Wniosek o wstrzymanie wyroku łącznego do czasu kasacji RPO oddalony

Sąd Okręgowy w Poznaniu w dniu 11 stycznia 2022 r., w sprawie o sygn. akt

III K 259/21, wydał wobec skazanego A. P. wyrok łączny.

Rzecznik Praw Obywatelskich na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. zaskarżył

kasacją powyższy wyrok w całości, na korzyść skazanego A. P. i powołując się na

brzmienie art. 523 § 1 k.p.k. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść

orzeczenia naruszenie prawa procesowego, tj. art. 16 § 2 k.p.k. w zw. z art. 138 k.p.k.

w zw. z art. 6 k.p.k., co pozbawiło skazanego możliwości realizacji uprawnień

procesowych, w tym prawa do udziału w rozprawie, do wystąpienia o pisemne

uzasadnienie wyroku oraz wniesienia środka zaskarżenia i jego rozpoznania przez

sąd odwoławczy, skutkując uprawomocnieniem kontestowanego przez skazanego

wyroku łącznego w pierwszej instancji. W konkluzji autor kasacji wniósł o uchylenie

I KK 489/25

2

w całości zaskarżonego wyroku łącznego i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu

w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

W pismach z dnia 30 lipca 2026 r. oraz z dnia 6 października 2026 r. (k. 28-

32 akt SN) skazany A. P. domagał się wstrzymania wykonania zaskarżonego

orzeczenia - wyroku łącznego wydanego przez Sąd Okręgowy w Poznaniu - do czasu

rozpoznania kasacji. Wnioskodawca podkreślił generalnie w swoim stanowisku

proceduralną wadliwość wyroku łącznego objętego kasacją Rzecznika Praw

Obywatelskich.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Inicjatywa skazanego nie zasługuje na uwzględnienie.

Sposób sformułowania przez skazanego przedłożonych wniosków oraz

argumentacji przedstawionej na ich poparcie wskazują na konieczność poprzedzenia

właściwych rozważań przypomnieniem, w skomprymowanej formie, przesłanek

zastosowania instytucji określonej w art. 532 § 1 k.p.k. Mianowicie, stosownie do

treści ww. unormowania, w razie wniesienia kasacji Sąd Najwyższy może wstrzymać

wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie

zależy od rozstrzygnięcia kasacji. Instytucja wstrzymania wykonania wyroku ma

niewątpliwie charakter wyjątkowy, wprowadza bowiem odstępstwo od zasady

niezwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń (vide art. 9 k.k.w.), a wobec

tego nie podlega wykładni rozszerzającej, zaś sama czynność procesowa wniesienia

kasacji, nie stanowi dostatecznej podstawy do zastosowania tej szczególnej instytucji.

Łączy się to bowiem z faktem, że kasacja przysługuje od prawomocnego wyroku, a

więc orzeczenia objętego prawnym domniemaniem prawidłowości zawartych w nim

rozstrzygnięć. Wprawdzie przepis art. 532 § 1 k.p.k. nie formułuje przesłanek

przemawiających za podjęciem takiej decyzji procesowej, jednakże w orzecznictwie

prezentowane jest utrwalone stanowisko, że zastosowanie instytucji wstrzymania

wykonania orzeczenia, winno być uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w

swej wymowie okolicznościami prowadzącymi do wniosku, że wykonanie orzeczenia,

przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej spowodowałoby dla skazanego wyjątkowo

dolegliwe i w zasadzie nieodwracalne skutki. Do owych szczególnych okoliczności

należy zaliczyć rangę i charakter postawionych zarzutów kasacyjnych i ich widoczną

już prima facie zasadność, a w związku z tym wysokie prawdopodobieństwo

uwzględnienia wniesionej skargi, gdyż w takiej sytuacji wykonanie orzeczenia przed

rozpoznaniem kasacji, zwłaszcza w zakresie kary, spowodowałoby dla skazanego

I KK 489/25

3

zbyt poważne i nieodwracalne następstwa. Tego rodzaju skutki mogą zaistnieć

wówczas, gdy już pobieżna analiza wniesionej kasacji świadczy o jej zasadności, a

tym samym o konieczności uchylenia zaskarżonego nią wyroku. Jednocześnie

zauważyć należy, że ocena wniosku - opartego na art. 532 § 1 k.p.k. - nie ma

charakteru wiążącego dla rozpoznania kasacji i nie przesądza o kierunku przyszłego

rozstrzygnięcia w tym postępowaniu. W szczególności nie można z niej wywodzić,

że w dalszym toku sprawy wykluczone byłoby uznanie zarzutów kasacyjnych za

oczywiście zasadne.

W świetle powyższych uwarunkowań, dokonując wstępnej kontroli kasacji

wniesionej na rzecz A. P. i w niczym nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia

sprawy, które nastąpi po merytorycznym rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Sąd

Najwyższy nie znalazł podstaw do uznania, że w sprawie zaistniały przesłanki do

zastosowania wyjątkowej instytucji z art. 532 § 1 k.p.k. W kontekście tym zauważyć

trzeba, że analizowana generalnie na gruncie tego, incydentalnego postępowania,

wstępna zasadność zarzutu wymaga naturalnie dostrzeżenia zarówno rażącego

charakteru uchybienia, jak i stwierdzenia jego istotnego wpływu na treść

zaskarżonego wyroku. Warto również podkreślić, że akcentowana w kasacji kwestia

naruszenia prawa do obrony w postępowaniu karnym ma charakter stopniowalny, co

oznacza, że nie każde uchybienie proceduralne automatycznie skutkuje uchyleniem

wyroku. Zatem nie każda argumentacja odwołująca się do rażącego naruszenia

prawa procesowego, w tym naruszenia prawa do obrony i składających się na nie

uprawnień procesowych uzasadnia ingerencję w postaci wstrzymania wykonania

prawomocnego orzeczenia. Ponadto zastosowanie omawianego instrumentu

prawnego jest uzasadnione jest jedynie wywczas, gdy w odniesieniu do konkretnego

uchybienia trafność zarzutów kasacyjnych jest nie tylko prawdopodobna, lecz jawi

się wręcz jako oczywista. Tymczasem afirmowane w kasacji uchybienia, akcentujące

rażące naruszenia prawa procesowego (art. 16 § 2 k.p.k. w zw. z art. 138 k.p.k. w

zw. z art. 6 k.p.k.), muszą zostać szczegółowo przeanalizowane przez Sąd

Najwyższy na rozprawie kasacyjnej. Rzecz jasna takiej gruntownej oceny

(całościowej i merytorycznej oceny zasadności afirmowanych zarzutów) nie można

dokonywać na przedpolu merytorycznego rozpoznania kasacji (tj. w trybie art. 532 §

1 k.p.k.), w sytuacji, gdy złożony nadzwyczajny środek zaskarżenia nie podnosi tego

rodzaju argumentów, które w sposób wręcz oczywisty, a więc bez potrzeby

głębszego wnikania w całokształt materiału aktowego sprawy, wskazywałyby na

I KK 489/25

4

niebudzącą wątpliwości, ewidentną ich zasadność, a zatem już prima facie

przekonywałyby, o wysokim prawdopodobieństwie uwzględnienia kasacji. W

konsekwencji, w ocenie Sądu Najwyższego, nie formułując jednak przedwczesnych

wniosków co do wyniku postępowania kasacyjnego, brak jest podstaw do

zastosowania wyjątkowej instytucji, o której mowa w art. 532 § 1 k.p.k. Nie sposób

również pominąć, że to wnioskodawca powinien odrębnie, w powiązaniu ze

sformułowanymi w kasacji zarzutami, przedstawić adekwatną argumentację i

wykazać konieczność zastosowanej tej instytucji właśnie szczególnymi oraz

jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami, wysokie prawdopodobieństwo

uwzględnienia tych zarzutów, tudzież spowodowanie wyjątkowo dolegliwych i w

zasadzie nieodwracalnych skutków wykonania już obecnie prawomocnie orzeczonej

kary. Tymczasem skazany A. P. lapidarnie formułując swoje wnioski, nie podjął próby

racjonalnego wykazania, że dalsze wykonywanie orzeczenia mogłoby wywołać owe

wyjątkowo dolegliwe i nieodwracalne dla niego skutki.

W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że na obecnym

etapie postępowania brak było wystarczających podstaw do zastosowania

nadzwyczajnej instytucji przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k. Przedmiotowe,

incydentalne postąpienie w żadnej mierze nie przesądza o trafności podniesionych

w skardze Rzecznika Praw Obywatelskich zarzutów oraz kierunku przyszłego

rozstrzygnięcia w przedmiocie zasadności wniesionej kasacji.

Jedynie uzupełniająco wskazać wypada, że okoliczności związane z ważnymi

względami osobistymi i rodzinnymi skazanego, powinny być w pierwszej kolejności

przedmiotem odpowiedniego, incydentalnego postępowania wykonawczego i

rozważane w płaszczyźnie przesłanek zastosowania instytucji prawa karnego

wykonawczego (np. odroczenia odbywania kary lub przerwy w karze), co nie leży w

gestii Sądu kasacyjnego.

Mając powyższe względy na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[J.J.]

[r.g.]

SSN Stanisław Stankiewicz

I KK 489/25

5