Skazany pojechał do pracy w Anglii i nie odzyskał terminu na uzasadnienie wyroku

Wyrokiem z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt IV Ka 841/16, Sąd Okręgowy w

Świdnicy zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 3 października 2016 r.,

sygn. akt III K 214/16, w ten sposób, że:

1. uchylił punkty IV, IX i X o warunkowym zawieszeniu wykonania kary, oddaniu

pod dozór kuratora sądowego i zobowiązaniu do wykonywania pracy zarobkowej

oraz powstrzymywania się od nadużywania alkoholu,

2. określoną w punkcie III karę łączną podwyższył do 1 roku i 8 miesięcy

pozbawienia wolności,

3. orzeczony w punkcie VI środek kamy zakazu prowadzenia pojazdów

mechanicznych obniżył do 5 lat,

I KZ 49/25

2

4. na podstawie art. 47 § 3 k.k. orzekł od oskarżonego na rzecz

pokrzywdzonego Z.M. nawiązkę w kwocie 10 000 złotych,

W pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, a nadto zwolnił

oskarżonego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z

postępowaniem odwoławczym, obciążając wydatkami wynikłymi z tego

postępowania Skarb Państwa.

Skazany, prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy odwoławczej (k.

120) nie stawił się na nią, stawiła się zaś jego matka, informując, że wyjechał on do

Anglii do pracy (k. 123).

W toku rozprawy Sąd odwoławczy odczytał wniosek R.T. o ustanowienie

obrońcy z urzędu (k. 88-91), złożony na etapie postępowania przygotowawczego.

W tym wniosku skazany podniósł, iż nie w stanie ponieść kosztów obrony bez

uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Sąd odwoławczy wniosku

nie uwzględnił wobec faktu, że R.T. pracuje dorywczo, jest właścicielem pojazdu a

nadto jest kawalerem bez zobowiązań rodzinnych, osobą zdrową i młodą, zatem

może podjąć płatne zatrudnienie w celu pozyskania środków na opłacenie obrońcy

z wyboru.

Odpis wyroku Sądu odwoławczego został skazanemu doręczony w sposób

zastępczy (k. 125)

Pismem z dnia 25 lipca 2025 r. ustanowiony przez skazanego obrońca

wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i

doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z 7 grudnia 2016 r.,

sygn. akt IV Ka 841/16. Wniosek swój obrońca skazanego uzasadnił tym, że

skazany nie dotrzymał terminu zawitego z powodu pozbawienia go prawa do

obrony, a więc z przyczyn od siebie niezależnych.

Postanowieniem z 21 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy odmówił

skazanemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienia wyroku w

powołanej wcześniej sprawie, wskazując, że w niniejszej sprawie nie zaistniał stan,

w którym skazany pozbawiony był możliwości złożenia wniosku albowiem brak jest

I KZ 49/25

3

jakichkolwiek przesłanek by stwierdzić, że jakiekolwiek okoliczności krępowały go w

podjęciu tego działania; skoro tak, to instytucja z art. 126 § 1 k.p.k. nie miała

zastosowania w niniejszej sprawie.

Na postanowienie to zażalenie wniósł obrońca zaskarżając go w całości na

korzyść skazanego i zarzucając mu obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć

wpływ na jego treść, tj. art. 126 § 1 k.p.k. przez wyrażenie błędnego poglądu, że

brak jest podstaw do przyjęcia, że skazany bez swojej winy uchybił terminowi do

wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 7

grudnia 2016 r., sygn. akt IV Ka 841/16, podczas gdy oskarżony nie dotrzymał

terminu zawitego z przyczyn od siebie niezależnych – został pozbawiony prawa do

obrony przez Sądami obu instancji, nie mając obrońcy z urzędu, o wyznaczenie

którego wnioskował, a sytuacja ta była wynikiem błędów w działaniu organów

wymiaru sprawiedliwości.

Podnosząc ten zarzut obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia

na korzyść skazanego poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o

uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy z dnia 7 grudnia 2016 r., sygn.

akt IV Ka 841/16.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Zgodnie z treścią art. 524 § 1 k.p.k., termin do wniesienia kasacji dla stron

wynosi 30 dni od daty doręczenia orzeczenia sądu odwoławczego z uzasadnieniem,

przy czym sam wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem należy złożyć w

sądzie odwoławczym w terminie 7 dni od daty jego ogłoszenia, a jeżeli ustawa

przewiduje doręczenie orzeczenia, od daty jego doręczenia. Jeżeli niedotrzymanie

terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w terminie

zawitym 7 dni od ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenia terminu,

dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana (art. 126

§ 1 k.p.k.).

I KZ 49/25

4

Przyczyną niezależną od strony jest taka okoliczność, której strona nie

mogła usunąć i dokonać wymaganej przez prawo czynności we właściwym czasie

(por. postanowienie SN z dnia 24 marca 1997 r., V KZ 28/97, LEX nr 29519). Nie

chodzi przy tym o okoliczności jedynie utrudniające dokonanie czynności

procesowej z zachowaniem terminu zawitego, lecz o okoliczności uniemożliwiające

jej dokonanie.

W doktrynie i judykaturze niekwestionowany jest pogląd, iż za przyczyny od

strony niezależne nie mogą zostać uznane „sytuacje, gdy zaniedbania są związane

z działaniem danej strony wynikającym z niewykorzystania swoich praw", co

dotyczy także świadomej rezygnacji z uczestnictwa w ogłoszeniu wyroku i tym

samym rezygnacji z zapoznania się z jego treścią oraz pouczeniem dotyczącym

jego zaskarżalności (zob. np. M. Kurowski (w:) Kodeks postępowania karnego. Tom

I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2021, pod red. D. Świeckiego, komentarz do

art. 126, teza 8, postanowienie SN z 15 stycznia 2013 r., II KZ 55/12).

Biorąc powyższe pod uwagę, uwzględniając przy tym realia niniejszej sprawy,

postawiony przez skarżącego zarzut obrazy art. 126 § 1 k.p.k. należy uznać za

niezasadny. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że nie sposób w sprawie mówić o

naruszeniu prawa materialnego w sytuacji, kiedy nie została przez Sąd Okręgowy

ustalona przesłanka faktyczna, z powodu której określony przepis, w tym wypadku

art. 126 § 1 k.p.k., miałby mieć zastosowanie. Treść zażalenia wskazuje zarazem,

że skarżącemu chodzi o to, że niewłaściwie uznano, że do uchybienia terminu

doszło z powodów od skazanego niezależnych. Twierdzenie skarżącego w tym

zakresie jest jednak błędne.

Trafnie bowiem zwraca uwagę Sąd Okręgowy w zaskarżonym

postanowieniu, że skazany R.T. podjął osobiście korespondencję zawierającą

zawiadomienie o terminie rozprawy odwoławczej i wyjeżdżając za granicę

świadomie zrezygnował z udziału w niej. Dalsze jego działania w postępowaniu

wskazują zaś, że zrezygnował również z możliwości złożenia wniosku o

sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego, niejako

godząc się z jego treścią, skoro po jego wydaniu, nie podjął kroków w kierunku

ustalenia samego faktu publikacji wyroku, co umożliwiłoby złożenie wniosku o jego

I KZ 49/25

5

uzasadnienie. Nie bez znaczenia jest również fakt, że skazany po

uprawomocnieniu się wyroku realizował swoje uprawnienia poprzez złożenie

wniosku o odroczenie wykonania kary. Niewątpliwie zatem wiedział już, że wyrok

został wydany i jest prawomocny. Tym samym w realiach sprawy nie zaistniał stan,

w którym skazany pozbawiony był możliwości złożenia wniosku o sporządzenie

uzasadnienia wyroku i doręczenie go wraz z uzasadnieniem. Brak jest

jednocześnie jakichkolwiek przesłanek uzasadniających twierdzenie, że istniały

okoliczności krępujące go w podjęciu tego działania.

Co równie istotne, usprawiedliwieniem niedochowania terminu zawitego nie

może być także fakt nieustanowienia skazanemu obrońcy z urzędu, o którego

wnioskował. Przede wszystkim trzeba wskazać, że wniosek o ustanowienie

obrońcy z urzędu skazany złożył jeszcze w postępowaniu przygotowawczym.

Oczywistą wadliwości tego postępowania, jak również postępowania przed Sądem I

instancji był fakt, że wniosek ten nie został rozpoznany. Jednakże okoliczność ta

wskazuje zarazem, że skazany musiał mieć świadomość nierozpoznania wniosku

przez tak długi okres, a więc co oczywiste faktu, że nie jest reprezentowany przez

obrońcę. Fakt braku takiej reprezentacji nie pozbawia jednak skazanego

samodzielnego podejmowania czynności procesowych, zważywszy w

szczególności na fakt, że na organach postępowania karnego spoczywają

obowiązki informacyjne, które w sprawie były realizowane. Wadliwość fazy

przygotowawczej i rozpoznawczej procesu została sanowana przez Sąd

odwoławczy, który wniosek o ustanowienie obrońcy rozpoznał. W sprawie nie

istniały warunki do obrony obligatoryjnej, zaś Sąd ten należycie uargumentował

przyczyny nieuwzględnienia wniosku. Wskazane przez Sąd odwoławczy

okoliczności w sposób jednoznaczny trafnie wskazują na wczśnie wspomniany fakt,

że nic nie uniemożliwiało skazanemu dokonania tak prostej w swej istocie

czynności, jak złożenia wniosku o sporządzenia i doręczenie odpisu.

Podkreślić również należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego zgodnie z

treścią art. 426 § 1 i 2 k.p.k. od orzeczeń wydanych m.in. przez sąd odwoławczy co

do zasady nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej, a

ma to miejsce w wypadkach enumeratywnie wskazanych w art. 426 § 2 k.p.k. W

I KZ 49/25

6

przepisie tym, ani w żadnym innym nie została wymieniona decyzja o odmowie

ustanowienia obrońcy z urzędu przez sąd odwoławczy.

Reasumując, niezachowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i

doręczenie uzasadnienia wyroku w niniejszej nastąpiło wyłącznie wskutek braku

staranności i rzetelności skazanego w prowadzeniu swoich spraw. Nie można

zatem uznać, by wystąpiła przeszkoda od niego niezależna, uniemożliwiająca

osobiste złożenie wniosku, ani także by w jakimkolwiek zakresie doszło do

naruszenia art. 126 § 1 k.p.k.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[r.g.]