Sąd najwyższy. Orzeczenie uchylone

Sąd Rejonowy w Legnicy wyrokiem z 20 sierpnia 2024 r. w sprawie sygn. akt

II K 869/24 uznał oskarżonego J. K. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów

z art. 202 § 3 k.k. (pkt I części wstępnej wyroku) i art. 202

I KK 211/25

2

§ 4a k.k. (pkt II części wstępnej wyroku), popełnionych w okresie od 1 stycznia

2023 r. do 17 sierpnia 2023 r. i za ich popełnienie wymierzył mu kary (pkt I wyroku):

1. za czyn opisany w pkt I na mocy art. 202 § 3 k.k. i art. 4 § 1 k.k. na karę 2

(dwóch) lat pozbawienia wolności,

2. za czyn opisany w pkt II na mocy art. 202 § 4a k.k. i art. 4 § 1 k.k. na karę 4

(cztery) miesięcy pozbawienia wolności,

1. na mocy art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1 k.k. i art. 4 § 1 k.k. połączył oskarżonemu

wymierzone kary i wymierza karę łączną 2 (dwa) lat i 1 (jeden) miesiąca

pozbawienia wolności,

2. na mocy art. 43a § 3 k.k. i art. 4 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej

świadczenie pieniężne w kwocie 10 000 zł,

3. na mocy art. 202 § 5 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów

rzeczowych ujętych w wykazie dowodów rzeczowych k. 184 akt sprawy pod

pozycją 1-7,

4. na mocy art. 627 k.p.k. i art. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych zasądza

od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa w części koszty sądowe w kwocie

5000 zł oraz wymierza mu opłatę w kwocie 400 zł.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony postępowania, zatem

uprawomocnił się 28 sierpnia 2024 r.

Kasację od powyższego wyroku na niekorzyść skazanego wniósł Prokurator

Generalny, który wskazanemu orzeczeniu zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na

treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a to art. 41 § 1a zd.

drugie k.k., polegające na zaniechaniu orzeczenia, wobec oskarżonego jako sprawcy

przestępstw z art. 202 § 3 k.k. i art. 202 § 4a k.k., za każdy z tych czynów, środka

karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk,

wykonywania wszelkich lub określonych zawodów lub działalności, związanych z

wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, w sytuacji gdy

z treści art. 41 § 1a k.k. zd. drugie k.k. (w brzmieniu obowiązującym do 30 września

I KK 211/25

3

2023 r., a po tej dacie - z treści art. 41 § 1a pkt 2 k.k.) wynika, że w razie skazania

za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę

małoletniego”, a więc w odniesieniu do każdego z przypisanych oskarżonemu

czynów, orzeczenie przez sąd wskazanego środka karnego na czas określony albo

dożywotnio było obligatoryjne.

Podnosząc powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Legnicy

do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się zasadna.

Przepis art. 41 § 1a k.k. (w brzmieniu obowiązującym w czasie popełnienia

przez oskarżonego przypisanych mu czynów) stanowiła, że sąd orzeka zakaz

zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub

określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,

leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi na czas określony lub dożywotnio w razie

skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na

szkodę małoletniego. Ze sfomułowania tej normy jasno wynika, że w przypadku

zaktualizowania się przesłanek wskazanych w art. 41 § 1a k.k. orzeczenie przez sąd

wskazanego środka karnego jest obligatoryjne i to niezależnie od tego, czy sprawca

przestępstwa przeciwko wolności seksualnej uprzednio zajmował tego rodzaju

stanowisko lub wykonywał zawód tego rodzaju i czy popełniony czyn pozostawał

w związku z funkcjonalnym zakresem prowadzonej działalności [zob. wyrok Sądu

Najwyższego (dalej SN) z 23 lipca 2024 r. sygn. akt III KK 87/24].

W tej sprawie oskarżony został skazany za czyny, których przedmiotem

ochrony jest wolność seksualna małoletnich, gdzie przesłanka zastosowania zakazu

przewidzianego w art. 41 § 1a k.k. wchodzi w grę w razie skazania za którekolwiek

z przestępstw określonych w rozdziale XXV Kodeksu karnego (zob. wyrok SN

z 14 maja 2024 r. sygn. akt III KK 57/24). Oznacza to, że na sądzie meriti ciążył

obowiązek orzeczenia wobec oskarżonego, w odniesieniu do każdego

z przypisanych mu czynów wskazanego środka karnego, a następnie orzeczenia

łącznego środka karnego (art. 90 § 2 k.k.).

I KK 211/25

4

Niewywiązanie się przez sąd z tego obowiązku miało istotny wpływ na treść

wyroku, gdyż oskarżony z nieuprawnioną korzyścią nie został ograniczony

w możliwości podjęcia szeroko pojętej działalności, w której miałby nieograniczony

kontakt z małoletnimi, pomimo faktu skazania za czyny kwalifikowane z art. 202

§ 3 k.k. i art. 202 § 4a k.k., gdzie przesłanka zastosowania zakazu wskazanego

w art. 41 § 1a k.k. (w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2023 r, zaś po tej

dacie – art. 41 § 1a pkt 2 k.k.) wchodziła w grę w odniesieniu do skazania za każdy

z tych czynów. Zmiana normatywna treści art. 41 § 1a k.k., wprowadzona ustawą

z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. poz. 2600), nie wpłynęła na sytuację prawną oskarżonego, gdyż w dalszym

ciągu w związku ze skazaniem za przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub

obyczajności na szkodę małoletniego orzeczenie przez sąd określonego środka

karnego jest obligatoryjne.

Ze względu na spełnienie koniunkcji przesłanek wskazanych w art. 523

§ 1 k.p.k. kasacja podmiotu wymienionego w art. 521 k.p.k. wniesiona

z zachowaniem terminu z art. 524 § 3 k.p.k., podlegała uwzględnieniu. Należało więc

uchylić wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy w zaskarżonej części i przekazać sprawę,

w tym zakresie, wskazanemu Sądowi do ponownego rozpoznania. Ponownie

rozpoznając sprawę Sąd będzie respektował przepisy prawa karnego materialnego.

Będzie miał również na uwadze zmianę redakcji przepisu art.

41 § 1a k.k. wprowadzoną wcześniej przywołaną nowelą.

[J.J.]

[r.g.]