SN oddalił kasację w sprawie zadośćuczynienia za areszt; 20 000 zł zostaje

Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt

III Ko 597/24, orzekając w sprawie z wniosku M.G. o odszkodowanie i

zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, na

podstawie art. 552 § 4 k.p.k. (a contrario) oddalił żądanie wnioskodawcy, kosztami

sądowymi obciążając Skarb Państwa.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy,

I KK 192/26

2

zaskarżając wyrok w części oddalającej wniosek i zarzucając mu:

1. naruszenie przepisu art. 552 § 4 k.p.k. i art. 553a. k.p.k. poprzez błędne

przyjęcie, że zaliczenie niesłusznie zastosowanego tymczasowego

aresztowania na poczet innych orzeczonych kar wyklucza roszczenie o

odszkodowanie i zadośćuczynienie na podstawie rozdziału 58 Kodeksu

postępowania karnego;

2. naruszenie przepisu art. 5 ust. 5 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i

Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. poprzez jego

niezastosowanie.

Mając na względzie powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego

wyroku poprzez uwzględnienie wniosku M.G. bądź ewentualnie o uchylenie wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 29 października 2025 r.,

sygn. akt II AKa 312/25, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od

Skarbu Państwa na rzecz M.G. 20.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

od 29 października 2025 r. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Kasację od powyższego wyroku złożył pełnomocnik wnioskodawcy,

zaskarżając go w części dotyczącej zadośćuczynienia - w zakresie w jakim Sąd

odwoławczy nie uwzględnił żądania wnioskodawcy. Skarżący zarzucił mu

naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe

zastosowanie art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. i art. 448 k.c. skutkujące

rażącym zaniżeniem przyznanego na rzecz wnioskodawcy zadośćuczynienia za

doznaną krzywdę i orzeczeniem kwoty 20.000,00 zł, podczas gdy odpowiednie

zadośćuczynienie to kwota 100.000 zł, uwzględniająca w sposób indywidualny

całokształt okoliczności sprawy i wagę indywidualnych okoliczności stanowiących o

rozmiarze doznanej przez wnioskodawcę krzywdy.

Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie

od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy łącznej kwoty 100.000 zł tytułem

zadośćuczynienia, tj. ponad dotychczas zasądzoną kwotę 20.000 zł wraz

ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia prawomocności do dnia

zapłaty. Skarga zawierała ponadto wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach.

Odpowiedź na kasację złożył prokurator, wnosząc o jej oddalenie jako

I KK 192/26

3

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasację należało uznać za oczywiście bezzasadną, a to pozwalało oddalić ja

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., bez udziału stron.

Skarżący dążył do wykazania, że Sąd odwoławczy wadliwie zmiarkował

krzywdę, doznaną w wyniku tymczasowego aresztowania, co z kolei skutkowało

zaniżeniem kwoty zasądzonego zadośćuczynienia. Tak sformułowany zarzut,

dotyczący kwestii pozostającej w sferze swobodnej decyzji Sądu orzekającego

uznać należy za nietrafny. Zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. kasacja może być

wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art. 439 lub innego rażącego

naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia.

Oznacza to, że poza sytuacjami rażącego niedoszacowania bądź przeszacowania

wysokości zadośćuczynienia, powiązanymi z naruszeniem prawa, Sąd Najwyższy

nie posiada kompetencji do uchylenia orzeczenia na podstawie jego subiektywnej

nieadekwatności. W tym zakresie podzielić należy stanowisko wyrażone w

postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt V KK

444/20, zgodnie z którym: „W postępowaniu kasacyjnym zarzut niewłaściwego

ustalenia kwoty zadośćuczynienia może być skuteczny tylko wtedy, gdy zaskarżone

orzeczenie w sposób oczywisty narusza zasady ustalania tego zadośćuczynienia.

W ramach kontroli kasacyjnej nie jest natomiast możliwe wkraczanie w sferę

swobodnego uznania sędziowskiego”. W ocenie Sądu Najwyższego, realiach

niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia prawa, a tylko taka okoliczność

pozwalałoby uznać zarzut za skuteczny. Sąd odwoławczy wskazał czym kierował

się ustalając wysokość zadośćuczynienia, a przedstawiona w tym zakresie

argumentacja nie nosi cech dowolności i wyjaśnia w sposób akceptowalny powody

zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd odwoławczy trafnie wskazał, że suma

zadośćuczynienia stanowi formę wynagrodzenia krzywdy, jednak z uwagi na jej

niematerialny charakter nie można jej dokładnie przeliczyć na wartość pieniężną. W

związku z tym, w odróżnieniu od odszkodowania za szkodę materialną (gdzie

kwota stanowi rzeczywisty ekwiwalent poniesionej straty), zadośćuczynienie pełni

inną funkcję – ma przede wszystkim ograniczyć trwające jeszcze skutki naruszenia

oraz złagodzić negatywne przeżycia osoby pokrzywdzonej niesłusznym

I KK 192/26

4

aresztowaniem. Skala owych negatywnych przeżyć uzależniona jest także od

indywidualnych doświadczeń wnioskodawcy, w tym także wcześniejszych pobytów

w zakładach karnych. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku: „M.G.

przed tymczasowym aresztowaniem będącym przedmiotem oceny w tej sprawie,

był już kilkakrotnie karany za różne przestępstwa przede wszystkim przeciwko

mieniu, ale także przeciwko wolności i zdrowiu. Wcześniej siedmiokrotnie

przebywał w zakładach karnych i aresztach śledczych (k. 108-110). Znał więc i był

przystosowany do warunków panujących w areszcie śledczym, zasady

funkcjonowania, relacje panujące między osobami osadzonymi były mu znane. W

konsekwencji negatywne odczucia związane z faktem i warunkami izolacji,

przebywaniem z innymi, także istotnie zdemoralizowanymi, osobami pozbawionymi

wolności, natężenie stresu były stosunkowo mniejsze niż osoby pozbawionej

wolności po raz pierwszy, nieobeznanej z warunkami i zasadami wykonywania

tymczasowego aresztowania, trafiającej do nieznanego wcześniej środowiska,

którego reguł nie zna”.

Nie odmawiając skarżącemu prawa do własnej oceny znaczenia tych

okoliczności, przypomnieć należy, że dopóki nie wykaże on wadliwości skarżonego

rozstrzygnięcia, także w sferze motywacyjnej, jego zapatrywania na kwestię

wysokości oczekiwanego przez wnioskodawcę zadośćuczynienia nie stanowią

argumentu, pozwalającego na skuteczne zwalczanie stanowiska Sądu

Apelacyjnego.

Podkreślić trzeba, że podnosząc potrzebę uwzględnienia przez Sąd drugiej

instancji kwot zadośćuczynienia w podobnych przypadkach, kasacja nie wskazuje

jednak punktów odniesienia, którymi należałoby się kierować, oceniając

odpowiedniość zadośćuczynienia należnego wnioskodawcy.

Stwierdzić też trzeba, że tam, gdzie kasacja odwołuje się do konkretnych

okoliczności nie stanowią one argumentu, który mógłby podważać trafność

skarżonego wyroku. Nie jest zatem trafnym twierdzenie, że, Sąd odwoławczy

miarkując zadośćuczynienie błędnie powołał się na wyroki wydane w sprawach

toczących się pod sygn. akt II K 984/23 i sygn. akt VII K 432/24, które zapadły

wykonano już po zastosowaniu wobec wnioskodawcy niesłusznego tymczasowego

aresztowania. Pomijając już to, że sygnatura tej drugiej sprawy nie została nawet

I KK 192/26

5

wymieniona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, orzeczenia, na które powołuje

się nie determinowały dokonanego przez Sąd odwoławczy miarkowania

zadośćuczynienia. Wystarczy zauważyć, że z pisemnych motywów wyroku Sądu

odwoławczego wynika, iż tym co miało w tym zakresie znaczenie było to, iż M.G.

przed tymczasowym aresztowaniem będącym przedmiotem oceny w niniejszej

sprawie siedmiokrotnie przebywał w zakładach karnych i aresztach śledczych.

Powyższe nie oznacza oczywiście, że w tak określonych realiach pobyt w

areszcie śledczym w ogóle nie oddziaływał na dobrostan wnioskodawcy. Podniósł

on niezaprzeczalną krzywdę, co znalazło odzwierciedlenie w treści wyroku. Sąd

odwoławczy zmiarkował jednak jej rozmiar w sposób odmienny od żądania

wnioskodawcy. Wyrok Sądu odwoławczego pozostawał jednak w zgodzie z art. 445

§ 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. i art. 448 k.c. Jak bowiem trafnie wskazano w

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2023 r., V KK 64/23: „Nie można

przyjąć, aby doszło do rażącej obrazy prawa cywilnego materialnego wówczas, gdy

strona prezentuje tylko odmienną ocenę przesłanek, rzutujących na wysokość

dochodzonego zadośćuczynienia”.

Mając na względzie powyższe argumenty, orzeczono jak w części

dyspozytywnej.

[WB]

[a.ł]