Oskarżona zmarła przed wyrokiem. Sąd Najwyższy uchylił skazanie i umorzył sprawę

Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu wyrokiem z dnia 11

marca 2025 r. (sygn. akt VIII K 789/24):

I KK 432/25

2

1. uznał oskarżoną P.K. za winną popełnienia występku z art. 193 § 1 kk i za to,

na podstawie powołanego przepisu w zw. z art. 34 § 1 i § 1a pkt 1 kk oraz art.

35 § 1 kk, wymierzył jej karę 6 (sześciu) miesięcy ograniczenia wolności z

obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele

społeczne w wymiarze 20 (dwudziestu) godzin w stosunku miesięcznym;

2. uznał oskarżoną P.K. za winną tego, że w okresie od 13 lutego 2024 r. do 22

lutego 2024 r. w P. przy ul. B., działając wspólnie i w porozumieniu z inną

osobą, dokonała uszkodzenia mienia w postaci szyby okna kuchennego oraz

zaczepów banera reklamowego, powodując straty w łącznej wysokości 550 zł

na szkodę osób prywatnych, tj. winną wykroczenia z art. 124 § 1 kw i za to, na

podstawie powołanego przepisu, wymierzył jej karę 1 (jednego) miesiąca

ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej,

kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 (dwudziestu) godzin w

stosunku miesięcznym.

Wyrok ten uprawomocnił się bez zaskarżenia.

Prokurator Generalny wniósł kasację od powyższego prawomocnego wyroku

na korzyść oskarżonej P.K., zaskarżając orzeczenie w całości w zakresie

dotyczącym tej oskarżonej. Autor kasacji, powołując się na przepisy art. 521 § 1 k.p.k.

oraz art. 523 § 1 k.p.k., zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie prawa

procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu

postępowania i wydaniu wobec P.K. wyroku skazującego, pomimo faktu, że

oskarżona zmarła przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę

odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie wyroku

Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu w części dotyczącej P.K. i

umorzenie postępowania w tym zakresie na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, iż proces przed Sądem pierwszej

instancji toczył się pod nieobecność oskarżonych. Sąd Rejonowy, uznając

I KK 432/25

3

doręczenia wezwań za skuteczne w trybie awizo, zdecydował się na procedowanie

w oparciu o art. 374 § 1 k.p.k. W konsekwencji, po przeprowadzeniu postępowania

dowodowego, w dniu 11 marca 2025 r. zapadł wyrok skazujący. Niemniej jednak, jak

wynika z uzyskanej następczo (dnia 8 kwietnia 2025 r.) informacji z bazy PESEL-

SAD, oskarżona P.K. zmarła w dniu 16 października 2024 r. (akt zgonu nr […]).

Powyższe dowodzi, że w momencie wyrokowania przez Sąd Rejonowy

zachodziła już ujemna przesłanka procesowa w postaci śmierci oskarżonej, o której

mowa w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Należy podkreślić, że śmierć oskarżonego stanowi

bezwzględną przeszkodę w kontynuowaniu postępowania karnego, a obowiązek jej

uwzględnienia spoczywa na organie procesowym z urzędu na każdym stadium

sprawy. Fakt, iż Sąd meriti powziął wiadomość o zgonie P.K. dopiero po wydaniu

orzeczenia, nie sanuje powstałej wadliwości.

Wystąpienie przesłanki z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. przed datą wydania wyroku

oznacza, że zaskarżone orzeczenie dotknięte jest uchybieniem z art. 439 § 1 pkt 9

k.p.k. Jest to wada o charakterze bezwzględnym, która obliguje sąd wyższego

stopnia (a w trybie kasacyjnym Sąd Najwyższy) do uchylenia wyroku niezależnie od

granic zaskarżenia, wpływu uchybienia na treść rozstrzygnięcia czy zawinienia

organu w niedostrzeżeniu tej okoliczności.

Z tych względów, wobec konieczności wyeliminowania z obrotu prawnego

wyroku skazującego osobę nieżyjącą oraz obligatoryjnego umorzenia postępowania,

orzeczono jak w sentencji.

Paweł Wiliński

Piotr Mirek

Włodzimierz Wróbel

[WB]

[a.ł]