Spór o granicę działek po uwłaszczeniu. SN nie przyjął skargi kasacyjnej T.P.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten

odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od

orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania

sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w

zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w

skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o

charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący T.P. powołał

się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, albowiem Sąd Okręgowy przyjął

przebieg granicy według linii odpowiadającej dokumentacji uwłaszczeniowej i

przypisał do tej samej linii skutki zasiedzenia.

Jak przyjmuje się w utrwalonej judykaturze Sądu Najwyższego, oczywista

zasadność skargi kasacyjnej oznacza, że dla przeciętnego prawnika podstawy

wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Oczywiste jest przy

tym tylko to, co można dostrzec bez potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia

dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć

kwalifikowany charakter, odnosić się do konkretnych, powołanych przez skarżącego

przepisów prawa i być dostrzegalne na pierwszy rzut oka (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3,

poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia

15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18).

Sąd Okręgowy przyjął, że zdarzeniem prawnym, które wyjściowo

ukształtowało granicę prawną, było postępowanie uwłaszczeniowe, w którym

poprzednicy prawni wnioskodawcy i uczestnika uzyskali akty własności ziemi. Uznał

również, że o granicach nabytych działek decyduje co do zasady stan posiadania na

I CSK 881/26

3

gruncie, a zatem gdyby stan ten odbiegał od granic ewidencyjnych, to dla ustalenia

granic własności miarodajny byłby stan posiadania na dzień 4 listopada 1971 r.,

chyba że późniejsze zdarzenia prawne prowadziłyby do zmiany przebiegu granicy

prawnej. Za jedno z tych zdarzeń Sąd uznał zasiedzenie. Pogląd ten – in genere –

koresponduje ze stanowiskiem Sądu Najwyższego (por. np. uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 11 maja 1995 r., III CZP 45/95, OSNC 1995, nr 10, poz. 137,

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009 r., III CZP 51/09, z dnia

17 marca 2017 r., IV CSK 491/16 i z dnia 14 stycznia 2020 r., III CSK 217/19 oraz

powołane tam orzecznictwo). Kwestia władania gruntem przez konkretną osobę

stanowi ponadto quaestio facti i nie podlega kontroli w postępowaniu kasacyjnym,

podobnie jak ocena dowodów, w tym dowodu z opinii biegłego (art. 3983 § 2 k.p.c.).

W tym stanie rzeczy, uwzględniwszy domniemanie statuowane w art. 339 k.c.,

zestawienie wniosku z motywami zaskarżonego postanowienia nie stwarzało

podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie jest w błędne w sposób

dostrzegalny prima vista, czego wymaga przyczyna kasacyjna określona w art. 3988

§ 1 pkt 4 k.p.c. Przypomnieć należało zarazem, że do stwierdzenia oczywistej

zasadności skargi kasacyjnej nie wystarcza wykazanie, iż doszło do naruszenia

przepisu prawa, chociażby w sposób widoczny na pierwszy rzut oka, a tym bardziej

wytknięcie niespójności w motywach zaskarżonego orzeczenia. Konieczne jest

natomiast, aby w związku z popełnionymi uchybieniami zaskarżone orzeczenie

pozostawało rażąco wadliwe.

Należało tym samym odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy

orzekł, jak w sentencji.

(K.G.)

[SOP]