Sąd Najwyższy odmówił wyznaczenia skazanemu M.K. obrońcy zastępczego

W dniu 13 sierpnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęły akta sprawy IV

Ka 132/25 Sądu Okręgowego w Legnicy wraz z kasacją złożoną przez adw. D.P.,

który został wyznaczony w postępowaniu kasacyjnym jako obrońca z urzędu M.K. -

skazanego z art. 207 § 1 k.k. i in.

Pismem z dnia 12 czerwca 2026 r. adw. D.P., jako ustanowiony z urzędu

obrońca M.K., na podstawie art. 84 § 2 zd. 2 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego z

wnioskiem o wyznaczenie skazanemu „innego adwokata wykonującego zawód w

mieście W.”, celem prowadzenia obrony na rozprawie kasacyjnej, wyznaczonej na

dzień 9 lipca 2026 r. W pisemnych motywach swego stanowiska obrońca wskazał

jedynie, że „złożenie przedmiotowego wniosku jest uzasadnione znaczną

I KK 294/25

2

odległością dzielącą siedzibę obrońcy z urzędu skazanego M.K. (L., województwo

dolnośląskie) od siedziby Sądu Najwyższego, a także względami ekonomicznymi”.

Wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 84 § 2

k.p.k. wyznaczenie obrońcy z urzędu nakłada na niego obowiązek podejmowania

czynności procesowych do prawomocnego zakończenia postępowania. Jeżeli

jednak czynności należy dokonać poza siedzibą lub miejscem zamieszkania

obrońcy z urzędu, prezes sądu, przed którym ma być dokonana czynność, lub

referendarz sądowy tego sądu, a w postępowaniu przygotowawczym prezes sądu

miejsca czynności lub referendarz tego sądu, na uzasadniony wniosek

dotychczasowego obrońcy może wyznaczyć do dokonania czynności innego

obrońcę spośród miejscowych adwokatów lub radców prawnych. Zauważyć jednak

należy, że instytucja ta ma charakter wyjątkowy. Wyznaczenie obrońcy

zastępczego nie może zatem odbywać się automatycznie i nie może negatywnie

wpływać na prawo do rzetelnego procesu. Preferować należy stabilność stosunku

obrończego i w zestawieniu z tą wartością względy natury czysto ekonomicznej nie

mogą mieć decydującego znaczenia. Nadto, przywołany wyżej przepis niewątpliwie

wymaga, aby zgłoszony przez obrońcę z urzędu postulat wyznaczenia obrońcy

zastępującego, spośród miejscowych adwokatów lub radców prawnych, był

uzasadniony. Takiego charakteru nie ma jednak wniosek złożony przez adw. D.P.

w przedmiotowej sprawie, gdyż za takie uzasadnienie nie może być uznana sama,

obiektywnie znaczna odległość pomiędzy siedzibą kancelarii oraz miejscem

zamieszkania adwokata a siedzibą Sądu Najwyższego.

Odnosząc się natomiast do wskazanej przez obrońcę kwestii kosztów, które

w związku z dokonaną czynnością poniesie adwokat, przypomnieć także wypada,

że: po pierwsze, regulujące obecnie sprawę ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez adwokata w urzędu -

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. (Dz. U. 2026.87

t.j.) zrównuje stawki wynagrodzenia obrońców z urzędu ze stawkami

przysługującymi obrońcom ustanowionym z wyboru; po drugie, opłaty za obronę

przyznawane obrońcom z urzędu są również podwyższane o stawkę podatku od

towarów i usług (VAT) [§ 4 ust. 3 ww. rozporządzenia]; po trzecie, obrońcy z

urzędu, w przeciwieństwie do obrońcy z wyboru, przysługuje również zwrot jego

I KK 294/25

3

wydatków (w tym za przejazd) pod warunkiem, że są one niezbędne i

udokumentowane. W wypadku obrony obligatoryjnej, która ma miejsce w

przedmiotowej sprawie, niezbędność wydatków jest oczywista, a w związku z tym

konieczne jest jedynie ich udokumentowanie (zob. uchwała SN [7] z 30 września

2014 r., I KZP 15/14, OSNKW 2014, z. 10, poz. 73).

Mając na uwadze powyższe względy zarządzono jak na wstępie.

Stanisław Stankiewicz

[WB]

[a.ł]