Sąd Najwyższy uchylił karę łączną, bo przekraczała sumę kar jednostkowych

I KK 142/26

2

Sąd Rejonowy w Słupcy, wyrokiem nakazowym z dnia 4 listopada 2024 r.,

sygn. akt II K 385/24, uznał oskarżonego P.K. za winnego tego, że:

1. w dniu 20 sierpnia 2024 r. około godziny 16.20, działając umyślnie z zamiarem

bezpośrednim w miejscowości S., w mieszkaniu na Osiedlu [...], z torebki

damskiej zabrał w celu przywłaszczania portfel z zawartością pieniędzy w

kwocie 1400 zł, dowodem osobistym i blankietem prawa jazdy na nazwisko

D.H., kartą bankomatową Banku na szkodę H.D., co zostało uznane za

przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 278 § 1a k.k. w zb. z art. 275 § 1

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to, na podstawie art. 278 § 1a k.k. w zw. z art.

11 § k.k. przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., wymierzył mu karę 10 miesięcy

ograniczenia wolności, orzekając, na podstawie art. 35 § 1 k.k., obowiązek

wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze

40 godzin w stosunku miesięcznym;

a także za winnego popełnienia ciągu przestępstw z art. 279 § 1 k.k. w zw. z

art. 283 k.k. i art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. w zw. z art.

91 § 1 k.k., na który złożyły się dwa czyny, polegające na tym, że:

2. w dniu 20 sierpnia 2024 r. około godziny 17.00, w sklepie Ż. mieszczącym się

w S. na ul. [...], wykorzystując uprzednio skradzioną kartę bankomatową

banku wystawioną na dane H.D., przy jej użyciu dokonał kradzieży z

włamaniem do systemu informatycznego banku w ten sposób, że przełamując

jej elektroniczne zabezpieczenie poprzez zbliżenie jej do czytnika

elektronicznego dokonał płatności w kwocie 49,97 zł na szkodę H.D.;

3. w dniu 20 sierpnia 2024 r. około godziny 17.00, w sklepie Ż. mieszczącym się

w S. na ul. [...], wykorzystując uprzednio skradzioną kartę bankomatową

banku wystawioną na dane H.D., przy jej użyciu usiłował dokonać kradzieży

z włamaniem do systemu informatycznego banku w ten sposób, że

przełamując jej elektroniczne zabezpieczenie poprzez zbliżenie jej do czytnika

elektronicznego próbował dokonać płatności w kwocie 49,97 zł na szkodę

H.D., której nie dokonał z uwagi na blokadę systemu i przyjmując, iż stanowią

one wypadek mniejszej wagi, na podstawie art. 283 k.k. w zw. z art. 279 § 1

I KK 142/26

3

k.k. w zw. z art. 14 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., przy zastosowaniu art. 37a

§ 1 k.k., wymierzył mu karę roku ograniczenia wolności, orzekając na

podstawie art. 35 § 1 k.k., obowiązek wykonywania nieodpłatnej

kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku

miesięcznym.

Następnie, na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 1 i 2 k.k. połączył orzeczone

kary ograniczenia wolności i wymierzył oskarżonemu karę łączną 2 lat ograniczenia

wolności, orzekając na podstawie art. 35 § 1 k.k. obowiązek wykonywania

nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w

stosunku miesięcznym.

Orzekł ponadto wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości

oraz zaliczył mu na poczet wymierzonej kary ograniczenia wolności okres

zatrzymania go w sprawie.

Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i

uprawomocnił się z dniem 29 listopada 2024 r.

Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając

wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej ograniczenia wolności, na

korzyść P.K. Skarżący wskazał na rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 86 § 1 k.k. w związku z

art. 91 § 2 k.k., polegające na wymierzeniu kary łącznej 2 lat ograniczenia wolności,

a zatem powyżej przewidzianej tym przepisem górnej granicy wyznaczonej sumą kar

podlegających łączeniu, to jest kary 10 miesięcy ograniczenia wolności oraz kary

roku ograniczenia wolności, a nadto na nieprzywołaniu art. 91 § 2 k.k. w podstawie

orzeczenia o karze łącznej, w sytuacji zbiegu ciągu przestępstw oraz innego

przestępstwa i łączenia wymierzonych za nie kar ograniczenia wolności.

Mając na względzie powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku we wskazanym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Słupcy.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

I KK 142/26

4

Kasację należało uznać za oczywiście zasadną, a to pozwoliło uwzględnić ją

w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron. Sąd

Najwyższy w pełni podzielił zarzut podniesiony przez Prokuratora Generalnego,

uznając, że zaskarżony wyrok nakazowy został wydany z naruszeniem prawa

materialnego, a to art. art. 86 § 1 k.k. w związku z art. 91 § 2 k.k.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w przypadku zbiegu ciągu

przestępstw z innym czynem zabronionym – z jaką to sytuacją mamy do czynienia w

przedmiotowej sprawie – podstawę orzekania o karze łącznej stanowi art. 91 § 2 k.k.

Przepis ten wprost nakazuje odpowiednie stosowanie regulacji o karze łącznej do

rzeczonego zbiegu. Zastosowanie art. 91 § 2 k.k. jako materialnoprawnej podstawy

wymiaru kary łącznej ma fundamentalne znaczenie dla ostatecznego kształtu

orzeczenia. Dopiero bowiem ta norma, odczytywana w powiązaniu ze stosowanym

odpowiednio art. 86 § 1 k.k., pozwala na precyzyjne wyznaczenie granic kary łącznej

w warunkach opisywanego zbiegu. Granice te wyznacza z jednej strony kara

najsurowsza, z drugiej zaś – suma kar jednostkowych orzeczonych za ciąg

przestępstw i inne przestępstwo, przy jednoczesnym uwzględnieniu ustawowego

progu dla danego rodzaju kary.

Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd Rejonowy w Słupcy

stosując właściwie art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 2 k.k. – był bezwzględnie związany

matematyczną sumą wymierzonych kar jako górną granicą kary łącznej. W

konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji nie był uprawniony do

wymierzenia oskarżonemu kary łącznej 2 lat ograniczenia wolności. Górny pułap tej

kary wynosił bowiem 1 rok i 10 miesięcy, stanowiąc sumę kar jednostkowych

orzeczonych za zbiegające się przestępstwo i ciąg przestępstw.

W orzecznictwie i doktrynie nie budzi żadnych wątpliwości pogląd, że

ukształtowanie wymiaru kary łącznej z naruszeniem reguł określonych w art. 86 § 1

k.k. – tj. zarówno poniżej progu minimalnego, jak i powyżej maksymalnej granicy –

stanowi rażące naruszenie prawa materialnego. Uchybienie to ma istotny wpływ na

treść orzeczenia w rozumieniu art. 523 § 1 k.p.k. Prowadzi ono bowiem do sytuacji,

w której skazany zostaje obciążony dolegliwością oderwaną od ram ustawowych –

bądź to rażąco łagodną, bądź, jak w realiach niniejszej sprawy, nienależnie surową.

I KK 142/26

5

Mając na względzie powyższą argumentację, Sąd Najwyższy uchylił

przedmiotowe orzeczenie w zaskarżonym zakresie i przekazał sprawę do

ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji.

Rozpoznając ponownie sprawę, w zakresie, w którym nastąpiło przekazanie,

Sąd Rejonowy orzeknie o karze łącznej, mając na względzie przedstawioną wyżej

argumentację.

Jerzy Grubba

Piotr Mirek

Jarosław Matras

[WB]

[r.g.]