Stowarzyszenie nie dostało wglądu do akt cudzego śledztwa. SN utrzymał odmowę

Zarządzeniem Przewodniczącego składu orzekającego z dnia 25 maja 2026 r., sygn.

akt Kp 46/25, o częściowym udostępnieniu akt sprawy z zażalenia instytucji, która

złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa — Stowarzyszenia B. z siedzibą

w Ś. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gdańsku z 17 lipca

2025 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o sygnaturze […] na podstawie art.

156 § 1 k.p.k., a contrario, w zw. z art. 156 § 5 k.p.k., odmówiono udostępnienia

skarżącemu Stowarzyszeniu B. z siedzibą w Ś. sprowadzonych na potrzeby

niniejszego postępowania akt toczącego się w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie

postępowania przygotowawczego w innej sprawie, oznaczonej sygnaturą […],

przechowywanych w formie cyfrowej na karcie 292 akt sądowych niniejszej sprawy

I KZ 35/26

2

o sygnaturze Kp 46/25 oraz w formie papierowej w Kancelarii Tajnej Wojskowego

Sądu Okręgowego w Warszawie. Na podstawie art. 156 § 1 k.p.k., zarządzono o

udostępnieniu skarżącemu Stowarzyszeniu B. z siedzibą w Ś. dwóch tomów akt

niniejszej sprawy o sygnaturze Kp 46/25 w pozostałym zakresie — nie wymienionym

w punkcie 1.

Zażalenie na to zarządzenie złożyło Stowarzyszenie B. wnosząc o uchylenie

punktu 1 zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania i zobowiązanie Prokuratora Okręgowego w Warszawie do

niezwłocznego udzielenia zgody na wgląd Stowarzyszenia do akt postępowania

sygn. […] (w zakresie, niezbędnym do przywrócenia gwarantowanych praw i

realizacji uprawnień procesowych przez Stowarzyszenie).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Jak słusznie wskazano w zaskarżonym zarządzeniu zgodnie z treścią art. 156

§ 5 k.p.k. prokurator jako gospodarz toczącego się postępowania przygotowawczego

decyduje czy akt mogą zostać udostępnione określonemu podmiotowi (osobie). Co

istotne, udostępnienie akt może nastapić wyłącznie, gdy nie zachodzi potrzeba

zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu

państwa.

Skarżący nie może powoływać się na fakt, że pozbawiono go możliwości

realizacji praw, w tym prawa do rzetelnego procesu i skutecznej ochrony sądowej,

skoro to ustawodawca przyznał prokuratorowi prawo do odmowy udostępniania akt

w postępowaniu przygotowawczym.

Należy również zwrócić uwagę, że ujawnianie przestępstw i skuteczne

ściganie ich sprawców stanowi element bezpieczeństwa i porządku publicznego,

które leżą w interesie całego społeczeństwa i stanowią dobro wspólne. Potrzeba

ochrony tego dobra może zatem stanowić podstawę dla ograniczenia stronie

postępowania dostępu do niektórych dokumentów z akt. O tym zaś, czy w konkretnej

sprawie zachodzi potrzeba ochrony tego dobra decyduje każdorazowo organ

prowadzący dane postępowanie karne jako dominus litis. Przepisy Kodeksu

postepowania karnego przy tym w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w

postępowaniu karnym, a przepisy art. 156 § 1, § 5, § 5a i § 5b tego kodeksu

skierowane są do wszystkich, nie tylko do stron procesu karnego (por. Kodeks

postępowania Karnego. Komentarz, red. J. Skorupka, Warszawa 2026 - tezy do art.

I KZ 35/26

3

156 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2025 r., III

OSK 2461/25).

Mając na względzie powyższe okoliczności należało orzec jak w sentencji.

Jacek Błaszczyk

[J.J.]