Sąd Najwyższy oddalił kasację skazanego za wypadek w stanie nietrzeźwości

Sąd Rejonowy w Koninie wyrokiem z dnia 30 maja 2025 r., sygn. akt

II K 1440/23 oskarżonego P.O. uznał za winnego przestępstwa z art. 177 § 2 k.k. w

zw. z art. 178 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 01.10.2023 r. w zw.

z art. 4 § 1 k.k. popełnionego w ten sposób, że 7 września 2022 r. około godz.

I KK 121/26

2

20:15 w K. na ul. [...] na wysokości skrzyżowania z ul. [...] jadąc w kierunku K.

umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że

prowadząc w stanie nietrzeźwości wynoszącym 1,06 mg/1 alkoholu w wydychanym

powietrzu pojazd mechaniczny marki M. o nr rej. […] nie zachował wymaganej

szczególnej ostrożności co do możliwości wykonania manewru wyprzedzania i

jadąc drogą w kierunku K. bez upewnienia się czy ma odpowiednią widoczność

oraz dostateczne miejsce do wyprzedzania podjął manewr wyprzedzania

poruszającego się w tym samym kierunku prawidłowo jadącego przed nim

samochodu ciężarowego marki M. i będąc już w trakcie wykonywania tego

manewru uderzył przednim lewym narożnikiem oraz lewym bokiem w lewy bok

samochodu osobowego marki H. o nr rej. […], który poruszał się z przeciwnego

kierunku jazdy, a następnie poruszając się nadal tym samym pasem ruchu

doprowadził do czołowego zderzenia z kierującym samochodem osobowym marki

V. o nr rej. […], który również poruszał się z przeciwnego kierunku jazdy, w

następstwie czego pasażerowie samochodu marki M. którym kierował, tj. D.M.,

doznał otwartej rany powłok głowy po stronie prawej i otwartej rany obu kolan ze

znaczną raną lewego kolana, które to obrażenia naruszyły czynności narządów

ciała na czas powyżej 7 dni w rozumieniu art. 157 k.k., W.M. doznała obrażeń ciała

w postaci lewostronnej odmy opłucnowej (nie wymagającej drenażu), wstrząśnienia

mózgu, złamania kości nosa i stłuczenia prawego kolana, które to obrażenia

stanowią naruszenie czynności narządów ciała (układu oddechowego) na czas

dłużny niż 7 dni w rozumieniu art. 157 § 1 k.k., J.P. doznał rozległych obrażeń

wielomiejscowych pod postacią stłuczenia mózgu, stłuczenia płuc, niewydolności

oddechowej, złamania prawego przedramienia, obrażenia powyższe stanowią

ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu o jakim

mowa w art. 156 k.k. i za to na podstawie art. 177 § 2 k.k. w zw. art. 178 § 1 k.k. w

brzmieniu obowiązującym przed dniem 01.10.2023 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k.

wymierzył oskarżonemu karę 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia

wolności (pkt I). Ponadto sąd orzekł środek karny w postaci zakazu prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio (pkt II), nawiązki na rzecz

pokrzywdzonych (pkt III) oraz o kosztach sądowych (pkt IV i V).

Apelacje od powyższego wyroku wnieśli prokurator i obrońca oskarżonego.

I KK 121/26

3

Sąd Okręgowy w Koninie wyrokiem z dnia 21 listopada 2025 r., sygn. akt

II Ka 242/25 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że podwyższył orzeczoną

wobec oskarżonego P.O. karę pozbawienia wolności do 4 (czterech) lat i 6

(sześciu) miesięcy pozbawienia wolności (pkt 1), utrzymał zaskarżony wyrok w

mocy w pozostałej części (pkt 2) i orzekł o kosztach sądowych (pkt 3 i 4).

Kasację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanego, który

zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażące naruszenie prawa mające istotny wpływ na

jego treść, tj.

1. rażące naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 53 k.k.,

poprzez uznanie za okoliczności obciążające faktów stanowiących znamiona czynu

z art. 177 § 2 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. to jest rodzaju dobra prawnego w jakie

godziło przestępcze zachowanie skazanego oraz pominięcie innej istotnej

okoliczności jakim było zachowanie w toku całego postępowania, w tym

wyjaśnienie przez P.O. wszystkich okoliczności zdarzenia, które znalazły

odzwierciedlenie w pozostałym materiale dowodowym, co doprowadziło do

wymierzenia kary rażąco niewspółmiernej w wysokości 4 (czterech) lat i 6 (sześciu)

miesięcy pozbawienia wolności, wobec kary 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy

pozbawienia wolności orzeczonej przez sąd pierwszej instancji;

2. rażące naruszenie przepisu art. 7 k.p.k., które miało istotny wpływ na

treść orzeczenia poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów oraz

przez podjęcie tej oceny w sposób dowolny, sprzeczny z zasadami wiedzy i

doświadczenia życiowego w sposób uniemożliwiający ustalenie prawdy obiektywnej

i sformułowania w ramach tej oceny niesłusznych merytorycznie wniosków, iż

wobec skazanego nie można wysnuć tzw. pozytywnej prognozy kryminologicznej

uzasadniającej wymierzenie P.O. kary jak najniższej, w dolnej granicy zagrożenia;

3. rażącego naruszenia prawa procesowego - art. 4 k.p.k., art. 433 § 2

k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k., poprzez to, że sąd odwoławczy zaostrzył karę

pozbawienia wolności z naruszeniem zasady obiektywizmu, polegającym na

nierozważeniu okoliczności przemawiających na korzyść skazanego, takich jak

przyznanie się do winy oraz złożenia obszernych wyjaśnień, w konsekwencji de

facto sam doprowadził do ustalenia prawdy materialnej, która jest nadrzędnym

celem każdego postępowania sądowego.

I KK 121/26

4

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

Koninie z dnia 21 listopada 2025 r. w sprawie sygn. akt II Ka 242/25 i utrzymanego

nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 30 maja 2025 r., w sprawie

sygn. akt II K 1440/23 i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego

rozpoznania oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją wyroku.

W odpowiedzi na kasację Prokurator Rejonowy w Koninie wniósł o jej

oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego jest oczywiście bezzasadna,

co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 523 § 1

k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art.

439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny

wpływ na treść orzeczenia. Zatem możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest

istotnie ograniczona. Podzielając utrwalone w tym zakresie orzecznictwo Sądu

Najwyższego, stwierdzić trzeba, że postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością

postępowaniem, które ponawiać ma zwykłą kontrolę odwoławczą. W toku zaś tego

postępowania z założenia nie dokonuje się kontroli poprawności oceny

poszczególnych dowodów, nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie

bada współmierności orzeczonej kary (zob. postanowienie SN z dnia 15 marca

2023 r., IV KK 549/22; postanowienie SN z dnia 10 lipca 2019 r., II KK 210/19;

postanowienie SN z dnia 21 września 2017 r., IV KK 276/17).

Przedmiotem kasacji jest wyrok sądu odwoławczego kończący

postępowanie, stąd zarzuty w niej podnoszone powinny dotyczyć tego orzeczenia.

Można wyjątkowo w kasacji wytykać uchybienia wyrokowi sądu I instancji, ale

wtedy warunkiem skuteczności takich zarzutów jest wykazanie, że te uchybienia

przeniknęły do wyroku sądu odwoławczego, będącego przedmiotem zaskarżenia

kasacji. Uczynić to należy poprzez wskazanie tych przepisów, które sąd

odwoławczy naruszył dopuszczając do owego „przeniesienia" tego uchybienia do

swojego orzeczenia, jak i poprzez stosowną argumentację (zob. postanowienie SN

I KK 121/26

5

z dnia 24 czerwca 2021 r., IV KK 217/21; postanowienie SN z dnia 30 marca 2017

r., V KK 35/17).

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego przeniknięcie

uchybienia pierwszoinstancyjnego do postępowania odwoławczego aktualizować

się może dopiero w sytuacji, gdy sąd odwoławczy przeprowadzi nienależytą

kontrolę instancyjną i zaakceptuje orzeczenie sądu pierwszej instancji, pomimo że

dotknięte jest ono wadami, na które zwrócono uwagę w zwykłym środku

odwoławczym (zob. postanowienie SN z dnia 30 sierpnia 2022 r., I KK 236/22;

postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2023 r., II KK 56/23). W takim wypadku to na

skarżącym ciąży obowiązek podniesienia i wykazania wadliwości procedowania

przez sąd odwoławczy, w następstwie którego doszło do owego przeniknięcia

uchybienia do orzeczenia drugoinstancyjnego, co mogłoby się wyrażać z

nierzetelnym rozpoznaniu zarzutów środka odwoławczego, oraz wykazania, że

uchybienie to mogło mieć wpływ - i to istotny - na treść zaskarżonego orzeczenia

(zob. postanowienie SN z dnia 14 kwietnia 2021 r., III KK 16/21).

Analiza treści zarzutów zawartych we wniesionej przez obrońcę skazanego

kasacji jednoznacznie wskazuje, że skarżący zmierza w istocie do

niedopuszczalnego zakwestionowania wymiaru orzeczonej kary pozbawienia

wolności. Wprawdzie wprost nie podnosi on zarzutu z art. 438 pkt 4 k.p.k., jednakże

w celu obejścia zakazu określonego w art. 523 § 1 k.p.k., czyni to pod pozorem

rażącego naruszenia przez sąd odwoławczy przepisów prawa materialnego, tj. art.

53 k.k. oraz przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 433 § 2

k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.

W pierwszej kolejności za chybiony uznać należy zarzut z punktu 1 kasacji,

dotyczący obrazy art. 53 § 1 k.k. Z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa Sądu

Najwyższego wynika wprost, że przepis art. 53 § 1 i 2 k.k. stanowi dyrektywę

sądowego wymiaru kary, a zatem nie może stać się podstawą zarzutu obrazy

prawa materialnego. Przepis ten nie ma bowiem charakteru normy stanowczej,

gdyż nie zobowiązuje sądu do określonego zachowania, albowiem zgodnie z jego

treścią „sąd wymierza karę według swojego uznania" (zob. postanowienie SN z

dnia 9 kwietnia 2026 r., III KK 46/26). Tym samym pozostawia on sądowi swobodę

orzekania w zakresie zastosowanego stopnia represji karnej (zob. postanowienie

I KK 121/26

6

SN z dnia 16 października 2024 r., V KK 371/24). Jednocześnie wskazać należy, iż

zarzut obrazy art. 53 § 1 k.k. jest w istocie zarzutem rażącej niewspółmierności

kary, który na etapie postępowania kasacyjnego jest niedopuszczalny, co wprost

wynika z treści art. 523 § 1 zdanie 2 k.p.k. Powyższe unormowanie wyklucza

możliwość formułowania w kasacji zarzutu rażącej niewspółmierności kary zarówno

wówczas, gdy jest on podniesiony wprost, jak również w sytuacji, gdy zmierzając do

nieuprawnionego ominięcia ustawowego zakazu, pozoruje zarzut rażącej obrazy

prawa (zob. postanowienie SN z dnia 22 maja 2018 r., V KK 204/18; postanowienie

SN z dnia 24 stycznia 2024 r., III KK 553/23). Ponadto, wbrew twierdzeniom

skarżącego, sąd odwoławczy miał na względzie wszystkie zawarte w treści tego

przepisu dyrektywy wymiaru kary, co w sposób jednoznaczny wynika z treści

uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Sąd odwoławczy nie dopuścił się także naruszenia art. 7 k.p.k. Sąd

Okręgowy odniósł się bowiem do zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, z którego wynika zasadność przypisania skazanemu popełnienia

zarzucanego mu czynu jak również konieczność podwyższenia wymiaru orzeczonej

przez sąd I instancji kary pozbawienia wolności, postępując w zgodzie z zasadą

wynikającą z treści art. 7 k.p.k.

Za niezasadny również uznać należy zarzut zawarty w punkcie 3 kasacji.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd Okręgowy w Koninie działając jako sąd

odwoławczy, dokonał w sposób prawidłowy instancyjnej kontroli zaskarżonego

wyroku, co w sposób jednoznaczny wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego

wyroku. Sąd odwoławczy w sposób właściwy i rzetelny odniósł się do wszystkich

zarzutów apelacyjnych, a zatem w pełni i w sposób prawidłowy zrealizował

obowiązki wynikające z przepisów art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k.

Przeprowadzona w ten sposób kontrola odwoławcza doprowadziła do zmiany

zaskarżonego wyroku w zakresie orzeczonej wobec skazanego kary pozbawienia

wolności. Skarżący zaś pod pozorem przeprowadzenia nierzetelnej kontroli

odwoławczej w istocie kwestionuje wymiar orzeczonej kary pozbawienia wolności,

co na etapie postępowania kasacyjnego jest niedopuszczalne.

I KK 121/26

7

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w części dyspozytywnej

postanowienia, obciążając skazanego kosztami postępowania kasacyjnego w myśl

art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.

Wobec oddalenia kasacji, rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego wyroku stało się bezprzedmiotowe.

SSN Anna Dziergawka

[WB]

[r.g.]