Grzywna zamiast kary za jazdę po alkoholu. SN uchylił wyrok nakazowy

P.D. został oskarżony o to, że

„w dniu 8 września 2025 r. w N. na ulicy F., woj. […], prowadził w ruchu

lądowym motorower marki B. o nr rej. (..) będąc w stanie nietrzeźwości, wynik

badania 0.35 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu, przy czym czynu tego

dopuścił się będąc wcześniej prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w

I KK 48/26

2

N. w wyroku z dnia 18.01.2023r, sygn. akt II K […]/22 za prowadzenie pojazdu

mechanicznego w stanie nietrzeźwości,

tj. o przestępstwo określone w art. 178a § 1 i 4 k.k.”

Sąd Rejonowy w Nysie wyrokiem z 1 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 944/25,

orzekł:

„I. oskarżonego P.D. uznaje za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu,

wypełniającego dyspozycję z art. 178a § 4 kk i za to na podstawie art. 178a § 4 kk w

zw. z art. 37a § 1 kk wymierza mu karę 200 stawek dziennych grzywny ustalając

wysokość jednej stawki na 10 złotych

II. na podstawie art. 42 § 3 kk orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych dożywotnio

III. na podstawie art. 43a § 3 kk orzeka świadczenie pieniężne na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości

10 000 złotych

IV. na podstawie art. 624 § 1 kpk zwalnia oskarżonego w całości od zapłaty

kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa.”

Wyrok ten nie został zaskarżony i uprawomocnił się 25 grudnia 2025 r.

Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny, zaskarżając go w

całości, na niekorzyść P.D. Zarzucił on „rażące i mające istotny wpływ na treść

wyroku nakazowego naruszenie przepisów prawa karnego materialnego i

procesowego - art. 37a § 1 i § 2 k.k. w zw. z art. 500 § 1 k.p.k., polegające na

zastosowaniu przepisu art. 37a § 1 k.p.k. mimo, iż w sytuacji uznania oskarżonego

P.D. za winnego popełnienia w dniu 8 września 2025 r. występku kwalifikowanego z

art. 178a § 1 i 4 k.k., niedopuszczalnym było orzeczenie w miejsce kary pozbawienia

wolności przewidzianej w sankcji przepisu art. 178a § 4 k.k., kary grzywny przy

zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., ponieważ zgodnie z dyspozycją art. 37a § 2 k.k., w

brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy Kodeks kamy

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022.2600 z dnia 13 grudnia 2022 r.) i

I KK 48/26

3

obowiązującym od 1 października 2023 r., a więc zarówno w czasie popełnienia

czynu jak i w dacie wyrokowania w sprawie, przepisu art. 37a § 1 k.k. nie stosuje się

m.in. do sprawców czynów określonych w art. 178a § 4 k.k., co z kolei wykluczało

możliwość orzeczenia kary grzywny, a tym samym rozpoznania sprawy w

postępowaniu nakazowym”

i wniósł

„o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi

Rejonowemu w Nysie do ponownego rozpoznania w postępowaniu zwyczajnym.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 37a § 1 k.k., jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą

pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara

pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec

karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150

stawek dziennych, w szczególności, jeżeli równocześnie orzeka środek karny,

środek kompensacyjny lub przepadek. Jednak § 2 tego przepisu wprowadza wyjątek

od tej reguły stanowiąc, że przepisu § 1 nie stosuje się do sprawców określonych w

art. 64 § 1 lub do sprawców, którzy popełniają przestępstwo działając w

zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub

przestępstwa skarbowego, sprawców przestępstw o charakterze terrorystycznym i

sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. Artykuł 37a k.k. został

zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks

karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600). Wskazany przepis w nowym

brzmieniu wszedł w życie 1 października 2023 r., a więc przed popełnieniem

zarzucanego oskarżonemu czynu (8 września 2025 r.) i obowiązywał w czasie

wyrokowania w sprawie (1 grudnia 2025 r.).

W niniejszej sprawie P.D. został skazany za przestępstwo kwalifikowane

między innymi z art. 178a § 4 k.k., które zostało popełnione 8 września 2025 r.

Przywołany przepis, przewidujący sankcję w postaci kary pozbawienia wolności od 3

miesięcy do 5 lat, stanowił zarazem podstawę wymiaru kary grzywny po

zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. Słusznie więc podnosi obecnie skarżący w kasacji, że

I KK 48/26

4

przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie oskarżonego P.D., mimo sankcji

spełniającej formalnie kryterium jego stosowania. Sprzeciwiało się temu bowiem

jednoznaczne brzmienie art. 37a § 2 k.k., przewidujące katalog negatywnych

przesłanek, których wystąpienie pociąga za sobą niemożność orzeczenia kary

innego rodzaju (grzywny bądź ograniczenia wolności) niż kara pozbawienia wolności,

którą ustawowo zagrożone jest przestępstwo zarzucane oskarżonemu (zob. wyroki

Sądu Najwyższego z: 29 stycznia 2025 r., V KK 534/24; 28 maja 2025 r., IV KK

150/25).

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż doszło do rażącego i

mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia prawa materialnego, a

mianowicie art. 37a § 1 i 2 k.k., polegającego na tym, że w związku z uznaniem

oskarżonego P.D. za winnego popełnienia w dniu 8 września 2025 r. występku

kwalifikowanego m.in. z art. 178a § 4 k.k., w miejsce kary pozbawienia wolności

przewidzianej w sankcji tego przepisu będącego podstawą wymiaru kary, Sąd - przy

zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. - wymierzył oskarżonemu karę grzywny.

W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację Prokuratora Generalnego

wniesioną na niekorzyść skazanego i na mocy art. 537 § 2 k.p.k. uchylił w całości

zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Nysie i przekazał sprawę temu Sądowi do

ponownego rozpoznania.

Andrzej Tomczyk

Andrzej Stępka

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

[WB]

[a.ł]