Spór o 51 tys. zł z umowy o dzieło. SN nie przyjął skargi kasacyjnej powoda

Wyrokiem z 9 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Łomży oddalił apelację

powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Łomży oddalającego powództwo o zapłatę

przez pozwanego na rzecz powoda kwoty 51 000 zł z ustawowymi odsetkami od 25

sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty.

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do

rozpoznania, powód wskazał przyczyny kasacyjne określone w art. 3989 § 1 pkt 2 i

4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

I CSK 87/25

2

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują

pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w

sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga

kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie

przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości,

wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w

interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i

stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z

uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2

k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów

prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w

dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej

wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe

wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich

rozstrzygnięcie wiąże się z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia

wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Jeżeli

podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w

orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy

różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń,

dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni

przepisu (por.m.in. postanowienia z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepubl.;

z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z 8 lipca 2008 r. I CSK 111/08, niepubl.;

z 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, niepubl.; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15,

niepubl.; z 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, niepubl.; z 7 grudnia 2017 r., I CSK

499/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, niepubl.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego skarga kasacyjna

I CSK 87/25

3

jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zachodzi

niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, tj. bez konieczności głębszej analizy,

sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16,

niepubl.) i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji

orzeczenie oczywiście wadliwe. O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub

procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob.

np. postanowienia Sądu Najwyższego z 15 października 2015 r., III CSK 198/15,

niepubl.; z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, niepubl.; z 2 czerwca 2016 r.,

III CSK 113/16, niepubl.; z 27 października 2016 r., III CSK 217/16, niepubl.;

z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.; z 7 marca 2018 r., I CSK 664/17,

niepubl.; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 726/17, niepubl.; z 5 października 2018 r.,

V CSK 168/18, niepubl.).

Przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. skarżący

uzasadnił potrzebą ustalenia, czy do roszczeń odszkodowawczych dochodzonych

na podstawie art. 471 k.c. z tytułu nienależytego wykonania umowy o dzieło, bieg

terminu przedawnienia liczony jest od dnia powstania szkody, tj. jego wymagalności,

czy też od dnia odbioru dzieła i w związku z tym wyjaśnienia, czy do roszczeń

odszkodowawczych związanych z nienależycie wykonaną umową o dzieło,

opierając się o reguły wykładni funkcjonalnej i celowościowej, można posłużyć się

regułami określonymi w art. 120 § 1 k.c. i zastosować 2-letni termin przedawnienia

od dnia powstania szkody.

Uzasadniając zaś przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. skarżący wskazał, że istnieje konieczność rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy

naruszenia przepisów prawa procesowego, zwłaszcza art. 233 § 1 w związku z art.

378 § 1 i art. 382 k.p.c., polegającego na przejęciu przez Sąd II instancji za własne

ustaleń faktycznych Sądu I instancji bez jakichkolwiek merytorycznych rozważań w

tej kwestii, w sytuacji gdy zarzuty apelacji - poza naruszeniem prawa materialnego -

obejmowały przede wszystkim uchybienia w zakresie dowolnej i nielogicznej oceny

zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało tym, że zarzuty apelacyjne

I CSK 87/25

4

w ten sposób nie zostały rozpoznane.

Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie

określone w art. 3984§ 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 3984 § 2

k.p.c., co oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i

ich uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie

pokrywać (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,

OSNC 2001, Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC 2001, Nr 10,

poz. 157; z 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, niepubl.; z 13 lipca 2007 r. III CSK

180/07, niepubl.; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.; z 11 kwietnia 2018 r.,

V CSK 547/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17, niepubl.).

Uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do

rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw,

niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody

argumentowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r., II

CSK 432/19, niepubl., z 15 grudnia 2006 r., III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia

2012 r., ICSK 520/11, niepubl.).

Skarżący nie przedstawił przekonywującego wywodu, że zachodzi potrzeba

kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego dotycząca przedawnienia roszczeń

wynikających z umowy o dzieło, a dotychczasowa wykładnia art. 646 k.c. wymaga

zmiany, nie wskazywał również na mające występować w orzecznictwie

rozbieżności. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane jest stanowisko,

zgodnie z którym norma art. 646 k.c. określa samodzielnie początek biegu terminu

przedawnienia wszystkich roszczeń z umowy o dzieło i stanowi regulację

szczególną w stosunku do art. 120 k.c. Wyjaśniono również, że użyte w art. 646 k.c.

określenie „roszczenia wynikające z umowy o dzieło” obejmuje także roszczenia o

naprawienie szkody, co oznacza, że termin przedawnienia roszczenia o

naprawienie szkody wynikającej z nienależytego wykonania umowy o dzieło

przysługującego na podstawie art. 471 k.c. rozpoczyna bieg w chwili określonej w

art. 646 k.c. (zob. np. uchwałę Sądu Najwyższego z 15 grudnia 2024 r., III CZP

19/24, OSNC 2025, nr 3, poz. 29; wyrok Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2024 r., II

CSKP 1313/22, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2018 r., II

I CSK 87/25

5

CSK 182/18, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 4 kwietnia 2019 r., V

CSK 444/18, niepubl.). Przyczyna kasacyjna z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie została

zatem przez skarżącego wykazana.

Nie została również wykazana oczywista zasadność skargi kasacyjnej, którą

skarżący powiązał z zarzutem naruszenia art. 233 § 1 w związku z art. 378 § 1 i art.

382 k.p.c. Skarżący nie wyjaśnił we wniosku, jaki wpływ na wynik sprawy ma

ewentualne naruszenie przez Sąd Okręgowy wskazanych przepisów, zważywszy,

że zasadniczą podstawą oddalenia apelacji była przyjęta przez Sąd Okręgowy

ocena dotycząca przedawnienia roszczenia, a podważana w apelacji ocena

dowodów i ustalenia faktyczne, których nieuprawnione przyjęcie za własne zarzuca

Sądowi Okręgowemu, nie dotyczyły okoliczności istotnych dla powyższej kwestii.

Wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy wymagałby w okolicznościach

sprawy uprzedniej oceny zasadności podstawy kasacyjnej w postaci naruszenia

prawa materialnego, co nie jest dopuszczalne na etapie przedsądu i wyklucza

oczywistą zasadność postawionego zarzutu procesowego.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł,

jak w sentencji.

Roman Trzaskowski

(M.M.)

[a.ł]