Znęcanie się nad żoną i zmuszanie jej do współżycia. SN oddalił kasację skazanego

Sąd Rejonowy w Pile wyrokiem z dnia 13 marca 2024 r. (sygn. akt II K

611/23), na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., umorzył postępowanie co do czynu

popełnionego w okresie od 1989 r. do końca 2003 r. z uwagi na przedawnienie

karalności. W punkcie II uznał oskarżonego za winnego tego, że w okresie od

I KK 321/25

2

początku 2005 r. do listopada 2010 r. znęcał się nad żoną i doprowadzał ją do

obcowania płciowego, wymierzając mu karę 2 lat i 8 miesięcy pozbawienia

wolności. W punkcie III Sąd uznał go za winnego analogicznego czynu

popełnionego w okresie od października 2013 r. do 6 lipca 2018 r., za co wymierzył

karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. W punkcie IV przypisał mu sprawstwo

czynu z okresu od marca 2019 r. do 16 maja 2023 r., wymierzając karę 2 lat i 4

miesięcy pozbawienia wolności. Ostatecznie Sąd Rejonowy połączył orzeczone

kary, wymierzając S. Ł. karę łączną 4 lat pozbawienia wolności, orzekł zakaz

kontaktowania się i zbliżania do pokrzywdzonej oraz nawiązkę w kwocie 5.000 zł.

Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 marca 2025 r. (sygn. akt XVII

Ka 688/24) po rozpoznaniu apelacji obrońcy i prokuratora, zmienił zaskarżony

wyrok w ten sposób, że podwyższył orzeczone kary jednostkowe: za czyn z punktu

II do 4 lat i 6 miesięcy, za czyn z punktu III do 3 lat i 6 miesięcy (ustalając okres

jego popełnienia do 6 grudnia 2017 r.) oraz za czyn z punktu IV do 3 lat i 6 miesięcy

pozbawienia wolności. W konsekwencji Sąd odwoławczy wymierzył oskarżonemu

karę łączną 7 lat pozbawienia wolności oraz podwyższył orzeczoną nawiązkę do

kwoty 50.000 zł, w pozostałym zakresie utrzymując wyrok w mocy.

Od powyższego prawomocnego wyroku kasację wywiódł obrońca

skazanego, zaskarżając go w całości na korzyść S. Ł. Autor kasacji zarzucił rażące

naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a

mianowicie:

- art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., 424 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 457

§ 3 k.p.k. poprzez wadliwą kontrolę odwoławczą polegającą na dowolnej i

wybiórczej ocenie dowodów, skutkującej nieuzasadnionym odmówieniem

wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego przy jednoczesnym bezkrytycznym

uznaniu zeznań pokrzywdzonej i wspierających ją świadków;

- art. 167 k.p.k. i art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez oddalenie wniosków o

pozyskanie dokumentacji medycznej pokrzywdzonej z leczenia psychiatrycznego;

art. 167 k.p.k., art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. i art. 201 k.p.k. poprzez uznanie za

nieprzydatny wniosku o uzupełniającą opinię biegłej psycholog J. W, , mimo że

opinia ta była niejasna i wewnętrznie sprzeczna;

I KK 321/25

3

art. 167 k.p.k. i art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez

oddalenie wniosku o opinię biegłego androloga na okoliczność zaburzeń erekcji u

oskarżonego;

art. 185c § 1a k.p.k. poprzez bezzasadną odmowę ponownego

przesłuchania pokrzywdzonej mimo ujawnienia nowych okoliczności;

art. 172 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku o konfrontację oskarżonego z

pokrzywdzoną; wreszcie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 1 i 6 k.p.k.

poprzez umorzenie postępowania co do czynu z punktu I zamiast uniewinnienia

oskarżonego.

Podnosząc te zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania bądź o uniewinnienie skazanego.

Prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało jej

oddalenie w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Przede wszystkim należy wskazać, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia o bardzo wąsko zakreślonych podstawach, a jej rolą nie jest ponowna,

merytoryczna ocena ustaleń faktycznych poczynionych przez sądy meriti. Lektura

zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia wskazuje, że obrońca skazanego w

dużej mierze powielił argumentację podnoszoną uprzednio w apelacji, dążąc de

facto do obejścia zakazu kwestionowania ustaleń faktycznych na etapie

kasacyjnym. Skarżący forsuje własną, subiektywną wizję zdarzeń, opartą na

wybiórczej analizie wyjaśnień oskarżonego i zeznań świadków z kręgu jego rodziny,

co nie może być skuteczne przed Sądem Najwyższym, o ile kontrola instancyjna

została przeprowadzona w sposób rzetelny.

W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w Poznaniu w sposób wnikliwy i

wyczerpujący odniósł się do wszystkich zarzutów apelacyjnych, w szczególności

tych dotyczących oddalenia wniosków dowodowych, wykazując wysoki standard

uzasadnienia w myśl art. 457 § 3 k.p.k. Odnosząc się do zarzutów naruszenia art.

170 § 1 pkt 2 i 5 k.p.k., Sąd Najwyższy w pełni podziela wywód Sądu

odwoławczego, zgodnie z którym oddalenie wniosku z powodu braku znaczenia dla

rozstrzygnięcia sprawy musi być stosowane w sposób ścisły, a każda taka decyzja

I KK 321/25

4

wymaga pozytywnego ustalenia, że okoliczność ta nie może wpłynąć na treść

wyroku. Słusznie Sąd Okręgowy uznał, że wnioski o dokumentację psychiatryczną

pokrzywdzonej oraz o przesłuchanie dr L. S. były bezzasadne. Jak trafnie

zauważono, biegła psycholog J. W, , wydając opinię o pokrzywdzonej, dysponowała

wiedzą o jej stanie psychicznym oraz fakcie podejmowania leczenia, co czyniło

ponowne badanie tej samej materii przez pryzmat dokumentacji szpitalnej

zbędnym. Co istotne, Sąd odwoławczy słusznie wskazał na zakaz antycypacji

dowodu z art. 170 § 2 k.p.k., zauważając jednocześnie, że okoliczności

podnoszone przez obronę (jak pobyt w szpitalu) nie tylko nie podważały

wiarygodności pokrzywdzonej, ale wręcz potwierdzały jej traumatyczne przeżycia,

dla których leczenie psychiatryczne stało się formą ucieczki. Wobec braku

merytorycznych zastrzeżeń do opinii biegłej W., która stwierdziła wiarygodność

psychologiczną zeznań E. Ł. , próby dyskredytowania świadka poprzez historię

jego leczenia psychiatrycznego słusznie uznano za nieprzydatne dla

rozstrzygnięcia kwestii sprawstwa.

Równie rzetelnie Sąd odwoławczy ocenił oddalenie wniosku o opinię

biegłego androloga. Sąd Najwyższy podziela konstatację, że wniosek ten, złożony

dopiero na rozprawie, w sposób oczywisty zmierzał do przedłużenia postępowania

w rozumieniu art. 170 § 1 pkt 5 k.p.k. Argumentacja skarżącego o rzekomych

problemach z erekcją skazanego stoi bowiem w rażącej sprzeczności z jego

własnymi wyjaśnieniami złożonymi na wczesnym etapie procesu oraz pismami

procesowymi, w których S. Ł. wprost przyznawał, że między małżonkami

dochodziło do kontaktów seksualnych. W tej sytuacji powoływanie dowodu z opinii

biegłego na okoliczność, którą sam skazany wcześniej wykluczył swoją relacją, jawi

się jako instrumentalne wykorzystanie uprawnień procesowych.

Podobnie bezzasadne okazały się zarzuty dotyczące ponownego

przesłuchania pokrzywdzonej i konfrontacji. Sąd odwoławczy trafnie przywołał

ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując, że sama różnica w

wersjach oskarżonego i ofiary nie stanowi „istotnej okoliczności” wymuszającej

ponowne przesłuchanie w trybie art. 185c k.p.k. Priorytetem jest uniknięcie wtórnej

wiktymizacji, a skoro obrona uczestniczyła w pierwszym przesłuchaniu, miała pełną

możliwość zadawania pytań. Konfrontacja w realiach długotrwałej przemocy

I KK 321/25

5

domowej i seksualnej jest czynnością wysoce traumatyczną i w tej sprawie, wobec

utrwalonych i sprzecznych stanowisk stron, nie dawała żadnych realnych szans na

wyjaśnienie rozbieżności, co czyniło jej zaniechanie decyzją w pełni racjonalną.

Wreszcie, w kwestii zarzutu dotyczącego umorzenia postępowania co do

czynu przedawnionego (pkt I wyroku), Sąd Najwyższy stwierdza, że postępowanie

sądów obu instancji było prawidłowe. W przypadku wystąpienia ujemnej przesłanki

procesowej w postaci przedawnienia karalności, sąd ma obowiązek umorzyć

postępowanie. Wydanie wyroku uniewinniającego w takiej sytuacji jest

dopuszczalne jedynie wtedy, gdy brak winy lub czynu jest oczywisty prima facie,

bez potrzeby prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Skoro jednak w

niniejszej sprawie dowodzenie kwestii sprawstwa w okresie 1989–2003

wymagałoby szerokich czynności, którym na przeszkodzie stoi właśnie termin

przedawnienia, umorzenie było jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem.

Skarżący nie wykazał żadnego rażącego naruszenia prawa przez Sąd Okręgowy w

Poznaniu, a cała kasacja stanowi jedynie polemikę z prawidłowo przeprowadzoną

kontrolą odwoławczą.

Należało wobec tego orzec jak w sentencji.

[J.J.]

[a.ł]