Sąd Najwyższy wyłączył sędzię Annę Dziergawkę od sprawy kasacyjnej skazanych M. F. i J. F.

Do Sądu Najwyższego wpłynęła wniesiona przez Prokuratora Generalnego

kasacja na korzyść skazanych M. F. i J. F. od wyroku Sądu Okręgowego we

Wrocławiu z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. akt IV Ka 1561/23, zmieniającego

wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Krzyków we Wrocławiu z dnia 16 grudnia

2019 r. o sygn. akt VII K 560/19.

Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I KK 47/26 i zarządzeniem

Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Karnej przydzielona sędziemu

Stanisławowi Stankiewiczowi. Zawiadomiony o tym obrońca skazanych złożył

wniosek o wyłączenie tego sędziego od udziału w sprawie. Postanowieniem z dnia

I KK 47/26

2

30 marca 2026 r. Sąd Najwyższy wyłączył sędziego Stanisława Stankiewicza od

udziału w przedmiotowej sprawie.

Następnie w trybie losowego przydziału sprawa skazanych trafiła do

referatu sędziego Anny Dziergawki, podobnie jak sędzia Stanisław Stankiewicz

powołanej do pełnienia tego urzędu na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z

2018 r., poz. 3), zaś obrońca skazanych M. F. i J. F. ponownie wystąpił – na

podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. – z wnioskiem o wyłączenie

tej sędzi od udziału w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że „wymieniona sędzia

objęła urząd sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.,

a więc organu, który nie stanowi Krajowej Rady Sądownictwa w rozumieniu

Konstytucji RP”. Nawiązał także do uchwał Sądu Najwyższego: składu połączonych

Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia

2020 r., BSA I-4110-1/20 oraz składu 7 sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP

2/22, w świetle których udział sędzi Anny Dziergawki w składzie Sądu Najwyższego

skutkowałby jego nienależytą obsadą (uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.).

Wskazał, powtarzając w tym względzie pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w

postanowieniu z dnia 30 marca 2026 r., że do złożonego przez niego wniosku nie

może mieć zastosowania uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 października

2024 r., III CZP 44/23, mówiąca, iż wniosek o wyłączenie sędziego od rozpoznania

sprawy oparty na okolicznościach towarzyszących powołaniu tego sędziego, nie

wywołuje skutków prawnych. Ta uchwala została bowiem podjęta przez sędziów

powołanych w tej samej wadliwej procedurze i odpowiada na pytanie prawnej

sędziów również powołanych w takiej procedurze. Nadto nie może przełamać

zasady dotyczącej skutków orzekania przez sędziów Sądu Najwyższego

powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przy

zastosowaniu ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., wyrażonej w uchwale składu trzech

Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. Temu wnioskowi nadano nr KRI

1675.

I KK 47/26

3

Do akt sprawy dołączono również pismo prokuratora Prokuratury

Generalnej z dnia 20 kwietnia 2026 r., który na podstawie art. 29 § 4-9 oraz § 12 i

14 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz.

622) wystąpił o stwierdzenie niespełnienia przez sędzię Sądu Najwyższego Annę

Dziergawkę wymogów niezawisłości i bezstronności. Temu wnioskowi nadano nr I

KB 76/26, następnie zarządzeniem Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą

Izby karnej z dnia 5 maja 2026 r. wniosek odrzucono.

Sąd Najwyższy, orzekając odnośnie do wniosku obrońcy oskarżonych,

uznał, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie.

Jest faktem, że sędzia Anna Dziergawka do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Najwyższego została powołana na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw. W mającej moc zasady prawnej, zatem wiążącej wszystkie składy

Sądu Najwyższego, uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20, stwierdzono m.in., że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 §

1 pkt 2 k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie bierze udział osoba

powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Radzie

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3)”. Trafne argumenty, że wspomnianej

uchwały nie zdezaktualizowało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20

kwietnia 2020 r., U 2/20, przedstawiono w szeregu orzeczeniach Sądu

Najwyższego (zob. np. postanowienia: z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z

dnia 12 maja 2022 r., V KO 37/22; z dnia 17 września 2024 r., I KZ 26/24 i in.).

Trzeba też podzielić pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wydanym w niniejszej

sprawie postanowieniu z dnia 30 marca 2026 r. i tożsamy pogląd obrońcy odnośnie

do skutków prawnych uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2024 r.,

III CZP 44/23. Nie można również pominąć, że w powszechnie znanych wyrokach

Europejski Trybunał Praw Człowieka uznawał, iż orzeczenie wydane przez skład

I KK 47/26

4

Sądu Najwyższego z udziałem osoby powołanej na stanowisko sędziego w

procedurze nominacyjnej prowadzonej przez Krajową Radę Sądownictwa

ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest obciążone wadą

polegającą na naruszeniu przysługujących stronie procesu gwarancji zawartych w

art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy uznał, że nie można

zanegować starań obrońcy M. F. i J. F. , aby cyt. „skład orzekający Sądu

Najwyższego nie nasuwał wątpliwości, w szczególności nie dawał podstaw do

twierdzenia, że i na tym szczeblu procedowania (w realiach sprawy użycie partykuły

„i” wydaje się zbędne – uw. SN) zaistniało uchybienie wskazane w art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k., jak też naruszenie standardu z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności wobec uznania, że taki skład orzekający nie

stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” – i orzekł jak na

wstępie.

[J.J.]

[a.ł]