugiego małżonka?

2) Czy sąd odwoławczy może zmienić rozstrzygnięcie sądu pierwszej

instancji bez przeprowadzenia pełnej oceny kryteriów racjonalnego wykorzystania

lokalu, potrzeb i możliwości stron (art. 623-624 k.p.c., art. 43 k.r.o.) oraz czy ma

obowiązek – z urzędu – nałożyć w sentencji obowiązek opuszczenia i wydania

lokalu przez drugiego małżonka zgodnie z uchwałą z 24 września 2003 r., III CZP

56/03, oraz wcześniejszymi uchwałami z 13 czerwca 2003 r., III CZP 40/03 i III CZP

36/03 jednoznacznie nakazującymi stosowanie art. 624 k.p.c. w sprawach

działowych ex lege (odpowiednio), a nie tylko per analogiam, i orzekanie z urzędu o

obowiązku wydania?

Ponadto skarżący wskazał na potrzebę wykładni przepisów budzących

poważne wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie sądów w szczególności art. 45

§ 1, art. 36 § 2, art. 37 § 1 pkt 4, art. 43 k.r.o. i art. 6 k.c., art. 623-624 w zw. z

art. 567 § 3 i art. 688 oraz art. 382 k.p.c.

W odpowiedzi na skargę wnioskodawczyni wniosła o odmowę przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania

kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno umożliwić

Sądowi Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się

do samej subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu.

Skarżący nie sporządził prawidłowego uzasadnienia dla wykazania istnienia

pierwszej przesłanki kasacyjnej. Nie przytoczył argumentów wskazujących na

istnienie poważnych wątpliwości prawnych odnośnie do sformułowanych

zagadnień. Nie przedstawił poglądów orzecznictwa i doktryny, nie wskazał na

możliwe rozbieżne interpretacje prawne i racje jurydyczne stojące za nimi.

Obowiązku tego nie wypełnia z całą pewnością odwołanie się w przypadku

pierwszego zagadnienia jedynie do postanowienia Sądu Najwyższego z 10 marca

I CSK 86/26

3

2023 r., II CSKP 596/22. Ponadto skarżący nie wskazał, aby rozstrzygnięcie

przedstawionych zagadnień miało znaczenie dla zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.)

wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie,

jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta

polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub

istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa,

zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego,

z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny

i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto,

podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią

prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego.

Skarżący nie sprecyzował, które przepisy jego zdaniem wymagają

dokonania przez Sąd Najwyższy wykładni, na co wskazuje użyte przez niego

stwierdzenie „w szczególności”. Ponadto nie wskazał we wniosku o przyjęcie skargi

do rozpoznania na rozbieżne orzecznictwo, nie przytoczył żadnych orzeczeń ani

poglądów doktryny prowadzących do wniosku o funkcjonujących w praktyce

odmiennych interpretacjach powołanych przez niego przepisów. Nie wyjaśnił też

szerzej, na czym te rozbieżności miałyby polegać. Przeciwnie, z uzasadnienia

wniosku o przejęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że w zakresie art. 45

k.r.o. oraz 624 k.p.c. linia orzecznicza Sądu Najwyższego jest już utrwalona (s. 6-7

skargi).

Co więcej, nie jest możliwe, aby ten sam przepis stanowił podstawę

formułowanego przez stronę zagadnienia prawnego i jednocześnie wymagał

dokonania wykładni. Jeżeli przedstawione zagadnienie prawnym jest zagadnieniem

nowym, nierozwiązanym w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), to nie może

przecież budzić rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.).

I CSK 86/26

4

W razie, gdy takie rozbieżności istnieją, to nie jest to zagadnienie nowe, o którym

mowa w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 w zw. z art. 13

§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, obciążając

skarżącego kosztami postępowania kasacyjnego stosownie do art. 520 § 2 k.p.c. w

zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 8 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za

czynności adwokackie.

Marcin Łochowski

(D.Z.)

[SOP]