Sąd najwyższy

Sąd Rejonowy w Zgorzelcu wyrokiem z dnia 31 lipca 2025 r., sygn. akt II K

578/23, uniewinnił A.P., T.J., R.J. i G.B. od popełnienia zarzucanych im dwóch

występków wyczerpujących dyspozycję odpowiednio: 1/ art. 56 § 1 k.k.s., art. 76 § 1

k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. i art. 61 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 2

k.k.s. w zw. z art. 8 § 1 k.k.s. w zw. z art. 38 § 2 pkt 1 k.k.s. i art. 77 pkt 1 ustawy z

29 września 1994 r. o rachunkowości w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz 2/ art. 271 § 3 k.k.

w zw. z art. 12 k.k.

I KS 26/26

2

Od wyroku tego apelację na niekorzyść oskarżonych wniósł prokurator, który

zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu:

„I. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

który mógł mieć wpływ na jego treść poprzez bezpodstawne uznanie, że oskarżeni

A.P., T.J., R.J. i G.B. pozostawali w przeświadczeniu, że nie działali wbrew

przepisom ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, gdyż

brak jest bezpośrednich i pośrednich dowodów, w tym o charakterze osobowym,

które w sposób pewny i konsekwentny wskazywałyby na ich sprawstwo, a więc na

działanie przez nich w zamiarze umyślnym, co wyłączało przypisanie im zarzutu

umyślnego popełnienie czynów karnoskarbowych i skutkowało ich uniewinnieniem,

podczas, gdy całość materiału dowodowego wskazującego na działalność

oskarżonych i podejmowanych przez nich czynności poprzedzających popełnienie

czynów, treść zeznań przesłuchanych świadków, zgromadzone dokumenty

wskazują jednoznacznie, że wszyscy oskarżeni mieli pełną świadomość swojego

niezgodnego z prawem postępowania i działali z winy umyślnej w zamiarze

bezpośrednim;

II. obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia tj.

art. 4 kpk, art. 7 kpk oraz art. 410 kpk poprzez niewłaściwą ocenę zebranego

materiału dowodowego i wybiórcze jego potraktowanie polegające na pominięciu

przez Sąd I instancji całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej

i uwzględnieniu jedynie okoliczności korzystnych dla oskarżonych, a pominięcie

faktów i dowodów dla nich niekorzystnych, co stanowiło naruszenie zasady

obiektywizmu procesowego, a także przekroczenie granic swobodnej oceny

dowodów, będące wynikiem nieuwzględnienia zasad prawidłowego rozumowania

oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co w konsekwencji skutkowało

dokonaniem wadliwych ustaleń faktycznych i doprowadziło do uznania, iż oskarżeni

nie popełnili czynów zarzucanych im aktem oskarżenia;

III. obrazę przepisów prawa materialnego poprzez niezasadne uznanie, iż

przepis art. 271 kk nie obejmuje swym zakresem obowiązywania deklaracji

podatkowych, a tym samym uznanie, że zachowanie oskarżonych, polegające na

poświadczeniu nieprawdy w składanych deklaracjach VAT-7, wystawionych na

podstawie poświadczających nieprawdę faktur, nie wyczerpuje znamion czynu

opisanego w art. 271 kk i w związku z tym niezasadne uniewinnienie oskarżonych

od popełnienia wskazanych czynów.”

I KS 26/26

3

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd I instancji.

Wyrokiem z dnia 9 czerwca 2026 r. w sprawie o sygn. akt IV Ka 175/26, Sąd

Okręgowy w Jeleniej Górze zaskarżony wyrok uchylił w całości i sprawę przekazał

Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku sąd ten wskazał, że podstawą wydania wyroku

kasatoryjnego w tej sprawie była odmienna ocena materiału dowodowego i w

konsekwencji odmienne ustalenia co do sprawstwa oskarżonych, co przy

wystąpieniu przeszkody w orzekaniu reformatoryjnym przez sąd odwoławczy na

niekorzyść oskarżonych z uwagi na zakaz wynikający z treści art. 454 §1 k.p.k.,

obligowało sąd odwoławczy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Skargę od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonych, który zaskarżył wyrok

sądu odwoławczego w części dotyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s.

i in., stawiając zarzut zaistnienia uchybienia z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113

§ 1 k.k.s. polegającego na obrazie art. 44 § 2 k.k.s. poprzez zaniechanie umorzenia

postępowania w części tyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. i in. z

powodu przedawnienia karalności tego czynu w dniu 31 grudnia 2021 r., tj. z

upływem 5-letniego terminu przedawnienia uszczuplonej należności

publicznoprawnej (podatku VAT) - zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej

liczonego od 31 grudnia 2016 r. (art. 44 § 3 k.k.s.).

W konkluzji skargi obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części

dotyczącej przestępstwa skarbowego z art. 56 § 1 k.k.s. i in. i przekazanie sprawy

Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Prokurator Okręgowy w Jeleniej Górze wniósł o jej

oddalenie z powodu oczywistej bezzasadności. Zdaniem autora odpowiedzi na

skargę, w niniejszym postępowaniu w dniu 21 stycznia 2021 r. doszło do zawieszenia

biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych będących jego przedmiotem,

w wyniku czego karalność przestępstwa skarbowego nie ustała, jak twierdzi obrońca,

z upływem 5 lat od jego popełnienia, tj. w dniu 31 grudnia 2021 r., co wniesioną

skargę obrońcy czyni bezzasadną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga na wyrok sądu odwoławczego wniesiona przez obrońcę oskarżonych

okazała się niezasadna. Do przyjęcia, że sąd odwoławczy dopuścił się wskazanego

w zarzucie skargi uchybienia, a zatem nie wydania orzeczenia o umorzeniu

I KS 26/26

4

postępowania karnego skarbowego w oparciu o konstrukcję przedawnienia

karalności czynu, konieczne byłoby ustalenie, po uwzględnieniu zarzutów apelacji

prokuratora (tak aby wyłączyć zakaz z art. 439 § 2 k.p.k.), iż w odniesieniu do całego

czynu z pkt I aktu oskarżenia doszło do przedawnienia karalności tego czynu.

Tymczasem, jeśli dostrzec opis tego czynu i konstrukcję czynu ciągłego (art. 6 § 2

k.k.s.), to do przedawnienia karalności w oparciu o art. 44 § 2 k.k.s. doszłoby w dniu

31 grudnia 2021 r. (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, termin liczony od dnia 31

grudnia 2016 r. - art. 44 § 3 k.k.s.), gdyby nie zawieszenie biegu terminu

przedawnienia zobowiązania podatkowego, do którego doszło w okolicznościach

opisanych w odpowiedzi na skargę. Trafnie bowiem prokurator wskazuje, że

postanowieniem z dnia 21 stycznia 2021 r. w sprawie PO […] (k. 806) wszczęto

śledztwo w sprawie mającego mieć miejsce w okresie od grudnia 2015 roku do

czerwca 2016 roku w Zgorzelcu uszczuplenia podatku od towarów i usług w kwocie

nie mniejszej niż 7.601.117 zł przez przedstawicieli spółki R. Sp. z o.o. z siedzibą w

Z., poprzez posłużenie się nierzetelnymi fakturami VAT, które nie dokumentowały

rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a dotyczyły obrotu paliwami, i włączenie ich

do dokumentacji księgowej oraz ujęcie danych z tych faktur w deklaracjach VAT-7,

składanych w urzędzie skarbowym, tj. o czyn z art. 56 § 1 k.k.s. i art. 62 § 2 k.k.s. w

zw. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art 7 § 2 k.k.s. w zw. z art 37 § 1 pkt 1 k.k.s. Pismem z

dnia 22 stycznia 2021 r. w oparciu o przepis art. 133 § 3 k.k.s. (k. 807) poinformowano

o tym Naczelnika Urzędu Skarbowego wskazując przy tym na konieczność – z uwagi

na termin określony w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej – zawiadomienia spółki R.

Sp. z o.o. i jej pełnomocnika o zaistnieniu przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji

podatkowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismami z dnia 12 lutego 2021 r.

zawiadomił na podstawie art. 70c Ordynacji podatkowej R. sp. o.o. oraz jej

pełnomocnika – M.Z. (biuro „T." w B.), iż zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji

podatkowej, z uwagi na wszczęcie w dniu 21 stycznia 2021 roku przez Prokuraturę

Okręgową w Jeleniej Górze śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe

polegające na uszczupleniu należnego Skarbowi Państwa podatku od towarów i

usług za okres od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r., tj. o czyn z art. 56 § 1 i art. 62

§ 2 k.k.s., bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od

towarów i usług za okres od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r. uległ zawieszeniu z

dniem 21 stycznia 2021 r. (k. 813, 815). Zawiadomienie to zostało doręczone

pełnomocnikowi spółki R. Sp. z o.o. w dniu 15 lutego 2021 r. (urzędowe

I KS 26/26

5

poświadczenie odbioru k. 816). W rzeczywistości zatem, w tej sprawie z uwagi na

zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, karalność

przestępstwa skarbowego, którego końcowy czas popełnienia określono jako

czerwiec 2016 r. (czyn ciągły art. 6 § 2 k.k.s.) nie ustała z upływem 5 lat od jego

popełnienia, tj. w dniu 31 grudnia 2021 r. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że z pisma

Naczelnika Urzędu Skarbowego wynikało, iż przerwanie biegu przedawnienia

zobowiązania podatkowego dotyczyło tylko okresu od grudnia 2015 r. do czerwca

2016 r., a nie zobowiązań wcześniejszych. Przypomnieć należy, że zarzucane

oskarżonym przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 k.k.s., zagrożone jest karą

pozbawienia wolności do 5 lat (art. 27 § 1 k.k.s.). Skoro zatem nie doszło do

przedawnienia karalności zobowiązania podatkowego przed 31 grudnia 2021 r., a w

czasie zawieszenia biegu tego terminu prokurator wydał postanowienia o

przedstawieniu oskarżonym zarzutów (nastąpiło to w dniu 16 maja 2023 r.: G. B. k.

3445-373, T. J. – k. 3471-3502, R. J. k. 3503-3531, A. P. k. 3532-3559), to zgodnie

z art. 44 § 5 k.k.s. doszło do przedłużenia okresu przedawnienia karalności czynu o

dalsze 10 lat od zakończenia okresu wskazanego w art. 44 § 2 k.k.s. Oznacza to,

że karalność czynu opisanego w pkt I nie miała miejsca w dacie orzekania przez sąd

odwoławczy, a zatem sąd odwoławczy nie dopuścił się naruszenia art. 439 § 1 pkt 9

k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. Podkreślić jednak

trzeba, że w opisie czynu z pkt I ujęto także okres od stycznia do maja 2015 r., i choć

okres ten jest normatywnie włączony w konstrukcję czynu ciągłego (art. 6 § 2 k.k.s.),

to można również rozważać kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego w

odniesieniu do podatku VAT za ten okres na podstawie art. 44 § 2 k.k.s., w układzie

gdy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło w dniu 21 stycznia 2021

r. (k. 806), a zawiadomienie podatnika nastąpiło jeszcze w późniejszej dacie. Taka

korekta nie mogła jednak zostać dokonana przez sąd drugiej instancji, skoro

zakwestionował on także uniewinnienie oskarżonych za czyn popełniony w okresie

późniejszym. Korekta może za to zostać dokonana przez sąd pierwszej instancji,

zwłaszcza gdy dostrzec, że prowadzone w tej sprawie postępowanie

przygotowawcze od momentu wszczęcia śledztwa do czasu jego ostatniego

przedłużenia (k. 806, k. 3416) prowadzono w sprawie przestępstwa skarbowego

mającego mieć miejsce w okresie od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r., z

pominięciem okresu styczeń – maj 2015 r., o którym jest mowa po raz pierwszy w

postanowieniach o przedstawieniu zarzutów oskarżonym, a kolejno już w akcie

I KS 26/26

6

oskarżenia. Także tylko okresu od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r. dotyczyło

pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego, skutkujące zawieszeniem biegu

przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Z tych wszystkich powodów należało orzec jak w postanowieniu.

[WB]

[r.g.]