Sąd najwyższy

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 26 listopada 2024 r., sygn. II

K 1278/23 P.S. został uniewinniony od zarzutu popełnienia czynu kwalifikowanego

z art. 209 § 1a k.k.

I KK 146/26

2

Po rozpoznaniu apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej,

Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 września 2025 r., sygn. IV Ka

663/25, zmienił zaskarżony wyrok i przyjmując, że zarzucany oskarżonemu czyn

wypełnił znamiona przestępstwa z art. 209 § 1 k.k., na podstawie art. 209 § 4 k.k. w

zw. z art. 17 § 1 pkt 4 k.p.k. umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego.

Z kasacją od wyroku sądu odwoławczego wystąpił pełnomocnik oskarżycielki

posiłkowej.

W kasacji podniósł zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego art. 209 § 4 k.k.

przez przyjęcie nieprawidłowej wykładni tego przepisu i uznaniu, że użyte w tym

przepisie pojęcie „ uiszczenie w całości zaległych alimentów” odnosi się wyłącznie

do alimentów uiszczonych za okres objęty postanowieniem o przedstawieniu

zarzutów, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego pojęcia powinna prowadzić do

uznania, że odnosi się ono do wszystkich nieuiszczonych alimentów, także

wcześniejszych i późniejszych nieobjętych postanowieniem o przedstawieniu

zarzutów.

W konkluzji wniósł o uchylenie wyroku sądu odwoławczego i przekazanie sprawy

temu sądowi do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiało jej rozpoznanie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Skarżący w wywodach kasacji odwołując się do znaczenie słownikowego pojęcia

„ całość”, jak też do wykładni celowościowej, uwzględniającej motywy

ustawodawcze wprowadzenia przepisu art. 209 § 4 k.k., zaprezentowanej przez

jednego z przedstawicieli doktryny ( R.A. Stefański (red), Kodeks karny.

Komentarz, wyd. 7, 2025) wywiódł, że wykładnia zaprezentowana przez sąd

odwoławczy jest nieprawidłowa i stanowi rażące naruszenie prawa materialnego.

Stawiając taki zarzut skarżący pominął fakt, że przywołany przedstawiciel doktryny

dopuszcza też inną interpretację tego pojęcia, której co prawda nie podziela, a

która sprowadza się do argumentacji, iż skoro chodzi o niepodleganie karze bądź

odstąpienie od wymierzenia kary za określony czyn, to zaległość alimentacyjna

powinna dotyczyć wyłącznie kwoty określonej w treści zarzutu charakteryzującego

czyn będący przedmiotem postępowania. W przeciwnym razie nakładano by na

I KK 146/26

3

podejrzanego obowiązek kompensacyjny niewynikający z konsekwencji

zarzuconego mu czynu.

Takie właśnie rozumienie treści art. 209 § 4 k.k. zaprezentowano w wyroku Sądu

Najwyższego z 9 października 2025 r., V KK 274/25, co trafnie wskazano w

odpowiedzi prokuratora na kasację. W wyroku tym wyjaśniając treść klauzuli

niepodlegania karze z art. 209 § 4 k.k. stwierdzono, że przez pojęcie zaległych

alimentów należy rozumieć alimenty płatne za okres objęty zarzutem. Taki sam

pogląd zaprezentował J. Lachowski w: V. Konarska – Wrzosek ( red), Kodeks

karny. Komentarz, Warszawa 2020. S.1047).

Zdaniem Sądu Najwyższego takie rozumienie pojęcia całości zaległych alimentów

jako tych objętych zarzutem ( aktem oskarżenia) charakteryzującym czyn będący

przedmiotem postepowania karnego, mające charakter gwarancyjny dla określenia

zakresu odpowiedzialności karnej oskarżonego, stanowi prawidłową wykładnię

tego pojęcia prawnego.

Zatem rozstrzygnięcie sądu odwoławczego i przyjęte przez ten sąd rozumienie

pojęcia całości zaległych alimentów należało uznać za słuszne.

Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]