Sąd najwyższy

Na skutek kasacji obrońcy skazanej R.K. od wyroku Sądu Okręgowego w

Poznaniu z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt XVII Ka 1409/25, utrzymującego w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w Środzie Wielkopolskiej, z dnia 17 września 2025 r., sygn.

akt II K 842/24, przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa tej skazanej wraz z

wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją wyroku. W ocenie

skarżącego wniosek o wstrzymanie wykonania wyroku znajduje uzasadnienie w

treści art. 532 § 1 k.p.k., zgodnie z którym Sąd Najwyższy może wstrzymać

wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jeżeli przemawiają za tym okoliczności sprawy.

I KK 289/26

2

W niniejszej sprawie zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające zastosowanie

tego środka, związane zarówno z sytuacją osobistą oskarżonej, jak i charakterem

orzeczonych kar oraz środków kompensacyjnych. Oskarżona jest osobą w wieku 74

lat, cierpiącą na schorzenia natury psychiatrycznej, w tym zaburzenia afektywne,

pozostającą pod stałą opieką medyczną, wymagającą wsparcia osób trzecich. Jej

stan zdrowia, w powiązaniu z wiekiem, powoduje istotne ograniczenia w zakresie

codziennego funkcjonowania, a odbycie kary pozbawienia wolności może wiązać się

z realnym ryzykiem istotnego pogorszenia jej stanu zdrowia. Nadto oskarżona nie

posiada majątku, ani możliwości zarobkowych, a jej jedynym źródłem utrzymania jest

świadczenie emerytalne. Wykonanie orzeczonych nawiązek oraz kosztów

postępowania, jak również wykonanie kary pozbawienia wolności, prowadziłoby do

nieodwracalnych skutków w jej sytuacji życiowej, jeszcze przed rozpoznaniem

kasacji. Złożona kasacja, w ocenie skarżącego, nie ma charakteru oczywiście

bezzasadnego, a podniesione w niej zarzuty dotyczą istotnych uchybień

procesowych sądu odwoławczego, które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia, w

szczególności w zakresie kontroli instancyjnej wymiaru kary oraz środków

kompensacyjnych. W tej sytuacji, jak wskazano we wniosku, wykonanie

zaskarżonego wyroku, przed rozpoznaniem kasacji, mogłoby prowadzić do

powstania nieodwracalnych skutków, w szczególności w sferze osobistej i

zdrowotnej oskarżonej, a ewentualne uwzględnienie kasacji czyniłoby te skutki

nieuzasadnionymi.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek obrońcy skazanej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją

wyroku nie jest zasadny.

Wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia na podstawie art. 532 §

1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy. O zastosowaniu tej instytucji powinna przesądzać

ranga zarzutów kasacyjnych i bardzo wysoki stopień prawdopodobieństwa uchylenia

orzeczenia, przy jednoczesnym uznaniu, że jego wykonywanie przed rozpoznaniem

kasacji spowodowałoby wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie nieodwracalne skutki dla

osoby, której orzeczenie dotyczy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24

stycznia 2023 r., III KK 645/22).

I KK 289/26

3

Dokonywana na potrzeby rozpoznania wniosku analiza kasacji i akt tej sprawy

doprowadziła Sąd Najwyższy do konkluzji, że nie ziściły się przesłanki do

wstrzymania wykonania wyroku w trybie art. 532 § 1 k.p.k. Dla uwzględnienia

wniosku o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku prawdopodobieństwo

uwzględnienia kasacji musiałoby być niemal zbliżone do pewności, oczywistości (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 kwietnia 2021 r., V KK 129/21;

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2021 r., IV KK 103/21) i

prowadzić do wniosku o potrzebie uniewinnienia skazanego, względnie umorzenia

wobec niego postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego

2018 r., II KK 23/18), ewentualnie wydania innego rozstrzygnięcia, które spowoduje,

że wykonywanie kary do czasu rozpoznania kasacji okaże się niesłuszne i odbędzie

się z pokrzywdzeniem skazanego. W tej sprawie nie zachodzi przedmiotowa

oczywistość i jednoznaczność uchybień sygnalizowanych w kasacji obrońcy. Ocena

zasadności zarzutów kasacji wymagać będzie analizy dokonywanej na etapie

merytorycznego jej rozpoznania.

Powodu do wstrzymania wykonania zaskarżonego kasacją wyroku nie

stanowi również sytuacja osobista i zdrowotna skazanej. Jak słusznie podkreśla się

w literaturze i orzecznictwie, jeżeli treść art. 532 § 1 k.p.k. miałaby być postrzegana

jako kolejna instytucja, która służy do wstrzymania wykonania kary w postępowaniu

wykonawczym tylko na podstawie przesłanek faktycznych, osobistych czy

rodzinnych skazanego oraz określonych okoliczności, które czyniłyby odbycie kary

nadmiernie dolegliwym w aktualnej sytuacji skazanego, to zbędne było jej lokowanie

w rozdziale o kasacji (tak: J. Matras, w: Kodeks postepowania karnego. Komentarz,

red. K. Dudka, Warszawa 2020, s. 1193; z orzecznictwa – por. np.: postanowienia

Sądu Najwyższego z: dnia 22 kwietnia 2020 r., IV KK 127/20; dnia 8 grudnia 2021 r.,

IV KK 636/21; dnia 14 stycznia 2022 r., V KK 628/21). Nie budzi wątpliwości, że

umieszczenie tej instytucji w postępowaniu kasacyjnym przesądza, iż jej

zastosowanie warunkowane jest bardzo wysokim prawdopodobieństwem uznania

zasadności zarzutów kasacyjnych, a nie sytuacją osobistą, zawodową czy rodzinną

skazanego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że nie

zachodzą w tej sprawie wystarczające podstawy do zastosowania nadzwyczajnej

instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k. Dodać należy, że decyzja w tym

I KK 289/26

4

względzie w żadnym razie nie przesądza ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii

zasadności kasacji skarżącego od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w

Poznaniu.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[WB]

[r.g.]