Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
I NKRS 26/24
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Wydział I
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
13 stycznia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

KRS odmówiła sędziemu dalszej służby po 65. roku życia. SN uchylił uchwałę

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Sędzia Sądu Okręgowego, który osiągnął wiek 65 lat, oświadczył wolę dalszego zajmowania stanowiska. KRS nie wyraziła na to zgody, a sędzia zaskarżył tę uchwałę do Sądu Najwyższego.

Ustalenia sądu

Uchwała KRS została doręczona sędziemu 5 marca 2024 r. bez pouczenia o możliwości odwołania, a odwołanie wpłynęło 28 marca 2024 r. Uzasadnienie uchwały ograniczało się do ogólnego stwierdzenia, że brak wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od zasady przejścia w stan spoczynku.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy przywrócił sędziemu termin do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżoną uchwałę KRS i przekazał sprawę Radzie do ponownego rozpoznania.

Dlaczego

Sąd uznał, że uzasadnienie uchwały nie wskazywało konkretnych przyczyn odmowy, przez co uchwała została podjęta w sposób dowolny, bez wszechstronnego rozpatrzenia materiałów. Brak pouczenia w uchwale stanowił podstawę przywrócenia terminu.

Dla firm

Uchwała KRS w sprawie dalszego zajmowania stanowiska po 65. roku życia musi zawierać konkretne okoliczności uzasadniające decyzję, a ogólnikowe uzasadnienie może prowadzić do jej uchylenia. Brak pouczenia o możliwości odwołania może uzasadniać przywrócenie terminu do jego wniesienia.

Więcej o sprawie

Sędzia przedstawił zaświadczenia lekarskie i psychologiczne o zdolności do pełnienia urzędu, a Rada odmówiła zgody 3 głosami za, 11 przeciw i przy 3 wstrzymujących się. Uchwała nie zawierała pouczenia o odwołaniu.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej uchwały jednoznacznie wskazuje, że KRS zaniechała pogłębionej analizy sprawy.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie uchylone
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Wydział I
Sygnatura
I NKRS 26/24

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

I NKRS 26/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Joanna Lemańska (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Tomasz Demendecki

SSN Mirosław Sadowski

w sprawie z odwołania X. Y.

od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...] z dnia [...] 2024 r.,

w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego

wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych w dniu 13 stycznia 2026 r.

I. przywraca X. Y. termin do wniesienia odwołania od uchwały

Krajowej Rady Sądownictwa Nr [...] z dnia [...] 2024 r.;

II. uchyla zaskarżoną uchwałę i sprawę przekazuje Krajowej

Radzie Sądownictwa do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Pismem z 5 grudnia 2023 r. X. Y. - sędzia Sądu Okręgowego w […] (dalej:

odwołujący się) oświadczył Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej: Rada, KRS) wolę

I NKRS 26/24

2

dalszego zajmowania stanowiska sędziego. Do oświadczenia załączył

zaświadczenie lekarskie z 21 września 2023 r. oraz zaświadczenie psychologiczne

z 22 listopada 2023 r., stwierdzające, że jest on zdolny do pełnienia urzędu sędziego

ze względu na stan zdrowia.

Uchwałą Nr [...] z [...] 2024 r. w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska

przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku, na

podstawie art. 69 § 1b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów

powszechnych (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 217, ze zm.; dalej: p.u.s.p.), KRS nie

wyraziła zgody na dalsze zajmowanie przez odwołującego się stanowiska sędziego.

W uzasadnieniu uchwały Rada wskazała, że w celu przygotowania sprawy do

rozpatrzenia na posiedzeniu Rady, Przewodniczący Rady wyznaczył zespół,

zawiadomił Ministra Sprawiedliwości o jego powołaniu. Przy czym Minister

Sprawiedliwości nie przedstawił opinii w trybie art. 31 ust. 2b ustawy z dnia 12 maja

2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 269; dalej:

u.KRS).

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zespół członków KRS na posiedzeniu

w dniu 1 lutego 2024 r., przy braku głosów „za” i „wstrzymujących się” oraz przy

3 głosach „przeciw”, przyjął stanowisko o rekomendowaniu KRS niewyrażenia zgody

na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się. W uzasadnieniu

stanowiska stwierdzono brak podstaw do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska sędziego przez odwołującego się z uwagi na brak zaistnienia

wyjątkowych okoliczności, które miałyby szczególnie doniosły charakter i tym samym

przemawiały za odstąpieniem od zasady obligatoryjnego przejścia sędziego w stan

spoczynku wraz z osiągnięciem określonego wieku.

Podejmując zaskarżoną uchwałę, KRS w pełni podzieliła stanowisko zespołu,

uznając, że brak jest przesłanek uzasadniających wyrażenie zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się. W uzasadnieniu uchwały

wskazano, że zasadą i regułą jest obligatoryjne przejście sędziego w stan spoczynku

wraz z osiągnięciem określonego wieku. Przejście sędziego w stan spoczynku

następuje ex lege. Natomiast art. 69 § 1b p.u.s.p. stanowi wyjątek od powyższej

zasady, a użyty w nim przez ustawodawcę zwrot „może” oznacza uprawnienie (a nie

obowiązek) KRS do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego

I NKRS 26/24

3

pomimo ukończenia przez niego 65 roku życia, o ile jest to uzasadnione interesem

wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym. W przypadku

skorzystania z fakultatywnego rozwiązania uregulowanego w art. 69 § 1b p.u.s.p. na

Radzie spoczywa obowiązek uzasadnienia, że interes wymiaru sprawiedliwości lub

ważny interes społeczny wymaga odstąpienia od zasady przejścia sędziego w stan

spoczynku po osiągnięciu 65 roku życia, a jej uchwała ma charakter konstytutywny.

Rada podkreśliła jednocześnie, że zgodnie z przyjętym przez ustawodawcę

założeniem, odstąpienie od omawianej zasady musi wynikać z wyjątkowych

okoliczności mających szczególnie doniosły charakter, przy czym wyłączną rolą

Rady jest wypełnienie treścią pojęć „interes wymiaru sprawiedliwości” i „ważny

interes społeczny”. Rada podniosła, że każde odejście doświadczonego i rzetelnego

sędziego w stan spoczynku jest pewnym „osłabieniem” wymiaru sprawiedliwości, ale

też jest naturalną i ustawowo uzasadnioną koniecznością. Nie można więc

utożsamiać interesu wymiaru sprawiedliwości lub ważnego interesu społecznego z

dalszym zajmowaniem stanowiska sędziowskiego przez osobę, która osiągnęła już

65 rok życia.

Wskazując na powyższe okoliczności, na posiedzeniu w dniu [...] 2024 r. Rada

bezwzględną większością głosów, przy 3 głosach „za”, 11 głosach „przeciw” i 3

głosach „wstrzymujących się”, podjęła uchwałę o niewyrażeniu zgody na dalsze

zajmowanie przez odwołującego się stanowiska sędziego.

Przedmiotowa uchwała została doręczona odwołującemu się drogą

elektroniczną 5 marca 2024 r.

Pismem z 22 marca 2024 r., które wpłynęło do Biura KRS w dniu 28 marca

2024 r. (data prezentaty), odwołujący się wniósł odwołanie od ww. uchwały

KRS Nr [...] z [...] 2024 r. w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska przez

sędziego osiągającego wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku,

zaskarżając ją w całości.

Przedmiotowej uchwale odwołujący się zarzucił:

- naruszenie zasad procedowania, mające wpływ na treść podjętej uchwały, poprzez

obrazę art. 33 ust. 1 u.KRS, nakazującego w sprawach indywidualnych

podejmowania uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy, na podstawie

udostępnionej dokumentacji oraz wyjaśnień uczestników postępowania lub innych

I NKRS 26/24

4

osób, jeżeli zostały złożone - poprzez rozpatrzenie wniosku bez głębszego zbadania

sprawy, w oparciu o błędnie zinterpretowane dane statystyczne;

- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że nie występują

szczególne przesłanki do dalszego pełnienia przez odwołującego się funkcji

sędziego Sądu Okręgowego w [...] w sytuacji, gdy jest wprost przeciwnie;

- obrazę art. 29 ust. 2 u.KRS, który stanowi, że uczestnika postępowania informuje

się o terminie posiedzenia, na którym będzie rozpatrywana jego sprawa - w związku

z brakiem zawiadomienia o terminie posiedzenia Rady;

- obrazę art. 69 § 1b u.p.u.s.p. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz

- obrazę innych norm powodujących naruszenie praw odwołującego się, a w

szczególności obrazę art. 42 ust. 1 u.KRS poprzez sporządzenie uzasadnienia

uchwały niezgodnie z wymogami tej normy wobec braku szczegółowości

uzasadnienia i art. 42 ust. 3 u.KRS stanowiącego, że uchwały w sprawach

indywidualnych doręcza się uczestnikom postępowania wraz z uzasadnieniem i

pouczeniem o sposobie wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego - wobec braku

pouczeń, o których stanowi ta norma.

Wskazując na powyższe, odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej

uchwały oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Wraz z odwołaniem odwołujący się złożył wniosek o przywrócenie terminu

do wniesienia odwołania od uchwały KRS Nr [...] z [...] 2024 r.

W uzasadnieniu wniosku odwołujący się wskazał, że uchybienie terminowi do

wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Odwołujący się podniósł, że

doręczając mu 1 marca 2024 r. uchwałę KRS Nr [...] nie pouczono go o możliwości

wniesienia odwołania ani o terminie dokonania takiej czynności. Zaniechanie to

stanowiło naruszenie przepisu art. 42 ust. 3 u.KRS. Zdaniem odwołującego się,

opóźnienie w złożeniu odwołania nie nastąpiło więc z jego winy. Jednocześnie

odwołujący się podniósł, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Sądu

Najwyższego, brak należnego pouczenia ze strony organu, stanowi podstawę do

ubiegania się przez uczestnika postępowania o przywrócenie terminu do dokonania

czynności.

Rada w odpowiedzi na odwołanie wniosła o jego oddalenie w całości,

jako pozbawionego uzasadnionych podstaw.

I NKRS 26/24

5

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarówno wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania,

jak i odwołanie zasługiwały na uwzględnienie.

Przechodząc do oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia

odwołania od zaskarżonej uchwały, wskazać należy, że zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c.,

mającym odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 391 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS, jeżeli uczestnik nie dokonał w

terminie czynności procesowej bez swojej winy, sąd na jego wniosek postanowi

przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie

terminu nie pociąga za sobą ujemnych dla uczestnika skutków procesowych

(art. 168 § 2 k.p.c.).

Należy uznać, że w przypadku odwołującego się zostały spełnione przesłanki

przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od uchwały KRS nr [...].

Przesłankami tymi w świetle przepisów prawa są: brak winy uczestnika w

uchybieniu terminowi i powstanie w wyniku tego uchybienia ujemnych dla niego

skutków procesowych. Przepis art. 168 § 1 k.p.c., który ma zastosowanie na mocy

art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 u.KRS, nie może być

interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż jest zasadą, że czynności procesowe

powinny być dokonywane w terminie. O braku winy uczestnika można mówić tylko

wtedy, gdy istniała jakaś niezależna przyczyna, która spowodowała uchybienie

terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w

sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których

w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od uczestnika, by zachował

dany termin procesowy. Warunkiem przywrócenia terminu są również ujemne skutki

procesowe, jakie to uchybienie wywołuje dla uczestnika. Zarówno brak winy, jak i

ujemne skutki procesowe muszą być przez uczestnika uprawdopodobnione (por.

postanowienia Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71; z 5 maja

2009 r., I UO 3/08; z 16 lipca 2009 r., II UZ 23/09).

Wymóg uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek

o przywrócenie terminu jest zatem spełniony, jeżeli zostaną przytoczone okoliczności

I NKRS 26/24

6

uzasadniające ten wniosek, zarówno merytoryczne, tj. wskazujące na brak winy

uczestnika w uchybieniu terminu, jak i formalne.

W analizowanej sprawie odwołujący się we wniosku o przywrócenie terminu

do wniesienia odwołania od uchwały KRS nr [...] w sposób należyty, zdaniem Sądu

Najwyższego, uprawdopodobnił przesłankę braku winy w terminowym zaskarżeniu

spornej uchwały w drodze odwołania, wskazując, że przekroczenie przez niego

terminu do wystąpienia z odwołaniem było konsekwencją braku pouczenia go o

możliwości wniesienia odwołania od uchwały KRS podjętej w przedmiocie dalszego

zajmowania stanowiska przez sędziego osiągającego wiek uprawniający do

przejścia w stan spoczynku. Bezspornie bowiem zaskarżona uchwała nie zawiera

stosownego pouczenia w tym zakresie. Powyższa okoliczność czyni tym samym

wniosek o przywrócenie terminu zasadnym.

Powyższej oceny nie zmienia przy tym okoliczność, że ustawodawca wprost

nie przewidział możliwości zaskarżania uchwały KRS wydanej na podstawie art. 69

§ 1b p.u.s.p. Podkreślenia wymaga, że dopuszczalność wniesienia odwołania

od tego rodzaju uchwały przesądzona została uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z 30 czerwca 2021 r., I NZP 3/21. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu

Najwyższego, wyrażonym w przedmiotowej uchwale, od uchwały KRS wydanej na

podstawie art. 69 § 1b p.u.s.p. przysługuje odwołanie do Sądu Najwyższego na

podstawie art. 44 ust. 1 u.KRS, czyli w terminie dwutygodniowym od dnia doręczenia

uchwały z uzasadnieniem (zob. art. 44 ust. 2 u.KRS).

Z tych też przyczyn wniosek odwołującego się o przywrócenie terminu do

wniesienia odwołania od uchwały KRS nr [...] należało uwzględnić na podstawie art.

168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 44 ust.

3 u.KRS.

W konsekwencji należało uznać, że odwołanie od uchwały KRS nr [...] zostało

wniesione przez odwołującego się z zachowaniem terminu do jego wniesienia.

Przechodząc do oceny merytorycznej odwołania, wskazać należy, że nie

zasługiwał na uwzględnienie zarzut braku zawiadomienia odwołującego się o

terminie posiedzenia. Wskazać należy, że ustawodawca w art. 29 ust. 2 u.KRS

wprawdzie nakłada na Radę obowiązek poinformowania uczestnika o terminie

posiedzenia, niemniej jednak w przepisie tym nie precyzowano sposobu, w jakim ma

I NKRS 26/24

7

nastąpić dopełnienie tego obowiązku. Kwestię tę reguluje § 11 uchwały Nr 158/2019

KRS w sprawie Regulaminu KRS z dnia 24 stycznia 2019 r., (M.P. 2019, poz. 192,

ze zm.), zgodnie z którym uczestnika postępowania informuje się o terminie

posiedzenia, na którym będzie rozpoznawana jego sprawa, poprzez stosowne

ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej KRS. Poinformowania tego można

dokonać ponadto również za pośrednictwem systemu teleinformatycznego

albo poczty elektronicznej.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się przy tym, że ogłoszenie w

Biuletynie Informacji Publicznej KRS pozostaje w zgodzie z celem obowiązku

informacyjnego, o jakim mowa w art. 29 ust. 2 u.KRS (zob. m.in. wyroki Sądu

Najwyższego: z 1 grudnia 2021 r., I NKRS 62/21; z 4 października 2023 r., I NKRS

57/23). Jak słusznie podnosi się, informacji, o jakiej mowa przepisie art. 29 ust. 2

u.KRS, nie można utożsamiać z wezwaniem na posiedzenie Rady

ani zawiadomieniem o takim posiedzeniu w znaczeniu, jakie tym instytucjom nadaje

Kodeks postępowania cywilnego. Wspomniana informacja nie służy bowiem

umożliwieniu uczestnikowi postępowania obowiązkowego lub dobrowolnego

stawiennictwa na posiedzeniu tego organu, gdyż poza przypadkami skorzystania

przez Radę z możliwości wezwania na posiedzenie celem wysłuchania uczestnika

postępowania, posiedzenia Rady odbywają się bez udziału uczestników

postępowania (wyroki Sądu Najwyższego: z 4 października 2023 r., I NKRS 57/23; z

1 grudnia 2021 r., I NKRS 62/21; z 13 marca 2019 r., I NO 52/18; z 18 lutego 2025 r.,

I NKRS 49/24).

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że z

odpowiedzi na odwołanie wynika, że informacja o terminie posiedzenia, na którym

miała być rozpatrywana sprawa odwołującego się, była umieszona w Biuletynie

Informacji Publicznej KRS. Okoliczności tej nie kwestionował przy tym odwołujący

się. W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że doszło w tym przypadku do naruszenia

art. 29 ust. 2 u.KRS.

Odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania, wskazać należy, że według

art. 69 § 1 p.u.s.p. sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku

życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy i nie wcześniej niż na dwanaście

miesięcy przed ukończeniem tego wieku oświadczy Krajowej Radzie Sądownictwa

I NKRS 26/24

8

wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że

jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane

na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie.

Artykuł 69 § 1b p.u.s.p. przewiduje natomiast, że KRS może wyrazić zgodę na

dalsze zajmowanie stanowiska sędziego, jeżeli jest to uzasadnione interesem

wymiaru sprawiedliwości lub ważnym interesem społecznym, w szczególności

jeśli przemawia za tym racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego

lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów.

Uchwała Krajowej Rady Sądownictwa jest ostateczna. W przypadku niezakończenia

postępowania związanego z dalszym zajmowaniem stanowiska sędziego po

ukończeniu przez niego wieku, o którym mowa w § 1, sędzia pozostaje

na stanowisku do czasu zakończenia tego postępowania.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, kognicja Sądu Najwyższego

w tej kategorii spraw ogranicza się przy tym do badania, czy uchwała KRS nie została

podjęta z naruszeniem przepisów prawa (art. 44 ust. 1 u.KRS), w szczególności czy

nie jest arbitralna (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 stycznia 2021 r., I NKRS 2/21).

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że w sprawach indywidualnych, w

świetle art. 33 ust. 1 u.KRS, Rada jest obowiązana przed podjęciem uchwały

wszechstronnie rozważyć sprawę na podstawie udostępnionej dokumentacji oraz

wyjaśnień uczestników postępowania lub innych osób, jeżeli zostały złożone. Nakaz

podjęcia uchwały po wszechstronnym rozważeniu sprawy oznacza, że Rada nie

może pominąć istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wynikających z

udostępnionej dokumentacji lub wyjaśnień, czy innych zebranych dowodów, ani

dokonać ustaleń sprzecznych z tym materiałem, zaś samo rozstrzygnięcie powinno

być wynikiem wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów sprawy w sposób,

który nie był dowolny. W przypadku podejmowania uchwały dotyczącej wyrażenia

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska przez sędziego osiągającego wiek

uprawniający do przejścia w stan spoczynku przesłankami, które Rada jest

zobowiązana uwzględnić, są: uzasadniony interes wymiaru sprawiedliwości lub

ważny interes społeczny, w szczególności racjonalne wykorzystanie kadr

sądownictwa powszechnego lub potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami

poszczególnych sądów.

I NKRS 26/24

9

W kontekście powyższego, zasadne okazały się sformułowane przez

odwołującego się zarzuty naruszenia przez Radę obowiązków wszechstronnego

rozważenia sprawy oraz należytego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.

Lektura uzasadnienia zaskarżonej uchwały jednoznacznie wskazuje, że KRS

zaniechała pogłębionej analizy sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest

ogólnikowe, co w istocie uniemożliwia poznanie okoliczności, które według KRS

przesądziły o podjęciu decyzji o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącej

o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie przez nią stanowiska sędziego.

Przede wszystkim Rada w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały w żadnej

mierze nie wyjaśniła, z jakich konkretnie przyczyn nie wyraziła zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się, poprzestając

na ogólnikowym stwierdzeniu, że brak jest podstaw do wyrażenia zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska sędziego przez odwołującego się z uwagi na brak zaistnienia

wyjątkowych okoliczności, które miałyby szczególnie doniosły charakter i tym samym

przemawiały za odstąpieniem od zasady obligatoryjnego przejścia sędziego w stan

spoczynku wraz z osiągnięciem określonego wieku.

Wprawdzie art. 42 ust. 1 u.KRS nie określa wymogów co do treści

uzasadnienia, jednak nie oznacza to, że jego treść może być jakakolwiek lub

sprowadzać się do przytoczenia brzmienia przesłanek z art. 69 § 1b p.u.s.p. i

poprzestaniu na wyłącznie ogólnych stwierdzeniach. Treść uzasadnienia ma

wskazywać na okoliczności, które daną decyzję czynią zasadną. Okoliczności takiej

nie stanowi sam fakt, że decyzję podjął organ do tego umocowany, ani też samo

zapewnienie tego organu o zasadności podjętej przezeń decyzji (zob. wyroki Sądu

Najwyższego z: 1 lipca 2019 r., I NO 70/19; 2 lutego 2021 r., I NKRS 18/21).

W świetle powyższych okoliczności Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości,

że zaskarżona uchwała Rady została podjęta w sposób dowolny,

bez wszechstronnego rozpatrzenia posiadanych materiałów, co rodzi konieczność

jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Zasadny okazał się również zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci

art. 69 § 1b p.u.s.p.

Treść art. 69 § 1 p.u.s.p. jednoznacznie wskazuje, że przejście sędziego w

stan spoczynku następuje z mocy prawa z chwilą osiągnięcia 65 roku życia

I NKRS 26/24

10

i taka sytuacja powinna być traktowana jako zasada. Możliwość dalszego pełnienia

służby sędziowskiej ma charakter fakultatywny i stanowi od niej wyjątek. Warunkiem

materialnoprawnym, niezbędnym do podjęcia uchwały, jest złożenie przez sędziego

oświadczenia potwierdzającego wolę dalszego sprawowania urzędu oraz

zaświadczenia potwierdzającego stan zdrowia. Należy jednak podkreślić, że

spełnienie tych warunków nie daje gwarancji dalszego zajmowania przez sędziego

stanowiska. Sama wola sędziego jest niewystarczająca do podjęcia uchwały

wyrażającej zgodę na kontynuowanie pracy na stanowisku sędziego po osiągnięciu

ustawowego wieku. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podnosi się, że możliwość

„dalszego zajmowania stanowiska sędziego” (tj. po osiągnięciu wieku przejścia

sędziego w stan spoczynku) nie stanowi konstytucyjnie określonego

i bezwzględnego prawa osoby powołanej do pełnienia urzędu sędziego, a jest

specyficznym środkiem prawnym, pozwalającym Radzie na bieżące reagowanie na

aktualne potrzeby wymiaru sprawiedliwości oraz ochronę dobra wymiaru

sprawiedliwości lub interesu społecznego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 1 grudnia

2021 r., I NKRS 62/21).

Art. 69 § 1b zd. 1 p.u.s.p. wskazuje na uznanie, jakie przysługuje Radzie w

kwestii wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie przez sędziego stanowiska pomimo

ukończenia przez niego 65 roku życia. Ustawa wyraźnie bowiem stanowi, że KRS

„może wyrazić zgodę”. Nie oznacza to jednak, że KRS może działać na zasadzie

pełnej uznaniowości i w ten sposób arbitralnie decydować o pozostawieniu sędziego

w stanie czynnym po osiągnięciu przez niego ustawowego wieku przechodzenia w

stan spoczynku. Uznaniowość Rady jest ograniczona kryteriami wskazanymi

expressis verbis w art. 69 § 1b p.u.s.p. Na Radzie spoczywa zatem obowiązek

uzasadnienia, że interes wymiaru sprawiedliwości lub ważny interes społeczny

wymaga odstąpienia od zasady, względnie tego nie uzasadnia. Nie można zgodzić

się ze stanowiskiem, że odstępstwo od zasady przejścia w stan spoczynku powinno

znajdować zastosowanie wyjątkowo i tylko wówczas, gdy sędzia przejawia zdolności

do wypełniania obowiązków zawodowych nie tylko w stopniu wystarczającym

(porównywalnym z innymi), lecz w stopniu ekstraordynaryjnym w porównaniu do

innych sędziów. Takie kryterium nie wynika z treści przepisów prawa. Wszelkie

okoliczności związane z cechami osobistymi sędziego mogą i powinny być

I NKRS 26/24

11

rozważane jedynie w odniesieniu do interesu wymiaru sprawiedliwości lub ważnego

interesu społecznego. Hipotetycznie rzecz ujmując, nawet jeżeli sędzia nie wyróżnia

się na tle innych sędziów, to interes wymiaru sprawiedliwości (lub ważny interes

społeczny) może przemawiać za jego pozostaniem w służbie, i odwrotnie – nawet

jeżeli mamy do czynienia z wyróżniającym się sędzią, interes wymiaru

sprawiedliwości (lub ważny interes społeczny) nie zawsze będzie przemawiać

za odstępstwem od zasady (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 kwietnia 2024 r.,

I NKRS 100/23)

W świetle powyższego, na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 44

ust. 3 u.KRS, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

(k.b.)

[r.g.]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.