Krytyka trybu powoływania sędziego SN nie była podstawą do jego wyłączenia

Obrońca skazanego P.R. – adw. Z.K. skierował do Sądu Najwyższego

wniosek o wyłączenie sędziego SN R.W. od rozpoznania sprawy o sygn. akt I KK

42/25 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., z powodu wniesienia

przez ww. kasacji, w której podniesiono m. in. „zarzut braku uchylenia przez sąd

odwoławczy wyroku sądu I instancji z powodu jego nienależytej obsady, co - w

razie uznania jego zasadności - stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą

wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.”. W uzasadnieniu wniosku obrońca skazanego

zaznaczył, że z uwagi na charakter tego zarzutu oraz fakt, że wyznaczony do

rozpoznania sprawy sędzia SN R.W. został powołany do pełnienia urzędu sędziego

Sądu Najwyższego w analogicznej procedurze nominacyjnej, jak wskazana w ww.

I KK 42/25

2

zarzucie kasacyjnym sędzia sądu pierwszej instancji, tj. na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej na zasadach określonych w ustawie z dnia 8 grudnia

2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw, uznać należy, że mogłoby to zostać odebrane jako postąpienie nie

utrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności (vide

postanowienie SN z 28 lutego 2022 roku, sygn. akt II KO 16/22). Powołując się na

cytowany judykat Sądu Najwyższego stwierdził, że „sam fakt, że sędzia

niewątpliwie musiałby, przy rozpoznawaniu kasacji w tej sprawie zająć określone

stanowisko, odnoszące się zarazem do jego własnej procedury nominacyjnej, a

więc i jego własnej osoby”, jest wystarczającym argumentem do uznania, że ziściła

się przesłanka określona w art. 41 § 1 k.p.k. Konkludując wskazał, że przedmiotowy

wniosek „jest – jak się wydaje – potrzebny, gdyż wynika z możliwości uznania

wskazanej w nim wady jako wady systemowej nienależytej obsady Sądu” (k. 44-45).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek okazał się niezasadny i nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie. Chodzi tutaj o takie układy faktyczne, w których

określone zachowanie sędziego (albo określona sytuacja, w której znajduje się

dany sędzia) w prowadzonym przez niego postępowaniu bądź też w życiu

prywatnym rodzi obiektywnie uzasadnioną wątpliwość do jego bezstronności,

bowiem rzutuje na określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej

przedmiotem rozstrzygnięcia w danym postępowaniu (albo nawet ujawnia

określony stosunek sędziego do stron lub sprawy będącej przedmiotem

rozpoznania).

Należy podzielić wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego trafne

zapatrywanie, że w "regulacji z art. 41 § 1 k.p.k. chodzi o okoliczności natury

faktycznej, względnie zdarzenia procesowe, które mogłyby uzasadniać wątpliwości

co do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez konkretnego sędziego. Do

okoliczności takich nie należą natomiast rozwiązania legislacyjne dotyczące ustroju

sądownictwa" (postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).

I KK 42/25

3

Zatem kwestie ustrojowe (normatywne) związane z trybem powoływania

sędziów (a mówiąc precyzyjniej: określone unormowania ustawowe regulujące

ustrój wymiaru sprawiedliwości w zakresie szeroko rozumianego trybu i zasad

powoływania sędziów), nie mogą stanowić podstawy wniosku o wyłączenie

sędziego. Wnioski składane na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. mogą bowiem dotyczyć

li tylko określonych kwestii faktycznych, nie zaś prawnych (prawno-ustrojowych).

Szerzej zagadnienie to zostało rozwinięte m. in. w postanowieniu SN z

dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. IV KK 460/19, w którym wyrażono zasługujący na

akceptację pogląd, że "prawo i obowiązek orzekania sędziego obejmuje każdą

kwestię natury prawnej i z powodu takiej kwestii, która byłaby przedmiotem

orzekania, nie sposób skutecznie żądać wyłączenia sędziego. Przeciwne

stanowisko prowadzi ad absurdum, gdyż oczywiste jest, że przedmiotem

określonego wniosku mogłaby być kwestia ustrojowa dotykająca każdego sędziego,

niezależnie od czasu i trybu powołania. W takiej sytuacji [] nie istniałby sąd, który

mógłby kwestię tę skutecznie rozważyć i rozstrzygnąć. Z tego względu treścią art.

41 § 1 k.p.k. objęte są jedynie okoliczności natury faktycznej" (analogicznie także

m. in.: postanowienie SN z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. II KK 7/23).

Mając powyższe na uwadze, wobec tego, że wniosek obrońcy skazanego

P.R. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego został osnuty ⎯ w istocie ⎯ na

prowadzonej przez obrońcę krytyce ustrojowych rozwiązań prawnych dotyczących

trybu powoływania sędziów przyjętych przez ustawodawcę, należało dojść do

wniosku, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Dlatego też Sąd Najwyższy orzekł

jak w sentencji postanowienia.

[WB]

[r.g.]

I KK 42/25

4