Sędzia Sądu Najwyższego nie zostanie wyłączony ze sprawy o swojej niezawisłości

Żądaniem z 21 lipca 2026 r. SSN Y. (dalej: sędzia referent) na podstawie art.

51 k.p.c. w zw. z art. 49 k.p.c. wniósł o wyłączenie go od orzekania w sprawie I NB

19/26, toczącej się przed Sądem Najwyższym.

Sędzia referent, uzasadniając żądanie, wskazał, że nie jest ani nie był

pełnomocnikiem żadnej ze stron postępowania, nie zna stron postępowania,

ani ich pełnomocników. Ani jako Sędzia Sądu Najwyższego, ani jako Prezes

Prokuratorii Generalnej, ani jako radca Prokuratorii Generalnej nie wykonywał

zastępstwa procesowego Skarbu Państwa ani Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie,

ani nie doradzał w sprawie objętej żądaniem. Jednocześnie sędzia referent wskazał,

I NB 19/26

2

że nie utrzymuje stosunków ze stronami ani ich pełnomocnikami, które mogłyby

wzbudzać jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości. Jednakże w jego ocenie istnieje

okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego

bezstronności w sprawie. Jak podniósł, na istnienie okoliczności tego rodzaju

wskazał wprost Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyrokach z 16 lipca

2026 r. w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych C-96/24, C-103/24

i C-112/24, w których Trybunał wyjaśnił, że okoliczności te nie dotyczą wewnętrznej

bezstronności, lecz związane są z postrzeganiem sędziów. Chodzi o okoliczności

towarzyszące powołaniu sędziego, które dotyczą wszystkich sędziów powołanych

w podobnej sytuacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Żądanie o wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 49 § 1 k.p.c., niezależnie od przyczyn wymienionych

w art. 48 k.p.c., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony,

jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną

wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Przy czym za okoliczność,

o której mowa w § 1, nie uważa się wyrażenia przez sędziego poglądu co do prawa

i faktów przy wyjaśnianiu stronom czynności sądu, nakłanianiu do ugody

lub udzielaniu pouczeń (art. 49 § 2 k.p.c.).

W niniejszej sprawie sędzia referent jako podstawę wyłączenia go od sprawy

I NB 19/26 powołał stanowisko Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej,

zawarte w wyrokach z 16 lipca 2026 r. w sprawie C-748/23 oraz w sprawach

połączonych C-96/24, C-103/24 i C-112/24, w których Trybunał wyjaśnił, że chodzi

o okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, które dotyczą wszystkich sędziów

powołanych w podobnej sytuacji. Okoliczności te nie dotyczą wewnętrznej

bezstronności, lecz związane są z postrzeganiem sędziów.

Tymczasem faktem notoryjnym jest, że sędzia referent w innych sprawach

toczących się przed Sądem Najwyższym w tym samym okresie, kiedy złożył niniejsze

żądanie, równocześnie wydawał postanowienia o podjęciu znajdujących się w jego

referacie spraw (tak np. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2026 r.,

I NKRS 73/22 i z 21 maja 2026 r., I NSP 337/25), uprzednio zawieszonych z uwagi

na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych, usuwających wady

I NB 19/26

3

procesowe, określone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

(Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz w wyroku Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21)

w terminie tam zakreślonym, a które to orzeczenia w istocie dotyczą tożsamej kwestii,

o której mowa w wyroku wydanym w sprawie C-748/23 oraz w sprawach połączonych

C-96/24, C-103/24 i C-112/24. We wszystkich tych sprawach przywoływane były

okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego, dotyczące wszystkich sędziów

powołanych w podobnej sytuacji, związane z postrzeganiem sędziów w aspekcie

ich niezawisłości. Zupełnie zatem niezrozumiałym jest – wobec identycznych

okoliczności – prezentowanie przez sędziego referenta całkowicie odmiennych

stanowisk procesowych.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie nie znajduje

uzasadnionych podstaw do uwzględnienia żądania sędziego referenta od wyłączenia

go od orzekania w sprawie I NB 19/26, skoro jedyną podstawą, mającą uzasadnić

zdaniem sędziego referenta jego wyłączenie od ww. sprawy, są okoliczności

towarzyszące jego powołaniu, które dotyczą wszystkich sędziów powołanych

w podobnej sytuacji, a równolegle, w innych sprawach toczących się przed Sądem

Najwyższym z udziałem sędziego referenta, sędzia ten w aktualnym stanie prawnym

nie znajduje już podstaw do zawieszania spraw (które były zawieszane w istocie

z uwagi na analogiczną okoliczność, na którą powołał się sędzia referent

w analizowanym żądaniu, tj. z uwagi na okoliczności jego powołania na stanowisko

sędziego) i wydaje postanowienia o ich podjęciu, nie widząc tym samym żadnych

przeszkód procesowych do dalszego rozpoznania innych znajdujących się w jego

referacie spraw.

Z powyższych względów, na podstawie art. 49 § 1 a contrario k.p.c.,

Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[k.b.]

[a.ł]