Zarzut wadliwej obsady sądu apelacyjnego nie otworzył wznowienia z urzędu

W dniu 2 października 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo

procesowe skazanego A.K. z dnia 22 września 2025 r. „sygnalizujące zaistnienie

przyczyn wznowienia postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem Sądu

Najwyższego oddalającym kasację jako oczywiście bezzasadną wraz z wnioskiem

o wstrzymanie wykonania kary”.

Pismo to stanowiło w istocie sygnalizację wznowienia z urzędu

postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z

dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24, o oddaleniu kasacji obrońców

skazanego jako oczywiście bezzasadnych, z uwagi na nie rozpoznanie „w trybie

kasacji” zaistniałego w ramach postępowania odwoławczego przed Sądem

I KO 118/25

2

Apelacyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II AKa 82/20 uchybienia

określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., polegającego na „nienależytej obsadzie

Sądu Apelacyjnego ze względu na obecność w jego składzie osób

nieuprawnionych do orzekania, a mianowicie powołanych na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw, co prowadziło do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności

w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności” w zakresie wskazanym w wyroku TSUE C-

225/22 z dnia 4 września 2025 r. W jego uzasadnieniu skazany wskazał m. in., że

w toku postępowania kasacyjnego w sprawie I KK 192/24 poza granicami zarzutów

kasacyjnych sygnalizował istnienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ale

żadne z zasygnalizowanych uchybień nie zostało w zakresie wytyczonym art. 536

k.p.k. rozważone i rozpoznane przez Sąd Najwyższy, który to ostatecznie oddalił

kasacje jako oczywiście bezzasadne i nie wypowiedział się w kwestii

sygnalizowanych uchybień. Nie zostało to odnotowane w protokole rozprawy

kasacyjnej i nie znalazło odzwierciedlenia w motywacyjnej części postanowienia

oddalającego kasacje (art. 542 § 4 k.p.k.).

W związku z powyższym skazany wniósł o wznowienie postępowania w

sprawie i uchylenie w całości: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20

listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24 (mylnie oznaczonego przez skazanego

jako „wyrok”) oraz wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 17 stycznia

2022 r., sygn. akt II AKa 82/20 i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu we

Wrocławiu do ponownego rozpoznania (pkt 1), a także wstrzymanie wykonania

względem niego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2019 r.,

sygn. akt III K 95/15, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2022 r., sygn. akt II AKa 82/20 - w odniesieniu do

wymierzonej kary pozbawienia wolności na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. w zw. z art.

545 § 1 k.p.k. (pkt 2). Jednocześnie poinformował o wniesieniu skargi do

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (postępowanie ze skargi toczy się

I KO 118/25

3

przeciwko Polsce pod sygnaturą 10227/25), której zarzuty dotyczą również

nienależytej obsady Sądu drugiej instancji orzekającego jego w sprawie (k. 2-10).

Pismo to zostało zarejestrowane w repertorium „KO” pod sygn. I KO 118/25

jako wniosek sygnalizacyjny (k. 2 i k. 12). Wprawdzie w zarządzeniu na k. 2 po

słowach „wniosek sygnalizacyjny” w nawiasie wskazano sygnaturę sprawy toczącej

się w postępowaniu odwoławczym „(II AKa 82/20)”, jednak jak już wyżej wskazano,

tytuł przedmiotowego pisma procesowego skazanego, jego treść, szczególnie treść

jego uzasadnienia i sformułowane wnioski, wskazują na sygnalizację potrzeby

wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego.

W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 542 § 3 k.p.k. uchybienia

ujęte w art. 439 § 1 k.p.k. stanowią przyczyny wznowienia postępowania karnego z

urzędu, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w art.

439 § 1 pkt 9 - 11 k.p.k. może nastąpić tylko na korzyść skazanego. W

przedmiotowej sprawie stwierdzić należy brak podstaw do podjęcia działań z

urzędu przez Sąd Najwyższy w przedmiocie wznowienia postępowania

kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 20

listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24. Instytucja wznowienia postępowania

dotyczy bowiem postępowania sądowego rozstrzygającego w zakresie

odpowiedzialności karnej oskarżonego. Tymczasem postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 20 listopada 2024 r., sygn. akt I KK 192/24, o oddaleniu kasacji

obrońców skazanego A.K. jako oczywiście bezzasadnych, nie jest prawomocnym

orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w zakresie odnoszącym się do

jego odpowiedzialności karnej. Takim orzeczeniem jest - pierwotny w stosunku do

niego - wyrok skazujący Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2019 r.,

sygn. akt III K 95/15, zmieniony wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia

17 stycznia 2022 r., sygn. akt II AKa 82/20, od którego obrońcy skazanego wnieśli

kasacje.

Jak podkreślono w uchwale Pełnego Składu Izby Karnej Sądu Najwyższego

z dnia 9 października 2000 r., sygn. akt I KZP 37/2000, zam. OSNKW 2000, z. 9 -

I KO 118/25

4

10, poz. 78, oddalenie kasacji jest jakościowo czymś zupełnie odmiennym niż

utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy. Oddalając kasację sąd orzeka

jedynie o niezasadności wniesionej skargi kasacyjnej, nie wkracza zaś w żadnym

zakresie w sferę, w której wyrok kończący postępowanie, korzysta już z powagi

rzeczy osądzonej. W uchwale tej wskazano, że z istoty postępowania kasacyjnego

wynika, iż nie jest też ono postępowaniem zmierzającym do rozstrzygnięcia "o

zasadności oskarżenia wniesionego w sprawie karnej" w rozumieniu art. 6 ust. 1

Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, lecz

postępowaniem zmierzającym do zbadania zasadności tego nadzwyczajnego

środka zaskarżenia, jakim jest kasacja, wniesionego już po prawomocnym

zakończeniu postępowania.

W licznych judykatach Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że

niedopuszczalny z mocy ustawy jest wniosek o wznowienie postępowania

kasacyjnego, gdyż orzeczenie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji nie jest

orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 544 § 2 k.p.k. w zw. z art.

540 § 1 in princ. k.p.k. Jest natomiast takim orzeczeniem wydane przez Sąd

Najwyższy, po uchyleniu w wyniku kasacji prawomocnego wyroku, orzeczenie

następcze o umorzeniu postępowania lub o uniewinnieniu oskarżonego (por. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt III KO

53/99, OSNKW 2001, z. 7 - 8, poz. 67, z dnia 27 czerwca 2001 r., III KO 115/00,

OSNKW 2001, z. 9 - 10, poz. 83, z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt V KO 87/10 i

powołane w nim orzeczenia, zam. R - OSNKW 2010, poz. 2369, z dnia 19 sierpnia

2015 r., sygn. akt IV KO 46/15, OSNKW 2015, z. 12, poz. 104, a także

postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2023 r.,

sygn. akt I KZP 17/22, Legalis).

W uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005

r., I KZP 5/05, zam. OSNKW 2005, z. 6, poz. 48, wyrażono pogląd, że w

postępowaniu o wznowienie postępowania, istnieje zawsze możliwość

wykorzystania inicjatywy stron w celu usunięcia rzeczywistych uchybień

wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. Pełne zastosowanie znajduje tu instytucja

przewidziana w art. 9 § 2 k.p.k., umożliwiająca stronie wystąpienie z wnioskiem

I KO 118/25

5

(sygnalizacją) o dokonanie czynności z urzędu. Ta inicjatywa, w razie

potwierdzenia zaistnienia wskazanego uchybienia, może prowadzić do wszczęcia z

urzędu postępowania wznowieniowego, zaś w braku zaistnienia uchybienia

skutkującego obowiązkiem wszczęcia z urzędu postępowania wznowieniowego, nie

wymaga wydania orzeczenia stwierdzającego, że wskazywana w sygnalizacji

usterka nie występuje. Wolno poprzestać wówczas nawet na samym

poinformowaniu stron o braku podstaw do wszczęcia postępowania

wznowieniowego z urzędu. Dopuszczalne jest jednak ⎯ także ⎯ wydanie decyzji o

braku prawnych podstaw do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu w

formie niezaskarżalnego zarządzenia, co uznano za stosowne w niniejszym

przypadku.

Treść zarządzenia czyniła zbędnym wypowiadanie się w przedmiocie

postulowanego przez skazanego wstrzymania wykonania orzeczenia (mylnie

oznaczonego przez skazanego jako „wstrzymania wykonania kary”) wydanego w

sprawie (art. 532 § 1 k.p.k.).

[WB]

[a.ł]