Warunkowe umorzenie za pobór prądu uchylone, bo P. E. był już prawomocnie skazany

Treść orzeczenia

I KK 113/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 maja 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Piotr Mirek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jerzy Grubba

SSN Jarosław Matras

w sprawie P. E.

oskarżonego z art. 278 § 5 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

w dniu 28 maja 2026 r.,

kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść

od wyroku Sądu Rejonowego w Trzciance

z dnia 13 styczna 2026 r., sygn. akt II K 503/25,

1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Rejonowemu w Trzciance do ponownego rozpoznania;

2. wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji obciąża

Skarb Państwa.

Jerzy Grubba

Piotr Mirek

Jarosław Matras

I KK 113/26

2

Sąd Rejonowy w Trzciance, wyrokiem z dnia 13 stycznia 2026 r., sygn. akt II

K 503/25, uznając, że oskarżony P. E. w okresie od 20 grudnia 2023 r. do 18 marca

2025 r. w K., gm. C., woj. […], dokonał nielegalnego poboru energii elektrycznej z

istniejącego układu pomiarowego w ten sposób, że pobierał energię elektryczną

pomimo nie zawarcia umowy na dostarczanie energii elektrycznej, czym działał na

szkodę E. Sp. z o.o. z siedzibą w P., za co wymierzono mu karną opłatę taryfową w

kwocie 11026,36 zł, co stanowi przestępstwo z art. 278 § 5 k.k., na podstawie art. 66

§ 1 k.k. i § 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k. warunkowo umorzył postępowanie karne wobec

oskarżonego, na okres roku próby. Na podstawie art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 43a § 1

k.k. orzekł od niego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 500 zł.

Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i

uprawomocnił się z dniem 21 stycznia 2026 r.

Kasację od powyższego wyroku wniósł na niekorzyść oskarżonego Prokurator

Generalny wskazując na rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie

przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 66 § 1 k.k., polegające na

niesłusznym warunkowym umorzeniu postępowania, prowadzonego wobec P. E. ,

mimo iż w dacie wyrokowania był on prawomocnie skazany za przestępstwo z art.

284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia

17 grudnia 2025 r., sygn. akt III K 256/25, prawomocnym z dniem 30 grudnia 2025 r.,

na karę roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na

okres 2 lat próby, a zatem nie została spełniona przewidziana we wskazanym wyżej

przepisie prawa materialnego przesłanka braku karalności sprawcy za przestępstwo

umyślne. Mając na względzie tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Trzciance do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasację należało uznać za oczywiście zasadną, a to pozwoliło uwzględnić ją

w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron. Zgodzić się

trzeba z Prokuratorem Generalnym, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym

naruszeniem prawa materialnego, a to art. 66 § 1 k.k.

I KK 113/26

3

Polski ustawodawca jednoznacznie określił przesłanki stosowania

warunkowego umorzenia postępowania. Jedną z nich, kluczową dla oceny

zasadności wniesionej kasacji, jest brak uprzedniego ukarania za przestępstwo

umyślne. Zastosowanie wobec oskarżonego środka probacyjnego z art. 66 § 1 k.k.

wynika bowiem nie tylko z charakteru popełnionego czynu, który nie może cechować

się wysoką szkodliwością społeczną czy winą, ale także z pozytywnej prognozy

kryminologicznej, której podstawą jest brak uprzedniej karalności. Warunkowe

umorzenie postępowania jest dostępne wyłącznie dla tych sprawców, których czyn

miał charakter incydentalny. W ich przypadku można bowiem żywić nadzieję, że

potraktują warunkowe umorzenie postępowania jako motywację do zmiany swojego

postępowania na przyszłość, a nie jedynie sposób na uniknięcie odpowiedzialności

karnej.

Jak trafnie wskazano w kasacji, wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z

dnia 17 grudnia 2025 r., sygn. akt III K 256/25, P. E. został skazany za przestępstwo

przywłaszczenia mienia znacznej wartości, zakwalifikowane z art. 284 § 2 k.k. w zw.

z art. 294 § 1 k.k., za które wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności, której

wykonanie zawieszono na okres 2 lat próby (k. 207). Wyrok ten uprawomocnił się 30

grudnia 2025 r. (k. 207v). W takiej sytuacji wydanie wyroku warunkowo

umarzającego postępowanie było w stosunku do tego oskarżonego niedopuszczalne.

Z dniem 30 grudnia 2025 r. zaktualizowała się bowiem negatywna przesłanka, o

której mowa w art. 66 § 1 k.k.

Nie ma przy tym znaczenia, że na moment wyrokowania Sąd Rejonowy

najprawdopodobniej nie zapewnił sobie dostępu do aktualnych danych o karalności

oskarżonego. Jak wynika z akt sprawy, ostatnia informacja z Krajowego Rejestru

Karnego, którą dysponował Sąd, jest datowana na 4 listopada 2025 r. (k. 160). Z

oczywistych względów nie mogła zawierać wzmianki o skazaniu wyrokiem z dnia 17

grudnia 2025 r. Brak wiedzy po stronie Sądu nie oznacza jednak, że zaskarżony

wyrok nie został wydany z naruszeniem prawa. Wręcz przeciwnie, trafnie wskazuje

Prokurator Generalny, że fakt wcześniejszego skazania ma charakter obiektywny.

Przyczyna pominięcia powyższej okoliczności nie rzutuje na ocenę samej wady

orzeczenia.

I KK 113/26

4

Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w części dyspozytywnej

[J.J.]

[a.ł]

Jerzy Grubba

Piotr Mirek

Jarosław Matras