Pistolet oddany po krótkim czasie nadal był nielegalnym posiadaniem. SN oddalił kasację

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Fabrycznej we Wrocławiu z dnia

26 czerwca 2024 r., II K 1041/23, K. S. został uznany za winnego czynu z art. 263 §

2 k.k., za który wymierzono mu karę roku pozbawienia wolności (pkt III).

Jednocześnie postępowanie karne przeciwko K. S. zostało umorzone w stosunku

do czynu z art. 190 § 1 k.k. (pkt I), jak również został on uniewinniony od czynu z

art. 224 § 2 k.k. (pkt II).

I KK 251/25

2

Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który zaskarżył wyrok

Sądu I instancji „w części, tj. w zakresie rozstrzygnięcia co do czynu opisanego w

punkcie III. rubrum wyroku co do winy, na korzyść oskarżonego”. Obrońca zarzucił:

„I. na podstawie art. 438 pkt 4) k.p.k., rażącą niewspółmierność kary wymierzonej

oskarżonemu, poprzez wymierzenie osobie uprzednio niekaranej, o ustabilizowanej

sytuacji życiowej, prowadzącej dobrze prosperującą (uprzednio względem

tymczasowego aresztowania) spółkę, przyznającej się do popełnionego czynu i

wyrażającej w tym zakresie skruchę, kary w wymiarze jednego roku

bezwzględnego pozbawienia wolności za przestępstwo zagrożone karą od 6

miesięcy pozbawienia wolności do 8 lat pozbawienia wolności, wynikającą z

niewłaściwego wartościowania okoliczności korzystnych dla oskarżonego w

kontekście wymiaru kary, a także przewartościowania okoliczności

przemawiających na niekorzyść oskarżonego, skutkujące wymierzeniem

oskarżonemu kary pozostającej w sprzeczności z dyrektywami wymiaru kary

opisanymi w art. 53 k.k., a to jedynie celem „pochłonięcia" orzeczoną karą okresu

niezasadnego, przewlekłego i sprzecznego z normami Europejskiej konwencji o

ochronie praw człowieka i podstawowych wolności tymczasowego aresztowania

oskarżonego”. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez

wymierzenie oskarżonemu kary w wymiarze nie wyższym niż 150 stawek

dziennych grzywny, po 100 zł każda stawka, tj. grzywny w wysokości 15000 zł, a to

w oparciu o art. 37a k.k., ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r., IV Ka

1286/24, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego. Zaskarżył wyrok Sądu

odwoławczego w całości, zarzucając:

„l. rażącą obrazę prawa materialnego, tj.:

1. art. 263 § 2 k.k., a to poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wynikające z

przyjęcia, że przekazanie broni palnej innej osobie, a zatem działanie pozbawione

elementu władztwa danym przedmiotem, tj. bronią palną krótką koloru czarnego i

amunicji w postaci sześciu sztuk nabojów kalibru 7,62 mm, stanowiło zachowanie

wyczerpujące sobą znamiona czynu z art. 263 § 2 k.k., tj. spełniało sobą przyjętą

I KK 251/25

3

przez ustawodawcę definicję „posiadania”, podczas gdy skazany nie wszedł w

posiadanie broni z zamiarem uzyskania nad nią jakiegokolwiek władztwa, a jedynie

jej przekazania osobie trzeciej,

2. art. 53 § 1 k.k. i art. 53 § 2 k.k. i art. 37a § 1 k.k. w zw. z art. 263 § 2 k.k., a to

poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że wobec skazanego

występują okoliczności uzasadniające wymierzenie mu kary opisanej w punkcie III.

wyroku Sądu I instancji, tj. kary jednego roku pozbawienia wolności, podczas gdy

prawidłowe wartościowanie okoliczności łagodzących wobec oskarżonego i

przełożenie tychże okoliczności na normę art. 37a § 1 k.k. winno prowadzić do

wniosku, że właściwie wobec skazanego pozostawało zastosowanie normy art. 37a

§ 1 k.k. i orzeczenie wobec niego kary grzywny”.

Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu odwoławczego i

wyroku Sądu I instancji w zakresie zaskarżonym kasacją i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego

wyroku Sądu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w

postępowaniu odwoławczym.

W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej oddalenie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Pierwszy z zarzutów kasacji jest oczywiście bezzasadny. Sąd odwoławczy

nie stosował przepisów prawa materialnego, skoro utrzymał w mocy orzeczenie

Sądu I instancji. Ponadto, co trzeba stanowczo podkreślić, w apelacji wniesionej w

tej sprawie nie sformułowano zarzutu kwestionującego przypisanie skazanemu

posiadania broni palnej i amunicji – zarzut apelacji dotyczył wyłącznie rażącej

niewspółmierności kary. Wobec tego Sąd odwoławczy, rozpoznający przecież

sprawę co do zasady w granicach zarzutów odwoławczych, nie miał obowiązku do

tej kwestii się odnosić. Obecnie zarzut kasacji wskazujący na naruszenie prawa

materialnego jest więc skierowany wprost do orzeczenia Sądu pierwszej instancji i

jest zarzutem na kształt apelacyjnego, w sytuacji, gdy kasacją zaskarżony może

I KK 251/25

4

być wyłącznie wyrok Sądu odwoławczego. Jednocześnie nie można tego zarzutu

potraktować – przez pryzmat art. 118 § 1 k.p.k. – jako nieprawidłowo

sformułowanego zarzutu nierzetelnej kontroli odwoławczej, z uwagi na ograniczenie

apelacji wyłącznie do kwestionowania kary.

Niezależnie od powyższego, jedynie na marginesie wypada zauważyć, że

argumentacja kasacji w tym zakresie jest oczywiście bezzasadna. Obrońca w

kasacji nie kwestionował, że skazany posiadał broń i amunicję, wskazał jednak, że

posiadał je krótkotrwale, w celu przekazania innej osobie i szybko tego posiadania

się wyzbył. Taka argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Z opinii balistycznej

wynika, że pistolet był sprawny, sposób działania jego mechanizmów był

prawidłowy i można było z niego oddawać strzały przy użyciu zabezpieczonych

nabojów (k. 124-126), a skazany nie miał pozwolenia na posiadanie broni (k. 221).

Nielegalne „posiadanie” broni lub amunicji, o którym mowa w art. 263 § 2 k.k., to

zaś – zgodnie z utrwaloną na gruncie prawa karnego wykładnią tego pojęcia –

każdy stan władania przedmiotami, jeśli tylko towarzyszy sprawcy taki zamiar,

nawet bez chęci zatrzymania tych rzeczy na własność, niezwiązany z

cywilistycznymi granicami rozumienia „posiadania”, a raczej odnoszący się do

potocznych intuicji znaczeniowych (mieć, trzymać, utrzymać) – tak: D. Gruszecka,

[w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, LEX/el 2021, t. 9

do art. 263. W orzecznictwie podkreśla się, że przez posiadanie w rozumieniu art.

263 § 2 k.k. należy rozumieć każde faktyczne, nawet krótkotrwałe władanie rzeczą,

zarówno jak właściciel, ale i bez chęci zatrzymania dla siebie, np. tylko aby używać

chwilowo, czy za kogoś innego, z zamiarem przywłaszczenia lub bez, czy

przechowanie z upoważnienia innej osoby (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z dnia 25 października 2018 r., II KK 366/18). Wprost wskazuje się, że dla oceny

prawnej takiego zachowania nie ma znaczenia czas dysponowania bronią, gdyż

może to być każde, nawet krótkotrwałe władanie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku z dnia 23 grudnia 2014 r., II AKa 393/14).

Oczywiście bezzasadny jest także drugi z zarzutów kasacji. Pomimo

sformułowania tego zarzutu jako obrazy prawa materialnego, należy go

potraktować jako zarzut nienależytej kontroli odwoławczej w zakresie zarzutu

apelacji dotyczącego rażącej niewspółmierności kary. Sąd odwoławczy bowiem

I KK 251/25

5

sam nie orzekał o wymiarze kary, a jedynie kontrolował – właśnie na skutek

kwestionowania tej problematyki przez obrońcę w apelacji – wymiar kary

orzeczonej przez Sąd Rejonowy. Nie można jednak ocenić, aby Sąd odwoławczy –

utrzymując w mocy rozstrzygnięcie co do kary – rażąco naruszył prawo w sposób, o

którym mowa w art. 523 § 1 k.p.k.

Dodatkowo należy podkreślić, że kasacja nie może być wniesiona wyłącznie

z powodu niewspółmierności kary, co wprost wynika z art. 523 § 1 in fine k.p.k.

Tymczasem zarzut drugi kasacji zmierza właśnie ku temu, aby wprost, pod

płaszczykiem wskazania na naruszenie prawa materialnego, zakwestionować karę

wymierzoną w tej sprawie skazanemu. Podsumowując, zarzut drugi kasacji można

było uznać za dopuszczalny jedynie przy założeniu, że obrońca w istocie

zakwestionował jakość kontroli odwoławczej w zakresie podniesionego w apelacji

zarzutu rażącej niewspółmierności kary.

Tak rozumiany zarzut drugi kasacji jest całkowicie i oczywiście bezzasadny.

Sąd Okręgowy obszernie i rzetelnie uzasadnił, dlaczego nie uwzględnił

apelacyjnego zarzutu rażącej niewspółmierności kary. Trzeba przypomnieć, że

skazanemu wymierzono karę roku pozbawienia wolności za przestępstwo

zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat, a więc w wymiarze

bliskim dolnej granicy ustawowego zagrożenia. Sąd odwoławczy wyszczególnił

okoliczności przemawiające za wymierzeniem kary opierając się także na wykładni

art. 438 pkt 4 k.p.k. i wykazując, że kara orzeczona wobec skazanego nie spełnia

kryterium „rażąco” niewspółmiernie surowej. W tym zakresie Sąd odwoławczy

nawiązał do dyrektyw wymiaru kary z art. 53 k.k. i trafnie zwrócił uwagę na stopień

winy i stopień społecznej szkodliwości czynu oraz fakt, że zachowanie skazanego

narażało na niebezpieczeństwo także osoby postronne. Sąd Okręgowy podkreślił

wagę tego zagrożenia przez wskazanie, że ani skazany, ani pokrzywdzona, u której

ten pozostawił broń, nie mieli przeszkolenia ani uprawnień do używania broni, która

była sprawna do tego, aby z niej strzelać, a w posiadaniu była nie tylko broń, ale i

naboje.

Sąd Okręgowy wyjaśnił także, dlaczego nie widzi możliwości warunkowego

zawieszenia wykonania orzeczonej kary roku pozbawienia wolności, wskazując na

konkretne okoliczności, które przemawiały za taką decyzją.

I KK 251/25

6

Sąd odwoławczy obszernie i rzeczowo odniósł się także do tej części

argumentacji apelacji, w której obrońca wskazywał, że taką karę wymierzono

skazanemu jedynie celem „pochłonięcia” okresu stosowania wobec niego

tymczasowego aresztowania. W tym kontekście w kasacji wskazano, że jest ona

wnoszona w celu otwarcia drogi do złożenia skargi do Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka, kwestionującej zasadności stosowania tymczasowego

aresztowania w tej sprawie.

Sąd Okręgowy trafnie podkreślił, że zupełnie inne są cele kary, a inne są

podstawy tymczasowego aresztowania. Słusznie Sąd ten zwrócił uwagę, że w

przedmiotowej sprawie jedną z przesłanek stosowania i przedłużania wobec

oskarżonego tymczasowego aresztowania był art. 258 § 3 k.p.k., a zatem

uzasadniona obawa, że oskarżony, któremu zarzucono popełnienie umyślnego

występku, popełni nowe przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu

powszechnemu, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził. Dlatego

też tymczasowe aresztowanie było w tej sprawie stosowane głównie w powiązaniu

z czynem kwalifikowanym z art. 190 § 1 k.k., na szkodę M. S.. Zasadnie Sąd

Okręgowy wskazał, że czyn ten był wówczas uprawdopodobniony i dopiero

cofnięcie przez pokrzywdzoną wniosku o ściganie na ostatnim terminie rozprawy

doprowadziło do umorzenia postępowania. Co więcej, ma rację Sąd odwoławczy,

że każdorazowo zastosowanie i przedłużenie tymczasowego aresztowania wobec

oskarżonego było przedmiotem kontroli instancyjnej na skutek wnoszonych przez

obrońcę zażaleń i za każdym razem sądy w różnych składach nie podzielały

stanowiska obrońcy.

Trafna jest więc konkluzja Sądu odwoławczego, że całkowicie bezpodstawne

jest twierdzenie obrońcy, iż to właśnie stosowanie tymczasowego aresztowania w

tej sprawie było jedynym i kluczowym elementem warunkującym wymiar kary za

czyn z art. 263 § 2 k.k. Sąd odwoławczy przedstawił trafną argumentację przeczącą

takiej tezie, jednocześnie wykazując okoliczności o charakterze obciążającym –

zupełnie inne niż fakt stosowania tymczasowego aresztowania, wymienione

powyżej – które rzutowały na wymiar kary.

Obrońca wskazał także, że rażącym naruszeniem prawa było

niezastosowanie art. 37a k.k. Mając na uwadze okoliczności opisane powyżej nie

I KK 251/25

7

sposób uznać, że w tej sprawie doszło do takiego naruszenia prawa i rażąco

błędnego nieorzeczenia kary wolnościowej, skoro Sąd odwoławczy rzetelnie

uzasadnił prawidłowość wymierzenia kary pozbawienia wolności. Co więcej,

przepis art. 37a k.k. ma charakter fakultatywny (w określonych w nim przypadkach

sąd może orzec karę wolnościową, ale nie jest do tego zobowiązany). W sytuacji,

gdy w ustawie przewidziane jest fakultatywne zastosowanie określonego przepisu

prawa materialnego, to przez jego niezastosowanie sąd nie dopuszcza się obrazy

prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2020 r., II KK

75/20).

Podsumowując, kasację obrońcy skazanego należało uznać za oczywiście

bezzasadną.

Rozstrzygnięcie o kosztach z punktu 2 postanowienia uzasadnia art. 637a

k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[J.J.]

[r.g.]