Sąd Najwyższy nie wznowi z urzędu sprawy skazanego K.C. z powodu obsady sądu

Pismem z dnia 23 lutego 2026 r. obrońca skazanego K.C. zwrócił się do

Sądu Najwyższego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego

prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2023

r., sygn. akt II AKa 471/21, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z

dnia 1 października 2021 r., sygn. akt III K 81/21. Jako podstawę wznowieniową

wskazał art. 540 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a jej wystąpienie

powiązał z faktem, że zarówno w składzie sądu I instancji (SSO M.M. ), jak i w

składzie sądu II instancji (SSA A.T.) zasiadali sędziowie powołani na swoje

stanowiska na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3). Pismo

I KO 34/26

2

obrońcy zakwalifikowano jako sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z

urzędu na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (k. 9 akt SN).

Inicjatywa obrońcy nie mogła przynieść oczekiwanego przez niego

rezultatu. Należy przypomnieć, że z powołanej w ww. piśmie uchwały składu

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110-1/20, absolutnie nie

wynika, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w

następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po dniu

17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu niezawisłości i

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wskazana bezwzględna przyczyna

odwoławcza, zgodnie z treścią powołanej uchwały, zachodzi wyłącznie wtedy, gdy

wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do

naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i

podstawowych wolności. W powyższym kontekście należy także przypomnieć, że

Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn.

akt I KZP 2/22, odnosząc się do ww. uchwały połączonych Izb, również wskazał, że

brak jest podstaw do przyjęcia a priori, iż każdy sędzia sądu powszechnego, który

uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą

Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Oznacza to, że w świetle ww. uchwał, dla

wykazania zaistnienia w konkretnej sprawie stanu określanego mianem

„nienależytej obsady sądu” nie wystarczy odwołać się do instytucjonalnej

nieprawidłowości powoływania sędziów na podstawie procedury konkursowej z

udziałem Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ustanowionym ustawą z 2017 r.

Konieczne jest bowiem wykazanie in concreto, że sędzia nie gwarantował

chociażby minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości. To zaś należy

uczynić odwołując się do testu, którego elementy zostały opisane w obu ww.

uchwałach Sądu Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31

I KO 34/26

3

sierpnia 2022 r., II KK 85/22, zob. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

24 sierpnia 2022 r., III KK 216/22, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22

czerwca 2022 r., sygn. akt V KK 171/22). Tego rodzaju okoliczności w ww. piśmie

nie wskazano. Nie stwierdzono ich również z urzędu.

Należy także wspomnieć, że słuszne jest stanowisko, zgodnie z którym

przepis art. 542 § 4 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k. rodzi wiążące domniemanie, iż

sprawa, która była rozpoznawana przez Sąd Najwyższy w postępowaniu

kasacyjnym, została przez ten sąd zbadana również z punktu widzenia

ewentualnych uchybień z art. 439 § 1 k.p.k., co tym samym blokuje możliwość

wznowienia z urzędu postępowania (zob. J. Matras [w:] Kodeks postępowania

karnego. Komentarz, wyd. II, red. K. Dudka, Warszawa 2020, komentarz do art.

542, teza 5). W przedmiotowej sprawie toczyło się zaś postępowanie kasacyjne

zainicjowane kasacją wywiedzioną przez obrońcę skazanego. Wspomniany środek

zaskarżenia został oddalony jako oczywiście bezzasadny postanowieniem Sądu

Najwyższego z dnia 29 lutego 2024 r., I KK 435/23.

Co więcej, w przedmiotowej sprawie badano już kwestię zasadności

wznowienia postępowania z powodu wskazanej wyżej bezwzględnej przyczyny

odwoławczej. Postępowanie to zakończyło się wydaniem w dniu 28 maja 2025 r.

zarządzenia o stwierdzeniu braku podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy

postępowania o wznowienie z urzędu - art. 542 § 3 k.p.k. (I KO 24/25). Na sposób

interpretacji art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. nie mógł przy tym wpłynąć – już choćby ze

względu na swój specyficzny i ograniczony zakres zastosowania - powoływany

przez skarżącego wyrok TSUE z dnia 4 września 2025 r., C – 225/22 (zob. m.in. P.

Szymaniak, Wyrok TSUE to nie jest opcja atomowa, ale chaos w sądach i tak

spotęguje, https://www.rp.pl/sady-i-trybunaly/art42970261-wyrok-tsue-to-nie-jest-

opcja-atomowa-ale-chaos-w-sadach-i-tak-spoteguje).

Na zakończenie należy przy tym przypomnieć, że Sąd Najwyższy nie

dopatrywał się zaistnienia wskazanej wyżej bezwzględnej przyczyny odwoławczej i

w innych sprawach, w których w składach orzekających zasiadali ww. sędziowie

(zob. m.in. zarządzenie z dnia 11 lutego 2026 r., I KO 7/26, postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 7 stycznia 2026 r., I KK 351/25; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 27 sierpnia 2024 r., I KK 276/24).

I KO 34/26

4

[WB]

[a.ł]