Sąd Najwyższy uchylił wyrok za jazdę po pijanemu w czasie zakazu prowadzenia pojazdów

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim, z dnia 18 lipca 2025 r.,

sygn. akt II K 165/25, oskarżonego M.J. uznano za winnego popełnienia zarzucanego

mu czynu, z tym przyjęciem, że stanowi występek z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k. i

I KK 100/26

2

art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to wymierzono mu karę 6 miesięcy

pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 2 lat próby.

Nadto, zobowiązano oskarżonego do informowania sądu za pośrednictwem kuratora

o przebiegu okresu próby poprzez składanie pisemnie kuratorowi, nie rzadziej niż co

6 miesięcy, informacji o swojej aktualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej i zawodowej

oraz ewentualnych toczonych postępowaniach karnych i wykroczeniowych.

Orzeczono także wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych przez okres 3 lat oraz zasądzono od oskarżonego świadczenie

pieniężne w kwocie 5.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz

Pomocy Postpenitencjarnej.

Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając

go w całości, na niekorzyść oskarżonego M.J. i zarzucając:

„rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa

karnego materialnego, a mianowicie art. 178a § 4 k.k., poprzez dokonanie jego

błędnej wykładni i w konsekwencji zaniechanie zakwalifikowania zachowania

M.J. na podstawie tego przepisu oraz jego niezastosowanie w podstawie

skazania i wymiaru kary oraz przyjęcie błędnej kwalifikacji prawnej czynu

przypisanego oskarżonemu z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w

zw. z art. 11 § 2 k.k., polegającego na prowadzeniu w dniu 17 lipca 2025 r. w

ruchu lądowym pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości i

niezastosowaniu się do decyzji Starosty z dnia 6 lutego 2012 r. o cofnięciu

uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi oraz do zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres jednego roku,

orzeczonego prawomocnie za przestępstwo z art. 180a k.k. wyrokiem

nakazowym Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim z dnia 7 marca 2025 r.

sygn. akt II K 41/25, podczas gdy M.J. dopuścił się tego czynu w okresie

obowiązującego go, orzeczonego w związku ze skazaniem za powyższe

przestępstwo, zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych,

wykonywanego w okresie od 4 kwietnia 2025 r. do 4 kwietnia 2026 r., czym

wyczerpał znamiona art. 178a § 1 i 4 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

co w konsekwencji rodziło po stronie Sądu meriti obowiązek orzeczenia nie

czasowego, tylko dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów

I KK 100/26

3

mechanicznych (art. 42 § 3 k.k.) oraz obowiązek orzeczenia świadczenia

pieniężnego w wysokości wyższej niż zasądzona, a to w kwocie co najmniej 10

000 zł (art. 43a § 3 k.k.), jak również stosownie do dyspozycji art. 69 § 4 k.k.,

przy jednoczesnym braku uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony

wypadek, nie dostarczało podstaw do zastosowania dobrodziejstwa

warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności”.

Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w

całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Krośnie Odrzańskim do

ponownego rozpoznania.

M.J. w odpowiedzi z dnia 2 kwietnia 2026 r. wskazał, że w jego ocenie

kasacja jest bezzasadna.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Podniesione w kasacji uchybienie w postaci rażącego naruszenia przepisu

prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 178a § 4 k.k., poprzez dokonanie

jego błędnej wykładni i w konsekwencji zaniechanie zakwalifikowania zachowania

M.J. na podstawie tego przepisu oraz jego niezastosowanie w podstawie skazania i

wymiaru kary oraz przyjęcie błędnej kwalifikacji prawnej czynu przypisanego

oskarżonemu z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

znajduje potwierdzenie w treści zaskarżonego wyroku.

Sąd I instancji skazał M.J. za prowadzenie w dniu 17 lipca 2025 r. w stanie

nietrzeźwości pojazdu mechanicznego, m.in. w warunkach niezastosowania się do

wyroku Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim sygn. akt II K 41/25, na mocy

którego w czasie popełnienia przypisanego mu czynu wykonywany był wobec niego

środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych

obowiązujący przez okres jednego roku. Wspomnianym wyrokiem nakazowym Sądu

Rejonowego w Krośnie Odrzańskim z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt II K 41/25, M.J.

został skazany za popełnienie przestępstwa z art. 180a k.k. na grzywnę w wysokości

150 stawek dziennych po 30 zł oraz zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów

I KK 100/26

4

mechanicznych przez okres jednego roku. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 4

kwietnia 2025 r. i od tego dnia wykonywany był wskazany wyżej środek kamy.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego wynika natomiast,

że z kwalifikacji prawnej czynu Sąd wyeliminował art. 178a § 4 k.k. uznając, że M.J.

dopuścił się zarzucanego mu czynu nie będąc uprzednio skazanym w warunkach art.

178a § 1 k.k. Taka wykładnia prawa jest jednak błędna. Brzmienie art. 178a § 4 k.k.

nie pozostawia bowiem wątpliwości, że jeżeli sprawca czynu z art. 178a § 1 k.k.

dopuścił się go w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów

mechanicznych podlega surowszej, niż przewidziana w art. 178a § 1 k.k.,

odpowiedzialności karnej, w związku ze skazaniem za dowolne przestępstwo, za

które orzeczono ten środek karny. A zatem, choć M.J. nie był uprzednio skazany w

warunkach art. 178a § 1 k.k., to swoim zachowaniem wyczerpał ostatni z

alternatywnych zespołów znamion stypizowanych w art. 178a § 4 k.k., co obligowało

Sąd meriti do zastosowania wobec niego dyspozycji tego typu kwalifikowanego

występku.

Prawidłowy proces subsumpcji w tej sprawie, z równoczesną identyfikacją

pomijalnego zbiegu przepisów ustawy karnej w relacji art. 178a § 4 k.k. do art. 244

k.k., determinował po stronie Sądu Rejonowego w Krośnie Odrzańskim obowiązek

zakwalifikowania czynu przypisanego M.J. jako wypełniającego znamiona występku

z art. 178a § 1 i 4 k.k. i art. 180a k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k., jak również

obowiązek zastosowania art. 178a § 4 k.k. w związku z art. 11 § 3 k.k. w podstawie

wymiaru kary.

Niewątpliwie opisane wyżej uchybienie miało istotny wpływ na treść

zaskarżonego wyroku, ponieważ zastosowanie właściwego przepisu i

zakwalifikowanie zachowania oskarżonego jako wyczerpującego m.in. dyspozycję

art. 178a § 4 k.k. rodziło po stronie Sądu meriti obowiązek orzeczenia nie czasowego,

tylko dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (art. 42

§ 3 k.k.) oraz obowiązek orzeczenia świadczenia pieniężnego w wysokości wyższej

niż zasądzona, bo w kwocie co najmniej 10.000 zł (art. 43a § 3 k.k.), jak również

stosownie do dyspozycji art. 69 § 4 k.k., przy jednoczesnym braku uznania, że

zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, nie dostarczało podstaw do

I KK 100/26

5

zastosowania dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary

pozbawienia wolności.

W tym stanie rzeczy należało uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać

do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Krośnie Odrzańskim, który,

uwzględniając powyższe rozważania, dokona weryfikacji zastosowanej kwalifikacji

prawnej czynu i w konsekwencji również orzeczonych sankcji karnych.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

SSN Paweł Wiliński

SSN Zbigniew Puszkarski

SSN Jarosław Matras

[WB]

[r.g.]