Sędzia SN P. K. żądał wyłączenia od sprawy o odwołanie sędziego. SN oddalił wnioski

SSN P. K. (dalej: „wnioskodawca”) żądaniem z 10 kwietnia 2024 r. wniósł o

wyłączenie go od rozpoznania sprawy I NKRS 99/23. Jako okoliczność

uzasadniającą wyłączenie wskazano fakt, że Prezydium KRS publicznie zarzuciło

wnioskodawcy naruszanie zasad etyki. Ponadto, w ocenie wnioskodawcy w świetle

orzecznictwa TSUE i ETPCz Sąd Najwyższy z jego udziałem nie będzie zapewniać

realizacji prawa do niezależnego i bezstronnego sądu powołanego mocą ustawy.

Ponowne żądanie wywiedziono 10 lutego 2026 r. Powielono w nim wcześniej

powołane argumenty dodatkowo wskazując na uchwałę (stanowisko) KRS z 12

I NKRS 99/23

2

grudnia 2024 r. „w sprawie odmowy sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez

Sędziów Sądu Najwyższego: G. Ż., L. B., P. K.”. Podniesiono, że „z uwagi na fakt,

że tego rodzaju stwierdzenie kierowane są przez organ kontrolowany do sędziego,

który ma działanie tej instytucji kontrolować” za uzasadnione, w ocenie

wnioskodawcy, można uznać wątpliwości co do zdolności SSN P. K. do

zachowania obiektywizmu w ocenie KRS w obecnym składzie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wnioski SSN P. K. o wyłączenie go od orzekania w sprawie oznaczonej

sygn. akt I NKRS 99/23 należało oddalić.

Zgodnie z brzmieniem art. 49 § 1 k.p.c. sąd wyłącza sędziego na jego

żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby

wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zaznacza się, że „instytucja wyłączenia

sędziego, trwale związana z zasadą bezstronności i stanowiąca jeden z istotnych

elementów niezawisłości, spełnia w procesie sądowym bardzo ważne funkcje;

z jednej strony zapewnia obiektywizm orzekania oraz utwierdza społeczne zaufanie

do sądu, z drugiej natomiast zwalnia sędziego od rozwiązywania trudnych

konfliktów sumienia” (postanowienie Sądu Najwyższego z 15.03.2007 r.,

II CZ 13/07).

Wykładnia art. 49 § 1 k.p.c. daje podstawy do sformułowania dwóch

przesłanek mających wpływ na uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego. Po

pierwsze, jest to obiektywna, a więc weryfikowalna, wątpliwość co do jego

bezstronności występująca w okolicznościach konkretnej sprawy (postanowienie

Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2025 r., I ZO 188/24). Po drugie, wątpliwość ta

powinna mieć charakter uzasadniony (postanowienie Sądu Najwyższego z 16

grudnia 2019 r., II CO 208/19). Podkreślić należy, że nie jest wystarczające

subiektywne przekonanie wnioskodawcy o braku bezstronności sędziego, lecz

niezbędne jest oparcie się na obiektywnych, racjonalnych i dających się

zweryfikować okolicznościach przemawiających za wyłączeniem sędziego od

rozpoznania sprawy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania wystąpienia

I NKRS 99/23

3

ad casum tych przesłanek (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12

października 2020 r., III CO 49/20).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy stwierdzić

należy, że nie występują obiektywne i uzasadnione wątpliwości, które podważałyby

bezstronność SSN P. K. w rozpoznaniu sprawy oznaczonej sygnaturą akt I NKRS

99/23. Wywiedziony przez sędziego wniosek ma charakter abstrakcyjny i jako taki

nie może zatem odnieść zamierzonego skutku. SSN P. K. w żądaniu swojego

wyłączenia nie przedstawia odnoszących się do sprawy I NKRS 99/23 okoliczności,

które świadczyć mogłyby o jego bezstronności. Wskazać przy tym należy, że

stanowisko Krajowej Rady Sądownictwa, na które powołuje się wnioskodawca, nie

ma znaczenia w ocenianym przypadku. Wszak bowiem Krajowa Rada

Sądownictwa nie jest uczestnikiem postępowania przed Sądem Najwyższym w

sprawie z odwołania od uchwały Rady w sprawie indywidualnej (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 1 lipca 2020 r., I NO 57/19; z 13 lutego 2026

r., I NKRS 80/24; 17 lutego 2026 r., I NKRS 54/24; z 27 lutego 2026 r., I NKRS

68/24 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 4 grudnia 2019 r., I NO 136/19; 16 lutego

2022 r., I NKRS 129/21).

Odnosząc się argumentacji przedstawionej we wnioskach o wyłączenie

podnieść należy, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów nie ma

możliwości kwestionowania prawidłowości powołania sędziego przez Prezydenta

RP (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 listopada 2022 r., I NWW 130/21).

Powołanie przez Prezydenta RP rozstrzyga w sposób definitywny kto jest sędzią

(postanowienie Sądu Najwyższego z 8 lutego 2023 r., I NWW 191/21). Tak

powołany sędzia jest prawidłowo umocowany do wykonywania czynności

orzeczniczych.

Na koniec podnieść należy za Trybunałem Konstytucyjnym, że „organizacja

władzy sądowniczej, w tym ustanowienie odpowiednich gwarancji niezawisłości

sędziów i bezstronności sądów należy wyłącznie do państwa członkowskiego.

Niezawisłość i bezstronność sędziów nie jest dana raz na zawsze i nie jest

związana w stopniu decydującym ze sposobem powoływania sędziów ani nawet z

całym zestawem gwarancji ustrojowych, a przede wszystkim wynika z wewnętrznej

uczciwości sędziego. Przywileje sędziowskie w państwach członkowskich są

I NKRS 99/23

4

nierozłącznie związane z wyjątkową odpowiedzialnością sędziego wobec swojego

państwa i społeczeństwa. Dopiero w dalszej kolejności sędziowie krajowi mogą

czuć się związani ideą europejskiej unii prawa (unii sądowniczej) i tylko w takim

stopniu, w jakim nie skutkuje to kolizją z Konstytucją własnego państwa. Wprawdzie

sędziowie polscy w postępowaniach przed polskimi sądami stosują także prawo UE,

ale na podstawie polskiej Konstytucji, a nie na podstawie reguł tworzonych wbrew

Konstytucji” (wyrok TK z 7 października 2021 r., K 3/21, OTK-A 2022, poz. 65).

Wobec powyższego, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie.

MR

[r.g.]