Sąd Najwyższy uchylił odmowę przeniesienia prokuratorki w stan spoczynku

Decyzją z 30 listopada 2024 r. Prokurator Generalny na podstawie art. 70 § 1

ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r.,

I NO 11/25

2

poz. 334 ze zm.; dalej: „USP”) w zw. z art. 127 § 1 i 1a ustawy z dnia 28 stycznia

2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. 2024 r., poz. 390; dalej: „POP”) - odmówił

przeniesienia X. Y. w stan spoczynku wobec treści prawomocnego orzeczenia

komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: „ZUS”) o braku trwałej

niezdolności do pełnienia przez nią obowiązków prokuratora z powodu choroby lub

utraty sił.

X. Y. jako prokurator pracowała na różnych stanowiskach od 1 stycznia 1999

r. Na stanowisko prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko

Narodowi Polskiemu w Gdańsku została powołana 1 lipca 2001 r. Na zwolnieniach

lekarskich przebywa nieprzerwanie od 18 stycznia 2019 r. Z wnioskiem o

przeniesienie w stan spoczynku oraz poddanie badaniu przez lekarza orzecznika

ZUS wystąpiła do Naczelnika Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko

Narodowi Polskiemu w Gdańsku pismem z 13 października 2023 r. Z wnioskiem o

przeniesienie w stan spoczynku z powodu choroby wystąpiła również do Prokuratora

Generalnego 1 lipca 2024 r.

W orzeczeniu z 8 marca 2024 r. lekarz orzecznik ZUS na podstawie opinii

specjalistycznej lekarza konsultanta oraz dokumentacji medycznej zawartej w aktach

sprawy stwierdził, że wyżej wymieniona nie jest trwale niezdolna do pełnienia

obowiązków prokuratora z powodu choroby lub utraty sił.

Na skutek jej sprzeciwu od tego orzeczenia Komisja Lekarska ZUS w

prawomocnym orzeczeniu z 16 kwietnia 2024 r. podzieliła powyższą ocenę,

wskazując, że zaburzenia, z którymi zmaga się Pani Prokurator mają charakter

przewlekły, ale nie powodują trwałej utraty zdolności do pełnienia obowiązków

na stanowisku prokuratora.

W uzasadnieniu swojej decyzji Prokurator Generalny stwierdził, że w ramach

wszechstronnego badania istotnych okoliczności sprawy ocenił moc dowodową

orzeczeń wydanych przez lekarzy ZUS. Wskazał, że pozostawanie na długotrwałym

zwolnieniu nie oznacza trwałej niezdolności do pełnienia służby prokuratorskiej.

Długotrwałość leczenia bądź niepewne rokowania, nie prowadzą do wniosku że

nastąpiła trwała utrata zdolności do wykonywania pracy prokuratora.

Brak owej trwałości może wynikać z pozytywnych rokowań co do powrotu do zdrowia,

jednak nie dotyczących najbliższej przyszłości.

I NO 11/25

3

Prokurator X. Y., zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do

Sądu Najwyższego odwołanie od decyzji z 30 listopada 2024 r., zaskarżając ją w

całości oraz zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 127 § 1 POP w zw. z art. 70 § 1

(dalej: „USP”) w zw. z art. 33 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja

2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (dalej: „ustawa o KRS”) w zw. z art. 45

Konstytucji RP poprzez brak wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy,

w szczególności zgromadzonej dokumentacji oraz wyjaśnień odwołującej, brak

zbadania dokumentacji medycznej zgromadzonej w toku postępowania przed

ZUS oraz odstąpienie od zasięgnięcia opinii biegłych sądowych - w

szczególności biegłego lekarza psychiatry i biegłego lekarza medycyny pracy

na okoliczność oceny stanu zdrowia odwołującej, jej niezdolności do pełnienia

obowiązków prokuratora oraz trwałości tej niezdolności, w sytuacji, gdy

rozważenie sprawy wymagało wszechstronnego jej zbadania i wiadomości

specjalnych (opinii biegłych), co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez

przyjęcie dowolności, zamiast swobodności w wydaniu decyzji w przedmiocie

przeniesienia odwołującej w stan spoczynku oraz pozbawieniem jej prawa do

zbadania orzeczeń lekarskich ZUS, co skutkowało odmową przeniesienia

odwołującej w stan spoczynku;

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 127 § 1 POP w zw. z art. 70 § 1 USP

w zw. z art. 73 § 1 USP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu,

że Prokurator Generalny nie jest uprawniony do badania i oceny orzeczenia

lekarza orzecznika ZUS i komisji lekarskiej ZUS oraz jest związany

orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez

brak stwierdzenia trwałej niezdolności do pełnienia obowiązków prokuratora

przez odwołującą;

3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 127 § 1 POP w zw. z art. 70 § 1 USP w

zw. z art. 73 § 1 USP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na

braku uwzględnienia słusznego interesu prokuratora i przyjęciu, że odwołująca

nie jest trwale niezdolna do pełnienia obowiązków prokuratora, co miało wpływ

na wynik sprawy poprzez stwierdzenie braku spełnienia podstaw do

przeniesienia odwołującej w stan spoczynku.

I NO 11/25

4

Wobec powyższego, odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w

całości i przekazanie sprawy Prokuratorowi Generalnemu do ponownego

rozpoznania, a ponadto zasądzenie od Prokuratora Generalnego na jej rzecz zwrotu

kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę

prawnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w zakresie, w jakim prowadzi

do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Należy podkreślić, że dotychczasowa judykatura Sądu Najwyższego

w zakresie wykładni art. 70 § 1 USP w zw. z art. 127 § 1 POP pozostaje zasadniczo

jednolita. Zgodnie utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, zasadnicze

znaczenie dla nabycia uprawnień w zakresie przeniesienia prokuratora w stan

spoczynku, na podstawie art. 70 § 1 USP w związku z art. 127 § 1 POP,

ma przede wszystkim spełnienie materialnoprawnej przesłanki, którą stanowi trwała

niezdolność do pełnienia obowiązków prokuratora z powodu choroby lub utraty sił.

Decyzja o przeniesieniu w stan spoczynku pozostawiona została

swobodnemu uznaniu Prokuratora Generalnego. Skorzystanie z uznaniowej

kompetencji w kwestii podjęcia takiej decyzji z uwzględnieniem powołanych wyżej

podstaw nie może nosić znamion dowolności. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie

powinno być podjęte przy uwzględnieniu zarówno interesu publicznego (potrzeb

prokuratury) jak i słusznego interesu prokuratora (zob. np. wyroki SN: z dnia 5

listopada 2015 r., III PO 9/15; z dnia 12 kwietnia 2011 r., III KRS 2/11, OSNP 2012

nr 13-14, poz. 183; z dnia 11 października 2017 r., III PO 9/17). Spełnienie tych

wymagań wiąże się z koniecznością dokonania wrzechstronnej oceny

zgromadzonych dowodów, poczynienia stosownych ustaleń z uwzględnieniem

dokumentacji medycznej i wydanych opinii oraz odniesienia wyników tych ustaleń do

przesłanki interesu publicznego oraz interesu prokuratora. Uzasadnienie takiej

decyzji powinno przy tym zawierać odpowiednie ustalenia faktyczne oraz

prezentować motywy, którymi kierował się Prokurator Generalny, odmawiając

przeniesienia prokuratora w stan spoczynku. Prokurator Generalny posiada daleko

I NO 11/25

5

idącą swobodę w decydowaniu o zasadności skorzystania ze szczególnego

rozwiązania prawnego, jakim jest przeniesienie prokuratora w stan spoczynku.

Ograniczenie tej swobody stanowi natomiast ochrona interesu publicznego, tj.

potrzeba zabezpieczenia odpowiedniego stanu i poziomu kadry prokuratorskiej

w danej jednostce prokuratury oraz ochrona słusznego interesu prokuratora, którego

decyzja dotyczy, ze szczególnym uwzględnieniem jego stanu zdrowia.

W ocenie Sądu Najwyższego, rozpoznającego odwołanie, oceniana decyzja

nie czyni w pełni zadość wskazanym wyżej wymaganiom. W uzasadnieniu decyzji

brak szerszego odniesienia się do podnoszonej już w sprzeciwie od orzeczenia

lekarza orzecznika ZUS zasadniczej kwestii dotyczącej długotrwałości (ponad sześć

lat) pozostawania odwołującej się na zwolnieniu lekarskim w kontekście braku

rokowań co do poprawy stanu jej zdrowia stwierdzonych w tym orzeczeniu.

Perspektywa pozostawania odwołującej się w złym stanie zdrowia przez kolejne lata

rodzi pytanie, czy nie jest to już stan, który należałoby kwalifikować jako trwałą

niezdolność do służby. Trzeba w tym miejscu zwrócić uwagę na stanowisko zawarte

w wyroku Sądu Najwyższego z 7 lutego 2019 r., I NO 43/18, zgodnie z którym

„jeżeli spodziewany powrót do zdrowia jest z medycznego punktu widzenia możliwy,

lecz czas leczenia trwa znacznie dłużej niż rok, to jest to okoliczność, która - nie

przesądzając w tym miejscu wyniku sprawy - powinna zostać rozważona przez

Prokuratora Generalnego, w kontekście przeniesienia skarżącego w stan spoczynku”.

Pojawia się także kwestia konieczności oceny w tych okolicznościach interesu

prokuratora, której zabrakło.

Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji, na

podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS i art. 127 § 1 POP.

(E.C.)

[r.g.]