KRS nie zgodziła się na dalszą służbę sędziego z Katowic. SN uchylił uchwałę

I NKRS 10/26

2

Pismem z 23 kwietnia 2024 r. (data wpływu do Biura Krajowej Rady

Sądownictwa) X. Y. – sędzia Sądu Okręgowego w Katowicach (dalej: „odwołujący

się”) oświadczył Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej: „Rada” lub „KRS”) wolę

dalszego zajmowania stanowiska sędziego po ukończeniu 65. roku życia. Do

oświadczenia załączył zaświadczenie lekarskie z 21 marca 2024 r. stwierdzające

brak przeciwskazań zdrowotnych i zdolność do pełnienia obowiązków sędziego oraz

zaświadczenie psychologiczne z 21 marca 2024 r. stwierdzające, że jest zdolny w

zakresie predyspozycji i umiejętności psychologicznych do pełnienia obowiązków

sędziego.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] 2024 r. w przedmiocie dalszego zajmowania

stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan

spoczynku KRS nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego

przez odwołującego się.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w dniu 13 maja 2024 r. zespół

członków KRS, po zapoznaniu się ze zgromadzoną dokumentacją, bezwzględną

większością głosów (2 głosami „za”, przy 1 głosie „przeciw” i braku głosów

„wstrzymujących się”) postanowił rekomendować Radzie wyrażenie zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się. Mając na względzie

zgromadzoną w toku postępowania dokumentację, obejmującą pozytywną opinię

służbową o pracy sporządzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach, a

także dane statystyczne obrazujące wyniki pracy sędziego oraz informacje o sytuacji

kadrowej Sądu Okręgowego w Katowicach, zespół stwierdził, że dalsze zajmowanie

stanowiska sędziego przez odwołującego się jest poparte interesem wymiaru

sprawiedliwości.

Pomimo powyższej rekomendacji, ostatecznie Rada nie wyraziła zgody

na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się. KRS stwierdziła,

że zasadą i regułą jest obligatoryjne przejście sędziego w stan spoczynku wraz z

osiągnięciem określonego wieku. Przejście sędziego w stan spoczynku następuje ex

lege. Natomiast art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 334, dalej: „p.u.s.p.”) stanowi wyjątek od

powyższej zasady. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że Rada – w celu

zweryfikowania istnienia, bądź nieistnienia tych przesłanek – dokonała analizy

I NKRS 10/26

3

działalności orzeczniczej odwołującego się na tle pracy sędziów orzekających w […]

Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Katowicach. Zdaniem Rady, wyniki

statystyczne w zakresie wpływu i załatwienia spraw oraz stanu referatu nie okazały

się wyróżniające. Obsada kadrowa […] Wydziału Cywilnego zaś – w zestawieniu z

innymi wydziałami Sądu Okręgowego w Katowicach – jest jedną z najwyższych w

tym Sądzie. Wobec tego Rada nie podzieliła stanowiska zespołu, wskazując

zarazem, że nie ma ono charakteru bezwzględnie wiążącego.

Odwołujący się wniósł odwołanie od uchwały KRS nr [...] z dnia [...] 2024 r. w

przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek

uprawniający do przejścia w stan spoczynku, w którym zawarł wniosek o ponowne

rozpatrzenie sprawy w trybie art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie

Sądownictwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 1186 – dalej: „u.KRS”), a w przypadku odmowy

dokonania reasumpcji, wniósł o uchylenie przez Sąd Najwyższy zaskarżonej uchwały

z uwagi na jej sprzeczność z prawem i przekazanie sprawy Krajowej Radzie

Sądownictwa do ponownego rozpoznania oraz udzielenie zabezpieczenia poprzez

wstrzymanie skuteczności ww. uchwały.

Uchwałą Nr [...]1 z dnia [...] 2024 r. KRS nie uwzględniła wniosku

odwołującego się o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej uchwałą Nr [...] z

dnia [...] 2024 r.

Pismem z 14 listopada 2024 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego)

odwołujący się złożył wniosek o wstrzymanie wykonania uchwał KRS Nr [...] z [...]

2024 r. oraz Nr [...]1 z [...] 2024 r. poprzez wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie

przez odwołującego się stanowiska sędziego sądu okręgowego w Sądzie

Okręgowym w Katowicach do czasu zakończenia postępowania.

Postanowieniem z 20 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy udzielił zabezpieczenia

w ten sposób, że wstrzymał skuteczność zaskarżonej uchwały KRS Nr [...] na czas

trwania postępowania w sprawie z odwołania.

Wyrokiem z 15 lipca 2025 r., I NKRS 70/24, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżoną

uchwałę i przekazał sprawę Krajowej Radzie Sądownictwa do ponownego

rozpatrzenia.

Zdaniem Sądu Najwyższego, odwołanie zasługiwało na uwzględnienie,

bowiem doszło w sprawie do naruszenia art. 69 § 1b p.u.s.p. Sąd Najwyższy podniósł,

I NKRS 10/26

4

że wyrażenie zgody na dalsze pełnienie przez sędziego obowiązków służbowych

po osiągnięciu przez niego 65. roku życia jest jednolicie traktowane jako wyjątek

od zasady i przypisuje się mu charakter fakultatywny. Nie oznacza to, że decyzja

w tym przedmiocie może mieć charakter całkowicie uznaniowy, a Rada ma prawo

do arbitralnego decydowania w sprawie pozostawienia sędziego w stanie czynnym

po osiągnięciu przez niego ustawowego wieku przechodzenia w stan spoczynku.

Sąd Najwyższy podkreślił zarazem, że KRS ma obowiązek wyjaśnić, w jaki sposób

jej decyzja podyktowana była interesem wymiaru sprawiedliwości, względem

na racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego lub w jaki sposób

znajduje uzasadnienie w stanie obciążenia zadaniami poszczególnych sądów.

Dodatkowo w orzecznictwie przyjmuje się, że Rada, uzasadniając uchwałę

niewyrażającą zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziego,

który osiągnął wiek stanu spoczynku, nie może ograniczać się do użycia zawartych

w art. 69 § 1b u.s.p. pojęć, wskazując tylko na brak interesu wymiaru sprawiedliwości

lub ważnego interesu społecznego. Dodatkowo konieczne jest wskazanie

rzeczywistych powodów i faktów, dla których uznano, że interes wymiaru

sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie uzasadniają zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska przez sędziego, o którym mowa w art. 69 § 1 p.u.s.p.

Wskazując na powyższe, Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu

zaskarżonej uchwały Rada stwierdziła, że „wprawdzie z informacji i danych

nadesłanych przez Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach wynika, że sędzia

(odwołujący się) posiada wiedzę i doświadczenie zawodowe przekładające się na

prawidłowe sprawowanie urzędu sędziego, jednakże nie dostrzeżono żadnych

ponadnormatywnych okoliczności leżących po stronie interesu wymiaru

sprawiedliwości, czy też interesu społecznego, mogących przesądzić o potrzebie

dalszego zajmowania stanowiska sędziego”. Tym samym, zdaniem Sądu

Najwyższego, Rada nie spełniła wymogów transparentności, jakie stawia się

uzasadnieniom uchwał KRS wydawanych w takich przypadkach. Sąd Najwyższy

zważył, że to lapidarne wyjaśnienie raziło tym bardziej, że po przeanalizowaniu

akt sprawy, zespół członków KRS wyraził odmienne stanowisko i zarekomendował

Radzie wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez

odwołującego się opierając swoje stanowisko na interesie wymiaru sprawiedliwości.

I NKRS 10/26

5

Sąd Najwyższy podkreślił, że chociaż KRS nie jest związana stanowiskiem zespołu,

to w przypadku do tego stopnia odmiennej oceny, szczególnie wymagane jest

pogłębione uzasadnienie i wskazanie racji odstąpienia od tego stanowiska. W

szczególności w sytuacji, gdy zespół członków KRS powołał się na pozytywną opinię

służbową o pracy sporządzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach,

dane statystyczne obrazujące wyniki pracy sędziego oraz informacje o sytuacji

kadrowej Sądu Okręgowego w Katowicach, a KRS na podstawie tych samych

danych stwierdziła, że analiza działalności orzeczniczej odwołującego się na tle

pracy sędziów orzekających w […] Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w

Katowicach, wyniki statystyczne w zakresie wpływu i załatwienia spraw oraz stanu

referatu sędziego nie są wyróżniające, zaś obsada kadrowa […] Wydziału Cywilnego

– w zestawieniu z innymi wydziałami Sądu Okręgowego w Katowicach – jest jedną z

najwyższych w tym sądzie. Sąd Najwyższy podkreślił zarazem, że Rada w żaden

szczególny sposób nie ustosunkowała się do statystyk orzeczniczych […] Wydziały

Cywilnego Sądu Okręgowego w Katowicach, w którym orzekał odwołujący się oraz

do wniosków z nich wynikających. W tym kontekście Sąd Najwyższy zgodził się z

poglądem wyrażonym w wyroku z 6 lipca 2022 r., I NKRS 31/22, że wprawdzie

wysoka ocena pracy sędziego jako orzecznika nie jest przesłanką ustawową, która

przesądza o wyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jednak

powinna być ona brana pod uwagę przy ocenie, czy dalsze zajmowanie stanowiska

sędziego jest uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym

interesem społecznym, bowiem w interesie wymiaru sprawiedliwości leży to, aby w

sądach powszechnych orzekali bardzo dobrzy sędziowie.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchwałą nr [...] z dnia [...] 2025 r. w

przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek

uprawniający do przejścia w stan spoczynku, na podstawie art. 69 § 1b p.u.s.p., Rada

nie wyraziła zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego

się.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w celu przygotowania sprawy do

rozpatrzenia na posiedzeniu Rady, Przewodniczący Rady wyznaczył zespół,

zawiadomił Ministra Sprawiedliwości o jego powołaniu oraz o sprawach

indywidualnych przekazanych zespołowi w celu przygotowania ich do rozpatrzenia

I NKRS 10/26

6

na posiedzeniu Rady. Minister Sprawiedliwości nie przedstawił opinii w trybie art. 31

ust. 2b u.KRS. Ponadto, w celu wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, zwrócono się

do Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach o nadesłanie dodatkowych –

aktualnych informacji.

Rada wskazała jednocześnie, że w dniu 6 października 2025 r. zespół

członków KRS, po zapoznaniu się ze zgromadzoną dokumentacją, przeprowadzeniu

narady oraz uznaniu, że materiały są wystarczające do zajęcia stanowiska w sprawie,

postanowił rekomendować Radzie niewyrażenie zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska sędziego przez odwołującego się (przy 2 głosach „przeciw” i 1 głosie

„wstrzymującym się”). Zespół członków KRS ustalił, że odwołujący się orzeka

w […] Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Katowicach. Dodatkowo pełni

funkcję rzecznika prasowego, w związku z czym współczynnik wpływu spraw wynosi

0,8. Stan referatu odwołującego się na dzień 1 września 2025 r. wyniósł 204 sprawy

przy średniej wydziału 270 spraw, co oznacza, że referat odwołującego się należy

do jednego z mniejszych w wydziale. Wpływ do referatu odwołującego się w okresie

od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r. wyniósł 221 sprawy, a załatwialność 238

spraw. Jednocześnie z ustaleń zespołu członków Rady wynika, że limit etatów w […]

Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Katowicach został osiągnięty (wynosi 10).

Natomiast faktyczna obsada wynosi 11 etatów, bowiem jeden sędzia jest

delegowany do orzekania z sądu rejonowego. Zespół nie dopatrzył się tym samym

żadnych szczególnych okoliczności, które przemawiałyby za pozostawieniem

odwołującego się w czynnej służbie sędziowskiej. Zespół członków Rady zwrócił

uwagę, że odwołujący się uzyskał poparcie Wiceprezesa Sądu Okręgowego w

Katowicach i Przewodniczącego […] Wydziału Cywilnego oraz 6 innych sędziów

orzekających w tym wydziale. Stwierdził jednak, że poparcie części kadry

sędziowskiej nie jest okolicznością samą w sobie przemawiającą za tym, aby

rekomendować KRS pozytywne zaopiniowanie wniosku uczestnika postępowania.

W tych okolicznościach zespół członków Rady uznał, że brak jest nadzwyczajnych

okoliczności, które uzasadniałyby pozostawienie odwołującego się w czynnej służbie

sędziowskiej. Choć jest doświadczonym orzecznikiem, to wielkość jego referatu i

liczba spraw załatwionych nie należą do najwyższych. Ponadto, rekomendując

Radzie niewyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska odwołującego się,

I NKRS 10/26

7

zespół uwzględnił ustawową przesłankę, że w przypadku braku nadzwyczajnych

okoliczności zasadą jest przejście sędziego w stan spoczynku.

Uwzględniając powyższe, Rada w pełni podzieliła ustalenia zespołu członków

KRS i uznała, że osiągane przez odwołującego się wyniki pracy orzeczniczej nie są

ani nadzwyczajne, ani wyróżniające, w związku z czym nie przemawiają za

pozostawieniem go w czynnej służbie sędziowskiej. W uzasadnieniu uchwały

wskazano jednocześnie, że w celu zweryfikowania istnienia, bądź nieistnienia

tych przesłanek Rada dokonała analizy całej dokumentacji zgromadzonej w sprawie

i stwierdziła, że brak jest ekstraordynaryjnych okoliczności przemawiających za

dalszym pełnieniem urzędu sędziego przez uczestnika postępowania. Rada ustaliła

m.in., że sytuacja kadrowa […] Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Katowicach,

w którym orzeka odwołujący się, jest bardzo dobra, ponieważ w wydziale tym nie ma

wakatów. W wydziale tym orzeka przy tym jeden sędzia z sądu rejonowego

delegowany do pełnienia czynności w trybie art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. Rada podniosła

również, że spośród sędziów, którzy orzekają we wszystkich kategoriach spraw,

odwołujący się ma najmniejszy referat. Rada uwzględniła też okoliczność, że

utworzony w 2022 r. Sąd Okręgowy w Sosnowcu przejął znaczną część spraw z

Sądu Okręgowego w Katowicach. W tych okolicznościach, podzielając w pełni

stanowisko zespołu, Krajowa Rada Sądownictwa uznała, że zarówno stan referatu

odwołującego się, jak też sytuacja kadrowa […] Wydziału Cywilnego i Sądu

Okręgowego w Katowicach nie przemawiają za pozostawieniem tego uczestnika

postępowania w czynnej służbie sędziowskiej. Zdaniem Rady, odwołujący się

powinien skorzystać z przysługującego mu prawa do przejścia w stan spoczynku.

Powyższe okoliczności spowodowały, że w głosowaniu na posiedzeniu Krajowej

Rady Sądownictwa dnia [...] 2025 r. za uwzględnieniem wniosku odwołującego się

oddano 1 głos, przy 8 głosach „przeciw” i 5 głosach „wstrzymujących się” (oddano

ogółem 14 głosów). Tym samym, wobec nieuzyskania bezwzględnej większości

głosów, Krajowa Rada Sądownictwa podjęła uchwałę jak na wstępie.

Odwołujący się wniósł odwołanie od powyższej uchwały Nr [...], zaskarżając

ją w całości. Przedmiotowej uchwale odwołujący się zarzucił naruszenie art. 33 ust.

1 u.KRS w zw. z art. 7 Konstytucji RP, poprzez rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem

nakazu wszechstronnego rozważenia wszystkich jej okoliczności, nadto podjęcie

I NKRS 10/26

8

rozstrzygnięcia charakteryzującego się dowolnością, arbitralnością oraz

powierzchownością istotnych ustaleń, poczynionych w sposób przekraczający

granice uznaniowości.

Wskazując na powyższe, odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej

uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu odwołania, odwołujący się podniósł, że Rada uwzględniła

jedynie część danych statystycznych, odwołując się wyłącznie do „rozmiarów”

referatu odwołującego się oraz ogólnej oceny sytuacji kadrowej wydziału. Rada nie

odniosła się natomiast w żaden sposób do jakości pracy orzeczniczej odwołującego

się, możliwej do oceny w oparciu o w pełni dostępne Radzie statystyki stabilności

orzecznictwa, czy terminowości podejmowania czynności w rozpoznawanych

sprawach. Nie nastąpiło to mimo wyraźnego wskazania w wytycznych

zamieszczonych w wyroku z 15 lipca 2025 r., że istotną jest nie tylko ilość, ale też (a

może przede wszystkim) jakość pracy orzeczniczej odwołującego się. Tymczasem,

jak podkreślił odwołujący się, z treści stanowiska Prezesa Sądu Okręgowego, nadto

w mniejszym z zakresie z treści pism Przewodniczącego i sędziów […] Wydziału

Cywilnego wynika, że jest on ceniony przez zwierzchników i kolegów jako

nadzwyczaj doświadczony i sprawny sędzia, a podejmowane przez niego decyzje

procesowe są zazwyczaj trafne i stoją na wysokim poziomie merytorycznym.

Krajowa Rada Sądownictwa w odpowiedzi na odwołanie wniosła

o jego oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Według art. 69 § 1 p.u.s.p. sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem

ukończenia 65. roku życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej

niż na dwanaście miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy Krajowej

Radzie Sądownictwa wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi

zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia,

do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata

na stanowisko sędziowskie.

I NKRS 10/26

9

Artykuł 69 § 1b p.u.s.p. przewiduje natomiast, że KRS może wyrazić zgodę

na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem

wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności

jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego

lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów.

Uchwała Krajowej Rady Sądownictwa jest ostateczna. W przypadku niezakończenia

postępowania związanego z dalszym zajmowaniem stanowiska sędziego po

ukończeniu przez niego wieku, o którym mowa w § 1, sędzia pozostaje

na stanowisku do czasu zakończenia tego postępowania.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, kognicja Sądu Najwyższego

w tej kategorii spraw ogranicza się przy tym do badania, czy uchwała KRS nie została

podjęta z naruszeniem przepisów prawa (art. 44 ust. 1 u.KRS), w szczególności czy

nie jest arbitralna (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2021 r., I NKRS 2/21).

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że w sprawach indywidualnych, w świetle

art. 33 ust. 1 u.KRS, Rada jest obowiązana przed podjęciem uchwały wszechstronnie

rozważyć sprawę na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień

uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone. Nakaz podjęcia

uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy oznacza, że Rada nie może

pominąć istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z

udostępnionej dokumentacji lub wyjaśnień, czy innych zebranych dowodów, ani

dokonać ustaleń sprzecznych z tym materiałem, zaś samo rozstrzygnięcie powinno

być wynikiem wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy w sposób,

który nie był dowolny. W przypadku podejmowania uchwały dotyczącej wyrażenia

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziego osiągającego wiek

uprawniający do przejścia w stan spoczynku przesłankami, które Rada jest

zobowiązana uwzględnić, są: uzasadniony interes wymiaru sprawiedliwości lub

ważny interes społeczny, w szczególności racjonalne wykorzystanie kadr

sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami

poszczególnych sądów.

W kontekście powyższego, zasadny okazał się sformułowany przez

odwołującego się zarzut naruszenia przez Radę obowiązku wszechstronnego

rozważenia sprawy oraz należytego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.

I NKRS 10/26

10

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zaskarżona w niniejszej

sprawie uchwała jest drugą z kolei uchwałą odnoszącą się do odwołującego się

w analizowanym postępowaniu i zapadła na skutek ponownego rozpoznania sprawy

przez KRS w związku z uchyleniem pierwotnej uchwały Rady z [...] 2024 r. przez Sąd

Najwyższy wyrokiem z 15 lipca 2025 r., I NKRS 70/24.

Co przy tym istotne, w uzasadnieniu ww. wyroku z 15 lipca 2025 r.

Sąd Najwyższy sformułował w stosunku do Rady i zapadłej uchwały z [...] 2024 r.

cztery kluczowe zarzuty, będące zarazem wytycznymi dla Rady przy ponownym

rozpoznaniu sprawy odwołującego się. Po pierwsze, Sąd Najwyższy zarzucił,

że w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały z [...] 2024 r., motywując decyzję negatywną

o niewyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez

odwołującego się, Rada odwołała się do pozaustawowej przesłanki, nieprzewidzianej

w dyspozycji art. 69 § 1b p.u.s.p., a mianowicie do ponadnormatywnych okoliczności

leżących po stronie interesu wymiaru sprawiedliwości, czy też interesu społecznego,

których zdaniem Rady zabrakło w odniesieniu do odwołującego się, a które mogłyby

przesądzić o potrzebie dalszego zajmowania przez niego stanowiska sędziego. Po

drugie, Sąd Najwyższy w sprawie I NKRS 70/24 zarzucił, że uzasadnienie uchwały z

[...] 2024 r. było lapidarne i nie spełniało wymogów transparentności, jakie stawia się

uzasadnieniom uchwał KRS wydawanych w takich przypadkach. Po trzecie, Sąd

Najwyższy zarzucił, że Rada nie uzasadniła w sposób wyczerpujący i pogłębiony

motywów odstąpienia przez nią od opinii zespołu członków KRS, który przy

wydawaniu pierwotnej uchwały wyraził odmienne stanowisko i zarekomendował

Radzie wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez

odwołującego się, opierając swoją opinię na interesie wymiaru sprawiedliwości, a co

było zdaniem Sądu Najwyższego w analizowanej sprawie tym bardziej konieczne,

bowiem zespół członków KRS powołał się na pozytywną opinię służbową o pracy

sporządzoną przez Prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach, dane statystyczne

obrazujące wyniki pracy sędziego oraz informacje o sytuacji kadrowej Sądu

Okręgowego w Katowicach, a KRS na podstawie tych samych danych doszła do

odmiennych wniosków i stwierdziła, że analiza działalności orzeczniczej

odwołującego się na tle pracy sędziów orzekających w […] Wydziale Cywilnym Sądu

Okręgowego w Katowicach, wyniki statystyczne w zakresie wpływu i załatwienia

I NKRS 10/26

11

spraw oraz stanu referatu sędziego nie są wyróżniające, a obsada kadrowa […]

Wydziału Cywilnego – w zestawieniu z innymi wydziałami Sądu Okręgowego w

Katowicach – jest jedną z najwyższych w tym Sądzie. Po czwarte, Sąd Najwyższy

zarzucił, że Rada pominęła w uzasadnieniu uchwały z [...] 2024 r. dane płynące ze

statystyk orzeczniczych […] Wydziały Cywilnego Sądu Okręgowego w Katowicach,

w którym orzekał odwołujący się oraz wnioski z nich wynikające, świadczące o

wysokiej ocenie sędziego, wskazując zarazem, że wprawdzie wysoka ocena pracy

sędziego jako orzecznika nie jest przesłanką ustawową, która przesądza o

wyrażeniu zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jednak powinna być

ona brana pod uwagę przy ocenie, czy dalsze zajmowanie stanowiska sędziego jest

uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym,

bowiem w interesie wymiaru sprawiedliwości leży to, aby w sądach powszechnych

orzekali bardzo dobrzy sędziowie.

Analiza zaskarżonej w niniejszej sprawie (ponownej) uchwały KRS wskazuje,

że KRS przy ponownym rozpoznaniu sprawy odwołującego się nie zrealizowała

wszystkich wskazanych wyżej wytycznych Sądu Najwyższego zawartych

w uzasadnieniu wyroku z 15 lipca 2025 r.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały

jednoznacznie wskazuje, że KRS po raz kolejny zaniechała pogłębionej analizy

sprawy. Przede wszystkim przekonuje o tym fakt, że w uzasadnieniu zaskarżonej

uchwały, poza lakonicznym stwierdzeniem, że wyniki pracy orzeczniczej

odwołującego się nie są ani nadzwyczajne, ani wyróżniające, w związku z czym

nie przemawiają za pozostawieniem go w czynnej służbie sędziowskie, brak jest

szerszego odniesienia się do danych statystycznych dotyczących terminowości

i stabilności jego orzecznictwa. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały brak jest także

odniesienia się do pozytywnych opinii służbowych i przełożonych odwołującego się

oraz jego współpracowników, pomimo, że dokumenty te były nie tylko przywoływane

w pierwotnej uchwale dotyczącej odwołującego się, lecz także stanowiły podstawę

analizy dokonanej przez zespół członków Rady przy ponownym rozpoznaniu sprawy,

a ponadto w uzasadnieniu zapadłego w sprawie I NKRS 70/24 wyroku (odnoszącego

się do pierwotnej uchwały dotyczącej odwołującego się) Sąd Najwyższy zarzucił

Radzie, że w żaden szczegóły sposób nie ustosunkowała się do statystyk

I NKRS 10/26

12

orzeczniczych wydziału, w którym odwołujący się orzeka oraz do wniosków z nich

wynikających, dając tym samym Radzie wytyczne, że konieczne jest zweryfikowanie

tych okoliczności przy ponownym rozpoznaniu sprawy dotyczącej odwołującego się.

Rację należy zatem przyznać odwołującemu się, że powołując się wyłącznie na dane

statystyczne dotyczące wielkości referatu odwołującego się oraz sytuacji kadrowej

[…] Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Katowicach, Rada nie zrealizowała w

sposób należyty wytycznych przedstawionych w uzasadnieniu wyroku uchylającego

pierwotną uchwałę KRS dotyczącą odwołującego się. Powyższe okoliczności

uniemożliwiają tym samym poznanie okoliczności, które według KRS przesądziły o

podjęciu decyzji o odmowie uwzględnienia wniosku odwołującego się o wyrażenie

zgody na dalsze zajmowanie przez niego stanowiska sędziego.

Dodatkowo Sąd Najwyższy dostrzega pewne niespójności w uzasadnieniu

zaskarżonej uchwały. Rada bowiem jako jedną z okoliczności przemawiających

za niewyrażeniem zgody na dalsze zajmowanie przez odwołującego się stanowiska

sędziego wskazała, że według stanu na dzień 1 września 2025 r. referat spraw

odwołującego się wyniósł 204 sprawy przy średniej wydziału 270 spraw, co oznacza,

że referat odwołującego się należy do jednego z mniejszych w wydziale.

Tymczasem Rada zupełnie pominęła, że pełnienie przez odwołującego się funkcji

rzecznika prasowego (który to fakt Rada w uzasadnieniu sama wskazała) per se

pociąga za sobą obniżenie obciążenia i zmniejszenie liczby przydzielanych mu spraw

w porównaniu do innych sędziów, a co wynika z regulacji wewnętrznych danego sądu.

Rada tę zaś okoliczność zupełnie pominęła w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Także okoliczność, że w 2022 r. Sąd Okręgowy w Sosnowcu przejął znaczną część

spraw z Sądu Okręgowego w Katowicach, co w konsekwencji pociągnęło za sobą

polepszenie sytuacji kadrowej […] Wydziału Cywilnego i Sądu Okręgowego w

Katowicach – a którą to okoliczność Rada również powołała jako przemawiającą za

niepozostawieniem odwołującego się w czynnej służbie sędziowskiej – dotyczy w

równej mierze wszystkich sędziów orzekających w […] Wydziale Cywilnym Sądu

Okręgowego w Katowicach i wpłynęła w równej mierze na zmniejszenie referatów

wszystkich sędziów orzekających w tym wydziale, nie tylko zaś odwołującego się.

I NKRS 10/26

13

W konsekwencji Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, że zaskarżona uchwała

Rady została podjęta bez wszechstronnego rozpatrzenia posiadanych materiałów,

co rodzi konieczność jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu ww. wyroku z 15 lipca 2025 r. Sąd Najwyższy wskazał

również, że Rada, uzasadniając uchwałę niewyrażającą zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska przez sędziego, który osiągnął wiek stanu spoczynku, nie

może ograniczać się jedynie do użycia zawartych w art. 69 § 1b u.s.p. pojęć.

Dodatkowo konieczne jest wskazanie rzeczywistych powodów i faktów, dla których

uznano, że interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie

uzasadniają zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziego,

o którym mowa w art. 69 § 1 p.u.s.p. Oznacza to obowiązek rozważenia okoliczności

związanych z interesem wymiaru sprawiedliwości, czy też interesem społecznym,

mogących przesądzić o potrzebie dalszego zajmowania stanowiska sędziego.

Wprawdzie art. 69 § 1b zd. 1 p.u.s.p. wskazuje na uznanie, jakie przysługuje Radzie

w kwestii wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie przez sędziego stanowiska

pomimo ukończenia przez niego 65 roku życia, to jednak uznaniowość Rady jest

ograniczona kryteriami wskazanymi expressis verbis w art. 69 § 1b p.u.s.p. Na

Radzie spoczywa zatem obowiązek uzasadnienia, że interes wymiaru

sprawiedliwości lub ważny interes społeczny wymaga odstąpienia od zasady

przechodzenia sędziego w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia,

względnie tego nie uzasadnia. Hipotetycznie rzecz ujmując, nawet jeżeli sędzia

nie wyróżnia się na tle innych sędziów, to interes wymiaru sprawiedliwości

(lub ważny interes społeczny) może przemawiać za jego pozostaniem w służbie,

i odwrotnie – nawet jeżeli mamy do czynienia z wyróżniającym się sędzią, interes

wymiaru sprawiedliwości (lub ważny interes społeczny) nie zawsze będzie

przemawiać za odstępstwem od tej zasady (zob. wyrok Sądu Najwyższego

z 16 kwietnia 2024 r., I NKRS 100/23). W okolicznościach niniejszej sprawy Krajowa

Rada Sądownictwa nie podjęła nawet próby ustalenia aktualnych potrzeb interesu

wymiaru sprawiedliwości. Pojęcie interesu wymiaru sprawiedliwości powinno być

skonkretyzowane przez organ władzy publicznej w procesie stosowania prawa, nie

można bowiem powoływać się na abstrakcyjnie ujęty interes wymiaru

sprawiedliwości, zwłaszcza przy podejmowaniu negatywnych dla strony

I NKRS 10/26

14

rozstrzygnięć procesowych bez uzasadnienia, na czym ten interes w konkretnym

przypadku polega i dlaczego nie przemawia za wyrażeniem zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska sędziego.

Pojęcie interesu wymiaru sprawiedliwości jest pojęciem zmiennym w czasie.

Obowiązuje „w danej chwili”. Trudno skonstruować obiektywną i uniwersalną

definicję interesu wymiaru sprawiedliwości. Interes ten nie ma generalnego,

wszechobejmującego znaczenia opisowego i wymaga ciągłej redefinicji, ciągłej

analizy i nieustannie nowego wartościowania, oceniania w niekończącym

się procesie, dokonującym się wieloma kanałami i mechanizmami natury politycznej,

czy organizacyjnej. Ustalenie jego treści powinno wynikać ze zobiektywizowanych

okoliczności. Pierwotna uchwała w niniejszej sprawie wydana została w maju 2024

roku. Od tego czasu doszło do istotnej zmiany okoliczności wprost odnoszących się

do interesu wymiaru sprawiedliwości. Trudno nie dostrzec narastającego

systemowego problemu, przekładającego się w oczywisty sposób na znaczne

wydłużenie czasu rozpoznawania spraw w sądach powszechnych, a polegającego

na wstrzymywaniu się przez Ministra Sprawiedliwości z ogłaszaniem nowych

obwieszczeń o wolnych stanowiskach sędziowskich, a tym samym na zablokowaniu

procesu rekrutacji sędziów w sądach powszechnych, co w sposób oczywisty skutkuje

wzrostem liczby wakatów w polskich sądach i narastaniem systemowych wad w

sposobie jego zorganizowania, przekładających się na przewlekłość postępowań. Z

roku na rok problem ten staje się coraz bardziej widoczny, a sędziów pozostających

w stanie czynnym jest coraz mniej, co w sposób oczywisty ma związek z interesem

wymiaru sprawiedliwości. Analiza pojęcia „interesu wymiaru sprawiedliwości” na

gruncie art. art. 69 § 1b zd. 1 p.u.s.p. wymaga zatem każdorazowo dodatkowej oceny,

czy odmowa wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego nie będzie

w danym przypadku prowadzić do nadmiernego obciążenia pozostałych sędziów

orzekających w danym sądzie, a pozostających w służbie, nieuchronnie wydłużając

toczące się w sądach postępowania sądowe. Należy bowiem mieć na uwadze, że

zaniechania w zapewnieniu właściwej obsady sędziowskiej stanowią istotne źródło

nadmiernej długości postępowań sądowych w Polsce, wprost i bezpośrednio

wpływając na pogłębienie problemu systemowej przewlekłości postępowań,

I NKRS 10/26

15

naruszając tym samym prawo jednostki do sądu, a w rezultacie godząc w interes

wymiaru sprawiedliwości.

W świetle powyższego, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 44

ust. 3 u.KRS, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji odrębne do uzasadnienia.

Zdanie odrębne do uzasadnienia złożyła SSN Maria Szczepaniec.

[r.g.]

Zdanie odrębne SSN Marii Szczepaniec do uzasadnienia wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 19 marca 2026 r., I NKRS 10/26

Nie zgadzam się z częścią uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia

19 marca 2026 r., I NKRS 10/26 odnoszącą się do kwestii konieczności wskazania

przez Radę w uzasadnieniu uchwały niewyrażającej zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska przez sędziego, który osiągnął wiek stanu spoczynku, że interes wymiaru

sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie uzasadniają zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska przez sędziego, o którym mowa w art. 69 § 1 ustawy z dnia

27 lipca 2001 r. Praw o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn. Dz.U. 2024, poz.

334, dalej: „p.u.s.p.”).

Zgodnie z przytoczonym powyżej przepisem zasadą jest, że sędzia

przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65. roku życia. Wobec

obowiązywania tej regulacji nie można mieć jakichkolwiek wątpliwości, że przejście

w stan spoczynku sędziego wraz z osiągnięciem określonego wieku jest zasadą i

następuje ex lege (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z: 8 sierpnia 2023 r., I NKRS

32/23; 19 września 2023 r., I NKRS 36/23; 7 listopada 2023 r., I NKRS 64/23).

Od tak ukształtowanego uregulowania prawodawca przewiduje wyjątek ujęty

w art. 69 § 1b p.u.s.p. Przepis ten wyposaża KRS w uprawnienie do wyrażenia zgody

I NKRS 10/26

16

na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego pomimo ukończenia przez niego

65. roku życia, o ile jest to uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości lub

ważnym interesem społecznym. Równolegle nakłada on na nią obowiązek

uzasadnienia, że interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny interes społeczny

wymaga odstąpienia od zasady przejścia sędziego w stan spoczynku po osiągnięciu

65. roku życia.

Z uwagi na powyższe w mojej ocenie Rada nie wyrażając zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska sędziego pomimo ukończenia przez niego 65. roku życia

nie ma obowiązku wskazywania w uzasadnieniu okoliczności świadczących o tym,

że interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny interes społeczny nie uzasadniają

w ocenianym przypadku wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

przez sędziego, którym mowa w art. 69 § 1 p.u.s.p. Dopiero w przypadku wydania

uchwały wyrażającej zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego pomimo

ukończenia przez niego 65. roku życia, Rada ma obowiązek wyjaśnienia dlaczego w

tym konkretnym przypadku jest to uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości

lub ważnym interesem społecznym.

[SOP]

[a.ł]