Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej klienta w sporze z ubezpieczycielem o zapłatę

Wyrokiem z 14 października 2025 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie, w sprawie

z powództwa Towarzystwa Ubezpieczeń spółki akcyjnej w W. przeciwko A.M., o

zapłatę, na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach z

25 czerwca 2024 r., oddalił apelację (pkt I) oraz rozstrzygnął o kosztach

postępowania (pkt II).

Wyrok został zaskarżony przez stronę pozwaną. Jako uzasadnienie wniosku

o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona pozwana wskazała, że

w sprawie występuje istotne zagadnienia prawne oraz istnieje potrzeba wykładni

przepisów prawnych.

I CSK 963/26

2

Strona powodowa złożyła odpowiedź na skargę kasacyjną, w której wniosła

o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie

skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu

postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na

ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości

orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub

oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń

umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Konieczna selekcji

skarg pod kątem realizacji tego celu odbywa się w drodze badania zasadności

wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przesłanki

pozytywnej weryfikacji tego wniosku określa art. 3989 § 1 k.p.c. Są nimi:

(1) występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego; (2) istnienie potrzeby

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów; (3) nieważność postępowania lub

(4) oczywista zasadność skargi. Dokonując tej weryfikacji, Sąd Najwyższy bada

jednie to, czy w sprawie zaistniała przynajmniej jedna z przesłanek

uzasadniających wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, nie zaś podstawy

kasacyjne i ich uzasadnienie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że istotnym

zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie

objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy

i nierozstrzygnięte dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić

do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga

jego sformułowania oraz uzasadnienia twierdzenia, że występuje ono w danej

I CSK 963/26

3

sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 listopada 2003 r.,

II CK 324/03, 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07,

22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, 26 września 2005 r., II PK 98/05, 10 maja

2019 r., I CSK 627/18). Zagadnienie przedstawione w skardze kasacyjnej nie

spełnia powyższego kryterium.

Strona skarżąca wskazała, że w sprawie występuje istotne zagadnienia

prawne dotyczące oceny czy w sprawie o regres ubezpieczeniowy dochodzony

przez zakład ubezpieczeń, dopuszczalne jest całkowite pominięcie art. 5 k.c.

wyłącznie z powodu formalnego naruszenia obowiązku ubezpieczeniowego,

niezależnie od skrajnej sytuacji osobistej, zdrowotnej i majątkowej osoby pozwanej

oraz rażącej dysproporcji stron stosunku prawnego. Należy podkreślić, że tak

sformułowane zagadnienie nie ma związku ze sprawą. W zaskarżonym orzeczeniu

nie został przyjęty pogląd przedstawiony w skardze kasacyjnej. Sąd podkreślił brak

podstaw do zastosowania art. 5 k.c., skoro pozwana poruszała się pojazdem bez

aktualnych badań technicznych. Ta okoliczność oznacza nie tylko naruszenie

obowiązków natury prawnej, ale powoduje również negatywną ocenę zachowania

pozwanej na płaszczyźnie etycznej. Niewątpliwie zatem uzasadnia wyłączenie

możliwości zastosowania art. 5 k.c. z uwagi na naruszenie zasady „czystych rąk”.

Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano też

potrzebę wykładni przepisów prawnych o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Powołanie się na konieczność wykładni przepisów wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga: 1) wskazania przepisu prawa,

którego wykładnia budzić ma wątpliwości; 2) określenia zakresu koniecznej

wykładni; 3) wykazania, że wątpliwości interpretacyjne mają poważny charakter

i wymagają zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Jeżeli zaś podstawą wniosku

w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym

rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni danego

przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy

i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 15 października 2002r., II CZ 102/02, postanowienie Sądu

Najwyższego z 28 marca 2007r., II CSK 84/07, postanowienie Sądu Najwyższego

I CSK 963/26

4

z 11 stycznia 2008r., I UK 283/07, postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lipca

2008r., I CSK 111/08). Skarga kasacyjna nie spełnia powyższego wymagania.

Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

strona pozwana wskazała, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni art. 5 k.c. w zw.

z art. 828 § 1 k.c., budzących poważne wątpliwości i stosowanych w orzecznictwie

w sposób niejednolity, w szczególności co do: zakresu zastosowania klauzuli

generalnej zasad współżycia społecznego w sprawach regresowych, o relacji

między funkcją represyjną obowiązkowego ubezpieczenia OC a konstytucyjną

zasadą ochrony godności człowieka (art. 30 Konstytucji RP). Tu również należy

podkreślić kluczowe, z perspektywy zastosowania art. 5 k.c., ustalenie, iż pozwana

poruszała się pojazdem bez aktualnych badań technicznych, co – jak była o tym już

mowa – uzasadnia wyłączenie możliwości zastosowania art. 5 k.c. z uwagi na

naruszenie zasady „czystych rąk”.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Aleksander Stępkowski

(Ł.W.)

[r.g.]