Skazanie za pornografię z udziałem małoletnich bez zakazu pracy z dziećmi uchylone

A.P. w skierowanym do Sądu Rejonowego w Kościanie na podstawie art. 335

§ 1 k.p.k. wniosku o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego został oskarżony

o to, że w okresie od 10 sierpnia 2021 r. do 20 października 2024 r., w miejscowości

D. woj. […], rozpowszechniał i posiadał treści o charakterze pornograficznym z

I KK 320/25

2

udziałem osób małoletnich, tj. o przestępstwo z art. 202 § 3 k.k. w zb. z art. 202 § 4a

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Prokurator wniósł o wymierzenie, przy zastosowaniu art. 37b k.k.

uzgodnionych z oskarżonym A.P. kar i środków karnych: kary 6 miesięcy

pozbawienia wolności i 10 miesięcy ograniczenia wolności polegającej na potrąceniu

15 procent wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny,

przepadku przedmiotu służącego do popełnienia przestępstwa - laptopa marki A.,

zasądzenie kosztów i opłaty sądowej (k. 99).

Na posiedzeniu Sądu w dniu 5 marca 2025 r. w przedmiocie rozpoznania

wniosku, prokurator w uzgodnieniu z oskarżonym zmodyfikował swoje stanowisko w

ten sposób, iż wniósł, aby dodatkowo orzec od oskarżonego na podstawie art. 43a §

3 k.k. świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy

Postpenitencjarnej w wysokości 10.000 zł, a nadto wartość potrąceń z tytułu kary

grzywny obniżyć z 15 do 10 procent (k. 122 - 123).

Sąd Rejonowy w Kościanie na mocy wyroku z dnia 5 marca 2025 r., II K 42/25,

na podstawie art. 343 § 6 k.p.k. postanowił uwzględnić wniosek prokuratora o

wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania rozprawy oraz wymierzenie

oskarżonemu uzgodnionej kary i orzekł, co następuje (k.124):

1) uznał oskarżonego A.P. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 202 §

3 k.k. i art. 202 § 4a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to, stosując przepis art. 37b k.k.

na podstawie art. 202 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k., art. 34 § 1, 1a pkt 4 k.k. i art.

35 § 2 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności i 10 miesięcy

ograniczenia wolności polegającą na potrąceniu 10 procent wynagrodzenia za pracę

w stosunku miesięcznym na cel społeczny;

2) na podstawie art. 44 § 2 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa

laptopa marki A.;

3) na podstawie art. 43a § 3 k.k. orzekł wobec oskarżonego świadczenie

pieniężne w kwocie 10.000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz

Pomocy Postpenitencjarnej.

I KK 320/25

3

W pkt 4 wyroku Sąd orzekł o kosztach procesu obciążając nimi oskarżonego.

Powyższy wyrok uprawomocnił się bez zaskarżenia w dniu 13 marca 2025 r.,

gdyż żadna ze stron go nie zaskarżyła (k.130).

Od w/w prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Kościanie kasację wniósł

Prokurator Generalny, który na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył go na

niekorzyść skazanego A.P. Na podstawie art. 523 § 1 k.p.k. oraz art. 526 § 1 k.p.k. i

art. 537 § 1 i § 2 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w

zw. z art. 335 § 1 k.p.k., polegające na niezasadnym uwzględnieniu wadliwego

wniosku prokuratora o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego A.P. i

orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar i środków karnych za popełnione

przestępstwo z art. 202 § 3 k.k. i art. 202 § 4a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., pomimo,

iż wniosek ten, z naruszeniem dyspozycji art. 41 § 1a pkt 2 k.k., nie zawierał

propozycji orzeczenia obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu zajmowania

wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych

zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem

małoletnich lub z opieką nad nimi, w sytuacji, gdy z treści wskazanego przepisu

wynika, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub

obyczajności na szkodę małoletniego, orzeczenie tego środka karnego na czas

określony albo dożywotnio jest obligatoryjne, co doprowadziło do wydania

orzeczenia również z rażącym naruszeniem wskazanego przepisu prawa

materialnego.

Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Kościanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty

zasadna i podlegała uwzględnieniu w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5

k.p.k.

I KK 320/25

4

W świetle uregulowań art. 343 § 6 i 7 k.p.k. sąd, do którego skierowano akt

oskarżenia zawierający wniosek złożony w trybie art. 335 § 1 k.p.k., był zobligowany

do kontroli jego poprawności formalnej i merytorycznej. Kontrola ta winna więc

obejmować między innymi sprawdzenie, czy propozycje zawarte we wniosku

prokuratora pozostają w zgodzie z przepisami prawa materialnego i procesowego. W

przypadku uznania przez sąd, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku,

sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych, chyba, że w toku posiedzenia,

na którym wniosek ten jest przez sąd rozpatrywany (art. 339 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw.

z art. 335 k.p.k.), bądź jeszcze wcześniej, prokurator za zgodą oskarżonego dokona

takiej modyfikacji tego wniosku, która będzie nieprawidłowości konwalidowała (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 maja 2018 r., IV KK 164/18, LEX nr 2521641; z

dnia 5 grudnia 2017 r., II KK 379/17, LEX nr 2418083).

W realiach niniejszej sprawy oczywistym jest więc, że przedmiotem tego

rodzaju kontroli powinna być kwestia zgodności wszystkich propozycji zawartych we

wniosku, z regułami obowiązującego prawa materialnego, w tym również właściwej

oceny zastosowania obligatoryjnego środka karnego. Tymczasem Sąd akceptując

wniosek przedstawiony przez prokuratora, nie dokonał jego prawidłowej kontroli i nie

dostrzegł, że zaakceptowanie tej propozycji prowadzi do rażącego naruszenia

dyspozycji art. 41 § 1a pkt 2 k.k. Zgodnie z tym przepisem sąd orzeka zakaz

zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub

określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,

leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio w

razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na

szkodę małoletniego. Przepis ten obowiązuje w tym brzmieniu nadanym ustawą z

dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. z 2022 r., poz. 2600), od dnia 1 października 2023 r., a więc obowiązywał

zarówno w dacie popełnienia czynu (który był popełniony w okresie od 10 sierpnia

2021 r. do 20 października 2024 r.), jak i w dacie orzekania przez Sąd (5 marca 2025

r.).

Przesłanka zastosowania zakazu przewidzianego w art. 41 § 1a k.k. wchodzi

w grę w razie skazania za którekolwiek z przestępstw określonych w Kodeksie

I KK 320/25

5

karnym w rozdziale XXV - Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i

obyczajności, a więc także za przestępstwo pornografii z art. 202 k.k., a także za

przestępstwo pornografii z udziałem małoletniego z art. 202 § 4a k.k. (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 maja 2024 r., III KK 57/24, LEX nr 3719687; z

dnia 25 października 2023 r., I KK 270/23, LEX nr 3620639). Użycie przez

ustawodawcę sformułowania „orzeka” przesądza, że w przypadku zaktualizowania

się przesłanek określonych w art. 41 § 1a pkt 2 k.k. zastosowanie przez sąd

wskazanego środka karnego jest obligatoryjne, a orzeczenie środka karnego na

podstawie art. 41 § 1a pkt 2 k.k. jest niezależne od tego, czy sprawca przestępstwa

przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności dokonanego na szkodę

małoletniego uprzednio zajmował tego rodzaju stanowisko lub wykonywał zawód

tego rodzaju, a popełniony czyn pozostawał w związku z funkcjonalnym zakresem

prowadzonej przez niego działalności (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 23 lipca

2024 r., III KK 249/24, LEX nr 3738980; z dnia 23 lipca 2024 r., III KK 87/24, LEX nr

3740490).

A.P. został skazany za popełnienie przestępstwa polegającego na tym, że

rozpowszechniał i posiadał treści o charakterze pornograficznym z udziałem osób

małoletnich, tj. popełnienie przestępstwa z art. 202 § 3 k.k. i art. 202 § 4a k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k. W tej sytuacji Sąd Rejonowy w Kościanie był zobligowany do

orzeczenia o zastosowaniu tego środka karnego – a w przypadku zaniechania

zmodyfikowania wadliwego wniosku, winien skierować sprawę do rozpoznania na

zasadach ogólnych, postępując zaś odmiennie, rażąco naruszył przepis art. 343 §

7 k.p.k.

W rezultacie należało uznać, że wskazane w zarzucie kasacyjnym

naruszenie art. 343 § 6 i § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1a pkt

2 k.k. miało charakter rażący, bowiem doprowadziło do zaakceptowania przez Sąd

Rejonowy w Kościanie propozycji prokuratora wymierzenia kary za przypisane

przestępstwo bez orzeczenia obligatoryjnego środka karnego w postaci zakazu

zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub

określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją,

leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi, w sytuacji gdy z treści wskazanego

I KK 320/25

6

przepisu wynika, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej

lub obyczajności na szkodę małoletniego, orzeczenie tego środka karnego na czas

określony albo dożywotnio jest obligatoryjne, co doprowadziło do wydania

orzeczenia również z rażącym naruszeniem wskazanego przepisu prawa

materialnego.

W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego

wniesioną na niekorzyść oskarżonego, na mocy art. 537 § 2 k.p.k., uchylił

zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Kościanie.

Tomasz Artymiuk

Dariusz Świecki

Andrzej Stępka

[WB]

[r.g.]