Sąd Najwyższy oddalił kasację A.K. w sprawie zadośćuczynienia za niesłuszne osadzenie

Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt III Ko 913/23 Sąd Okręgowy w

Poznaniu zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy A.K. tytułem

zadośćuczynienia kwotę 100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia

uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty (pkt 1 wyroku), a w pozostałym zakresie

wniosek oddalił (pkt 2 wyroku).

I KK 226/26

2

Apelację w tej sprawie wniósł pełnomocnika wnioskodawcy A.K., który

zaskarżył wyrok w zakresie, w którym Sąd oddalił wniosek:

- w zakresie, w którym Sąd I Instancji oddalił w całości żądanie wnioskodawcy

o zasądzenie na jego rzecz tytułem odszkodowania kwoty 300.000 zł wraz z

ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

- w zakresie, w którym Sąd I Instancji oddalił żądanie wnioskodawcy o

zasądzenie na jego rzecz tytułem zadośćuczynienia kwoty ponad zasądzoną

100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku

do dnia zapłaty.

W apelacji postawiono zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ

na treść wydanego wyroku i oddalenie wniosku w punkcie 2 wyroku, polegającym

na:

1. błędnym przyjęciu, że kwota 100.000 zł zadośćuczynienia jest

adekwatna do rozmiaru doznanych przez A. K. cierpień, które rzekomo nie

miały charakteru ponad przeciętnych, podczas gdy biegli, a za nimi sąd nie

zidentyfikowali rozmiaru, istoty czy chociażby zakresu cierpień A. K., a

poprzestali na stwierdzeniu braku choroby psychicznej, co uniemożliwiło

prawidłowe rozpoznanie sprawy przy uwzględnieniu faktu, że cierpienie

wnioskodawcy znacznie wykracza ponad normalne następstwa odbywania

niezasadnie kary pozbawienia wolności w trudnych warunkach w okresie roku

i 4 miesięcy, albowiem doznana krzywda koncentrowała i dalej koncentruje

się wobec świadomości bezpowrotnej utraty rodziny i zatraceniu sensu życia.

2. błędnym przyjęciu (strona 18 uzasadnienia), że utracony przez

wnioskodawcę przychód za jeden rok wynosił 2.500 zł, co oznacza, że szkoda

wynikająca z nieprowadzenia działalności za okres 1 roku i 4 miesięcy

wynosiłaby 3,33, zł dziennie, a szkoda ta została w całości zrekompensowana

przez zaliczenie orzeczonej kary pozbawienia wolności na poczet kary

pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Giżycku z

dnia 25.01.2017 r. sygn. akt II K 3/16, podczas gdy w rzeczywistości

niezależnie od trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy w okresie sprzed

osadzenia nie sposób logicznie i zasadnie twierdzić, że A.K. będący jedynym

żywicielem rodziny, w razie braku osadzenia zarabiałby miesięcznie 208 zł i

33 grosze, a więc kwotę znacznie poniżej progu egzystencji, a należna

wnioskodawcy kwota odszkodowania została zrekompensowana.

I KK 226/26

3

Stawiając ten zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez

uwzględnienie w całości wniosku i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz

wnioskodawcy kwoty 300.000,00 zł tytułem odszkodowania i dalszej kwoty

700.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami na wypadek

opóźnienia w płatności od dnia wydania wyroku do dnia zapłaty.

Skarżący złożył także wniosek dowodowy, żądając dopuszczenia dowodu z

kolejnej pisemnej opinii innego zespołu biegłych psychologa i psychiatry wydanej po

przeprowadzeniu badania A. K. celem ustalenia czy w związku z odbywaniem kary

pozbawienia wolności nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia psychicznego A.K., a

jeśli tak, to czy doznał on uszczerbku na zdrowiu, jakie są rokowania w zakresie

poprawy jego stanu zdrowia oraz celem ustalenia zakresu odczuwanej w trakcie

odbywania kary pozbawienia wolności oraz po tym okresie krzywd związanych z

niezasadnym osadzeniem i jego następstwami - przede wszystkim utratą rodziny.

Wyrokiem z dnia 29 października 2025 r., sygn. akt II AKa 251/25 Sąd

Apelacyjny w Poznaniu zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądzoną kwotę

zadośćuczynienia podwyższył do kwoty 240 000 zł, w pozostałym zakresie

zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.

Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, który zaskarżając

wyrok sądu odwoławczego w zakresie, w którym sąd ten utrzymał zaskarżony wyrok

w mocy, zarzucił rozstrzygnięciu:

„rażące naruszenie prawa, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, a to

art 117 § 2a k.p.k. w zw. art. 433 § 2 oraz w zw. z art. 170 § 3 k.p.k. oraz 167 k.p.k. i

201 k.p.k. a także art. 4 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. oraz 410 k.p.k. poprzez nie

uwzględnienie wniosku pełnomocnika wnioskodawcy o odroczenie rozprawy wobec

rzekomej możliwości ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego a nadto wobec nie

przedstawienia zaświadczenia od lekarza sądowego, a co niewątpliwie miało wpływ

na wynik postępowania a to chociażby poprzez nierozpoznanie przez Sąd

Odwoławczy wniosku dowodowego zawartego w apelacji, podczas gdy jak wynika z

ugruntowanego orzecznictwa obowiązek przedstawienia zaświadczenia

pochodzącego od lekarza sądowego nie może być stosowny bezrefleksyjnie, a w

realiach sprawy pełnomocnik nie miał możliwości zapewnienia substytucji ani

zaświadczenia pochodzącego od lekarza sądowego, a przeprowadzenie rozprawy

pod jego nieobecność spowodowało nierozpoznanie wniosku dowodowego

stanowiącego podstawę apelacji.”

I KK 226/26

4

Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego

rozpoznania.

W odpowiedzi na kasację pełnomocnika wnioskodawcy Prokurator Okręgowy

w Poznaniu wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasację pełnomocnika wnioskodawcy należało oddalić w trybie

przewidzianym w art. 535 § 3 k.p.k. Nie sposób przyjąć, że postępowanie sądu

odwoławczego w zakresie odnoszącym się do niestawiennictwa pełnomocnika

wnioskodawcy oraz co do wniosku dowodowego stanowiło rażące naruszenie prawa

procesowego. Bezsporne jest, że przesłana drogą e-maila dokumentacja medyczna

(k. 639-640; zaświadczenie lekarskie oraz zaświadczenie dla ZUS-u) nie spełniała

wymogu formalnego do należytego usprawiedliwienia niestawiennictwa

pełnomocnika wnioskodawcy na rozprawie odwoławczej (art. 117 § 2a k.p.k.).

Twierdzenie skarżącego co do kłopotów z potencjalnym uzyskaniem zaświadczenia

od lekarza sądowego, nie zmienia przecież faktu, iż takowego zaświadczenia

skarżący nie przedstawił. Co więcej, w dokumentacji przesłanej e-mailem nie

znalazło się żadne oświadczenie pełnomocnika wnioskodawcy, z którego wynikałyby

trudności w uzyskaniu odpowiedniego dokumentu od lekarza sądowego, albo

twierdzenie o takim swoim stanie zdrowia, które uniemożliwia uzyskanie takiego

dokumentu. Można stwierdzić, że skoro skarżący miał możliwość uzyskania

zaświadczenia lekarskiego od lekarza, to nie miałby trudności w uzyskaniu

zaświadczenia od lekarza sądowego. Z tego powodu nie sposób stwierdzić, aby

wydane przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowienie o nieusprawiedliwionej

nieobecności pełnomocnika wnioskodawcy (k. 643v) stanowiło naruszenie prawa

procesowego, w tym wskazanych przepisów prawa.

W zakresie drugiego z elementów podniesionego zarzutu kasacyjnego, tj. kwestii

nierozpoznania wniosku dowodowego, przyznać należy, iż wniosek zawarty w

apelacji nie został formalnie rozstrzygnięty. Rzecz jednak w tym, że o ile sam fakt

procedowania bez przeprowadzenia wnioskowanego dowodu, stanowi rażące

naruszenie art. 170 § 3 k.p.k., skoro dowodu nie przeprowadzono, o tyle samo

formalne naruszenie prawa procesowego nie jest wystarczające do stwierdzenia

zasadności zarzutu kasacyjnego (por. wyrok SN z dnia 14 maja 2019 r., II KK 284/18.

Zasadność zarzutu kasacji w tym zakresie musiałaby wynikać z wykazania, że

I KK 226/26

5

uchybienie to miało charakter rażący i mogło mieć istotny wpływ na treść wydanego

wyroku, a zatem prowadzić do wydania innego orzeczenia (np. wyrok SN z dnia 14

maja 2019 r., II KK 284/18; postanowienie SN z dnia 28 września 2023 r., I KK 59/23).

Istotne jest w tym układzie, że sąd odwoławczy do kwestii wniosku zawartego w

apelacji odniósł się, choć nie w tym dokumencie procesowym w jakim to powinno

nastąpić. W uzasadnieniu wyroku (str. 8) wskazano, że dotychczasowa opinia

biegłych jest pełna, jasna i brak było podstaw do dopuszczania kolejnej opinii.

Wykazano zresztą obszernie, dlaczego takie stanowisko sąd odwoławczy przyjął

(pomijając oczywiście fakt, iż powinno ono stanowić uzasadnienie wydanego w

czasie rozprawy odwoławczej postanowienia), a skarżący w kasacji nawet nie podjął

próby zakwestionowania takiego stanowiska. Skoro więc nie przedstawiono żadnej

argumentacji, która miałaby podważyć ocenę sądu odwoławczego co do

niezasadności wniosku, to nie podjęto jednocześnie próby wykazania możliwości

istotnego wpływu samego faktu nieprzeprowadzenia wnioskowanego dowodu na

zapadły wyrok.

Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]