Sąd najwyższy

K.R. został oskarżony subsydiarnym aktem oskarżenia o popełnienie czynu z

art. 157 § 1 k.k.

Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu wyrokiem z dnia 28

stycznia 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt III K 922/23 uniewinnił

oskarżonego od stawianego mu zarzutu.

Apelację od powyższego orzeczenia złożyła pełnomocnik oskarżyciela

I KS 4/26

2

subsydiarnego z dnia 18 marca 2025 r. zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości

na niekorzyść K.R.

Sąd Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 listopada 2025 r. w sprawie o

sygn. akt IV Ka 409/25 uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do

ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Od wyroku Sądu odwoławczego skargę, w trybie art. 539a k.p.k., wywiedli

obrońcy oskarżonego, którzy zaskarżając to orzeczenie w całości, podnieśli zarzut

naruszenia przepisu art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. poprzez

nieuwzględnienie przez sąd odwoławczy z urzędu zachodzącej bezwzględnej

przesłanki odwoławczej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela,

wskutek czego nie doszło do uchylenia wyroku i umorzenia postępowania w

niniejszej sprawie.

Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i

przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Jednocześnie skarżący wnieśli o zwrócenie się przez Sąd Najwyższy o akta

Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu VIII Wydział Karny o

sygn. VIII K 777/22 oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pozyskanych

akt na fakt umorzenia postępowania z oskarżenia prywatnego M.S. przeciwko K.R.

o przestępstwo z art. 217 k.k. (załączamy postanowienie z dnia 27 stycznia 2023 r.

pobrane przez oskarżonego z Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego

uchylającego wyrok sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego

rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub

z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. W przepisie art. 437 § 2

zdanie drugie k.p.k., zostały natomiast szczegółowo wyliczone przyczyny uchylenia

wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wśród których

wymieniono, m. in. wypadki wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. Oznacza to, że skarga

na wyrok sądu odwoławczego służy również weryfikacji, czy sąd ten uchylając

wyrok sądu I instancji nie dopuścił się uchybień rangi bezwzględnych przyczyn

odwoławczych.

I KS 4/26

3

Wbrew twierdzeniom obrońców, kontrola zaskarżonego orzeczenia nie

potwierdziła, aby doszło przed Sądem Okręgowym w Poznaniu do jakiekolwiek

uchybienia mającego charakter bezwzględnej przyczyny odwoławczej, w tym

również mającego postać braku skargi uprawnionego oskarżyciela, o jakiej mowa w

art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. Skarżący w sposób

bezpodstawny upatrują tego uchybienia w fakcie złożenia przez oskarżycielkę

posiłkową w dniu 9 czerwca 2023 r. zażalenia na ponowne postanowienie o

umorzeniu dochodzenia z dnia 31 marca 2023 r. do prokuratora nadrzędnego –

Prokuratora Okręgowego w Poznaniu. W ich ocenie powyższe zażalenie zostało

wniesione po terminie. Jak wskazują, na postanowieniu o ponownym umorzeniu

dochodzenia znajduje się adnotacja poczyniona przez pracownika prokuratury, iż

uznano postanowienie za doręczone M.S. w dniu 2 czerwca 2023 r. (k. 399v).

Jednakże ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które posiada prokuratura -

przesyłka nie została podjęta w terminie. Datą zwrotu przesyłki był dzień 10 maja

2023 r. Z pisma Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald z dnia 24 listopada 2025

r. wynika, iż przedmiotowa korespondencja została uznana za doręczoną w wyniku

podwójnego awizo. Tymczasem M.S. wniosła zażalenie w dniu 9 czerwca 2023 r.

po przejrzeniu w dniu 7 czerwca 2023 r. akt sprawy. Tym samym przedmiotowe

zażalenie – w ocenie skarżących - nie zostało złożone w terminie (z pisma

Prokuratury Rejonowej Poznań-Grunwald w Poznaniu z dnia 24 listopada 2025 r.

wynika, iż korespondencja została uznana za doręczoną w wyniku podwójnego

awizo, a więc nie mogło dojść do doręczenia w dniu 2 czerwca 2023 r., skoro zwrot

korespondencji nastąpił w dniu 10 maja 2023 r.). Jak podkreślono w skardze,

powyższe uchybienie terminu nie zostało dostrzeżone w toku dalszego

postępowania, a winno być uwzględnione przy wyrokowaniu przez Sąd Okręgowy

w Poznaniu, tym bardziej, że wskazywała na nie obrona. Skoro zażalenie nie

zostało złożone w terminie, to na gruncie przedmiotowej sprawy – w ocenie

skarżących - zachodzi bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci braku skargi

uprawnionego oskarżyciela (zażalenie nie zostało złożone w terminie, wobec czego

M.S. nie była uprawniona do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia).

Warunkiem złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia jest bowiem wyczerpanie drogi

opisanej w art. 55 § 1 k.p.k., tj. m. in. uprzednie zaskarżenie w terminie

I KS 4/26

4

postanowienia o ponownym umorzeniu postępowania. Skarżący powołali się przy

tym na stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2013 r.,

sygn. akt IV KK 42/13, w którym to orzeczeniu wskazano że „wniesienie aktu

oskarżenia w sprawie o czyn ścigany z oskarżenia publicznego przez

pokrzywdzonego, pomimo że nie zachodzą warunki przewidziane w art. 55 § 1

k.p.k. powoduje, że zachodzi ujemna przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 9

k.p.k. w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela.".

Wbrew twierdzeniom skarżących Sąd II instancji dostrzegł stawiany przez

nich na etapie postępowania odwoławczego zarzut dotyczący rzekomego

przekroczenia przez oskarżycielkę subsydiarną terminu do wniesienia zażalenia na

decyzję o ponownym umorzeniu postępowania przygotowawczego, a co za tym

idzie wystąpienia w sprawie bezwzględnej podstawy odwoławczej, o której mowa w

art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 k.p.k. Sąd ten wyraźnie wskazał, że w ramach

prowadzonej kontroli instancyjnej nie doszukał się w okolicznościach analizowanej

sprawy (analiza akt dochodzeniowych […]) podstaw do skutecznego

zakwestionowania prawidłowości i terminowości wniesionego przez pokrzywdzoną

M.S. zażalenia na powtórne postanowienie prokuratora o umorzeniu postępowania

prowadzonego w niniejszej sprawie. Podkreślił przy tym, że drugie postanowienie

prokuratora z 31 marca 2023 r. o umorzeniu dochodzenia, nigdy nie zostało

prawidłowo doręczone pokrzywdzonej M.S., co za tym idzie termin do jego

zaskarżenia nie rozpoczął biegu i w konsekwencji nie upłynął przed wniesieniem

zażalenia przez pokrzywdzoną. Sąd zaznaczył, że w pismach kierowanych do

prokuratury przed wydaniem tego postanowienia (m.in. wniosku z dnia 24 sierpnia

2022 r. jak i zażaleniu na postanowienie prokuratora o umorzeniu dochodzenia z 31

sierpnia 2022 r.) pokrzywdzona M.S. w nagłówku tych pism, wprost wskazała swój

aktualny, nowy adres korespondencyjny. Mimo wskazania/podania przez

pokrzywdzoną ww. adresu, postanowienie zostało przesłane wyłącznie na

poprzedni adres, tj. ul. K.(..), […] P. (zob. też pismo prokuratora z 28 listopada 2025

r.). Sąd odwoławczy trafnie zauważył, że do sytuacji pokrzywdzonej nie można

odnosić poglądów przywoływanych przez obrońcę, bo te odnoszą się do sytuacji

prawnej oskarżonego regulowanej treścią art. 75 § 1 k.p.k., którego to przepisu nie

stosuje się do pokrzywdzonego. W odniesieniu do pokrzywdzonej zastosowanie ma

I KS 4/26

5

art. 139 § 1 k.p.k., który dotyczy jedynie zaniechania podania nowego adresu.

Pokrzywdzona zaś w wymienionych pismach i kolejnych, podała nowy adres.

Słusznie zauważył Sąd odwoławczy, iż wobec faktu, że pokrzywdzona w dwóch

kolejnych pismach wskazała nowy adres, jak i mając na uwadze treść art. 118 § 1

k.p.k., to ustalenie innego adresu dla doręczeń wymagało uprzedniego wyjaśnienia

tej okoliczności przez organ postępowania. Takie czynności w niniejszej sprawie

nie zostały podjęte, co w świetle art. 16 § 2 k.p.k. sprzeciwiało się potraktowaniu

wymienionych pism inaczej niż jako równoczesnego spełnienia obowiązku z art.

139 § 1 k.p.k. Nie ulega zatem wątpliwości, iż Sąd Okręgowy w Poznaniu zasadnie

uznał, że zażalenie wniesione przez pokrzywdzoną na powtórne postanowienie o

umorzeniu dochodzenia z 31 marca 2023 r. zostało wniesione w ustawowym

terminie, albowiem pokrzywdzona wniosła je jeszcze przed skutecznym

doręczeniem jej postanowienia, a nawet zapoznania się z jego treścią w czasie

przeglądania akt.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia, rozstrzygając również w sposób ostateczny o opłacie uiszczonej w

związku z wniesieniem skargi, która miała charakter kaucyjny (art. 539f k.p.k. w zw.

z art. 527 § 1 i 4 k.p.k.).

[WB]

[a.ł]