Zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego bez terminu uchylony przez SN

I KK 29/26

2

Sąd Rejonowy w Brzegu w dniu 4 kwietnia 2025 r., w sprawie II K 95/25, wydał

wyrok nakazowy, mocą którego uznał M. M. za winnego ciągu trzech przestępstw

kwalifikowanych z art. 190 § 1 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., za

który wymierzył mu jedną karę 10 miesięcy ograniczenia wolności, zobowiązując

oskarżonego do wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cel społeczny w

wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym (pkt I); na podstawie art. 41a § 1 k.k.

orzekł wobec oskarżonego zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym M. M. w

sposób bezpośredni, telefoniczny i za pośrednictwem Internetu oraz zakaz zbliżania

się do niego na odległość mniejszą niż 50 metrów (pkt II); na poczet orzeczonej kary

ograniczenia wolności zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania w sprawie (pkt III)

oraz orzekł o kosztach procesu (pkt IV). Wobec niewniesienia sprzeciwu przez żadną

ze stron powyższy wyrok nakazowy uprawomocnił się.

Kasację od tego wyroku nakazowego, w trybie art. 521 § 1 k.p.k., wniósł

Prokurator Generalny, na korzyść skazanego, zaskarżając go „w części dotyczącej

orzeczenia o środkach karnych z art. 41a § 1 k.k. (pkt II części dyspozytywnej)” i

zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów

prawa materialnego, a mianowicie art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 1 k.k. w zw. z art.

39 pkt 2b k.k., polegające na orzeczeniu wobec oskarżonego M. M. środków karnych

w postaci: zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym M. M. w sposób bezpośredni,

telefoniczny i za pośrednictwem Internetu oraz zakazu zbliżania się do niego na

odległość mniejszą niż 50 metrów, bez wskazania okresów obowiązywania tych

środków, podczas gdy przepis art. 43 § 1 k.k. wskazuje, że zakazy wymienione w art.

39 pkt 2-2b k.k. orzeka się w latach, od roku do lat 15, co obliguje sąd do określenia

czasookresu obowiązywania wymienionych środków karnych”, wnosząc o uchylenie

wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi

Rejonowemu w Brzegu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

W tej sprawie wobec skazanego M. M. orzeczono środki karne w postaci

zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego oraz zakazu kontaktowania się z nim bez

I KK 29/26

3

wskazania czasu trwania tych środków – punkt II wyroku nakazowego. Sąd

rozpoznający sprawę, orzekając wobec skazanego, na podstawie art. 41a § 1 k.k.,

ww. zakazy nie dostrzegł, że zgodnie z dyspozycją art. 43 § 1 k.k., konieczne jest

określenie czasu trwania tych środków karnych w granicach od roku do lat 15.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie wskazuje się, że pominięcie

wskazania czasu trwania nałożonych na sprawcę środków karnych stanowi rażące

naruszenie prawa materialnego. W istocie taki brak prowadziłby do uznania, że

orzeczone zakazy obowiązują bezterminowo. Jednak nie można przyjąć tego rodzaju

domniemania, gdyż stałoby ono w sprzeczności z istotą orzekania środków karnych

i byłoby sprzeczne z treścią Kodeksu karnego. Sąd oceniając potrzebę w zakresie

prewencji oraz konieczności ograniczenia praw i wolności oskarżonego zobowiązany

jest do precyzyjnego ustalenia intensywności reakcji karnej (por. wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 27 marca 2024 r., I KK 37/24; z dnia 15 listopada 2022 r., I KK

379/22).

Trafnie wskazał Prokurator Generalny, że wywiedzenie kasacji w tej sprawie

było konieczne z uwagi na brak możliwości doprecyzowania wyroku w postępowaniu

wykonawczym. W związku bowiem z ustawowym wymogiem określenia w wyroku

jak długo zakaz ma trwać, wykluczona jest możliwość precyzowania dopiero w

postępowaniu wykonawczym okresu zakazu, a czasu jego obowiązywania nie da się

określić wykorzystując dyspozycję art. 13 § 1 k.k.w. i zasadę in dubio pro reo (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2024 r., III KK 297/24).

Rozstrzygnięcie w tej sprawie należało ograniczyć do uchylenia wyroku

nakazowego Sądu Rejonowego w części dotyczącej orzeczenia o środkach karnych

z art. 41a § 1 k.k., jako że nie zawiera on rozstrzygnięcia o wskazaniu czasu trwania

zakazów zbliżania się i kontaktowania z pokrzywdzonym. W tym zakresie orzeczenie

to nie odpowiada obowiązującym przepisom prawa materialnego, nakazującym

orzekanie tych środków karnych na czas oznaczony, którego ramy wyznacza art. 43

§ 1 k.k.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy powinien rozstrzygnąć ją

w przekazanym mu zakresie, dostrzegając treść art. 43 § 1 k.k.

I KK 29/26

4

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku.

[J.J.]

[a.ł]

Małgorzata Wąsek-Wiaderek Andrzej Stępka Eugeniusz Wildowicz