Sędzia SN wyłączony ze sprawy o urlop, bo zawieszał ją bez realnej podstawy

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skarżącego SSR M.H. (dalej:

„wnioskodawca”) w postępowaniu toczącym się pod sygn. akt I NO 46/24, przed

Sądem Najwyższym, o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego L.B. od dalszego

udziału w sprawie.

Wnioskodawca, z powołaniem art. 49 § 1 k.p.c., wskazał, że składa wniosek

w związku z otrzymaniem postanowienia Sądu Najwyższego z 4 listopada 2025 r.

wydanego przez SSN L.B. o zawieszeniu postępowania w sprawie z odwołania od

decyzji Ministra Sprawiedliwości z 19 lipca 2024 r. o odmowie udzielenia urlopu dla

poratowania zdrowia.

W ocenie wnioskodawcy nie ma żadnych przesłanek faktycznych ani

prawnych do zawieszenia postępowania, a powołane w postanowieniu Sądu

I NO 46/24

2

Najwyższego z 4 listopada 2025 r. wyroki TSUE oraz ETPCz nie mają żadnego

związku z osobą wnioskodawcy ani ze sprawą.

W uzasadnieniu wniosku podkreślono również, że decyzja podjęta przez

SSN L.B. faktycznie pozbawia wnioskodawcę zagwarantowanego w Konstytucji

prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), albowiem uzależnia zajęcie się

merytorycznie sprawą od zdarzeń przyszłych i niepewnych, w postaci dokonania

bliżej niesprecyzowanych zmian legislacyjnych przez ustawodawcę.

Zdaniem wnioskodawcy, SSN L.B. z powodów politycznych i całkowicie

pozamerytorycznych, związanych z politycznymi dyskusjami o statusie tzw.

„neosędziów” pozbawił wnioskodawcę prawa do sądowej kontroli decyzji Ministra

Sprawiedliwości o odmowie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek należało uwzględnić.

1. Unormowanie art. 49 § 1 k.p.c. pozwala na wyłączenie sędziego ze

względu na możliwość pojawienia się wątpliwości co do bezstronności sędziego

względem sprawy, przy czym funkcja jego sprowadza się do zapewnienia stronom

właściwej realizacji prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, czyli

prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej

zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W tym sensie

przepis ten, interpretowany systemowo, pozwala uwzględnić w procesie

rozpoznawania wniosku o wyłączenie sędziego również takie decyzje procesowe,

które, choć formalnie mieszczą się w granicach kompetencji orzeczniczych, w

swoich skutkach prowadzą do odmowy prawa do sądu. Dotyczy to w szczególności

postanowień o zawieszeniu postępowania, które nie służą prawidłowemu

rozpoznaniu sprawy, lecz skutkują trwałym wstrzymaniem jej biegu i pozbawieniem

strony realnej możliwości uzyskania rozstrzygnięcia co do istoty.

2. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd Najwyższy stwierdza, że

działania podejmowane w sprawie I NO 46/24 przez SSN L.B. wyraźnie naruszają

gwarancje wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Od 22 sierpnia 2024 r., gdy

przydzielono sprawę SSN L.B. jako sędziemu sprawozdawcy (k. 11) wyznaczył on

I NO 46/24

3

w sprawie jedynie termin posiedzenia, na którym wydał postanowienie o

zawieszeniu postępowania „z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian

legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz

w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada

2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21)”.

SSN L.B. nie podjął czynności zmierzających do merytorycznego

rozpoznania sprawy dając jedynie wyraz swemu nieusatysfakcjonowaniu kształtem

obowiązującego prawa polskiego w treści postanowienia z 4 listopada 2025 r.

Okoliczności te wskazują jednoznacznie, że SSN L.B., w sposób uporczywy

odmawia sprawowania wymiaru sprawiedliwości w sprawach z repertorium NO.

Dlatego wniosek skarżącego o wyłączenie SSN L.B. należało uznać za zasadny.

Dalsze sprawowanie przezeń, w sprawie I NO 46/24, funkcji sędziego

sprawozdawcy uniemożliwia bowiem merytoryczne jej rozpoznanie.

3. Rację ma wnioskodawca, wskazując, że poprzez swoje działania SSN L.B.

powoduje, że decyzja polityka w osobie Ministra Sprawiedliwości w kwestii realizacji

przysługującego sędziemu prawa do urlopu dla poratowania zdrowia staje się

decyzją de facto prawomocną mimo przewidzianego ustawą prawa do zaskarżenia

tej decyzji do sądu. Skarżący zasadnie zwraca uwagę, że taka sytuacja jest

absolutnie niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym.

4. Na tym tle wskazać należy, ze w myśl § 80 ust. 5 pkt 2 Regulaminu Sądu

Najwyższego, przy przydziale spraw pomija się sędziów, którzy nie mogą orzekać z

uwagi na wystąpienie długotrwałej i uzasadnionej przeszkody. Pojęcie to nie może

być ograniczane wyłącznie do przeszkód o charakterze zdrowotnym, lecz obejmuje

również sytuacje, w których sędzia, kierując się określonym przekonaniem, trwale

uchyla się od merytorycznego orzekania. Sytuacja zaistniała w Izbie Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w związku z praktyką blokowania

rozpoznawania spraw przydzielonych SSN L.B., poprzez uporczywe uzależnianie

ich rozpoznania od bliżej nieokreślonej zmiany stanu prawnego, nawet jeśli jest

przez sędziego w pewien sposób uzasadniana i traktowana przezeń za

uzasadnioną, prowadzi do faktycznego paraliżu sprawowania wymiaru

sprawiedliwości. Znalazło to wyraz w szeregu działań formalnych podejmowanych

I NO 46/24

4

przez Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Kontroli Nadzwyczajnej i

Spraw Publicznych, z których ostatnim było Zarządzenie nr 1/2026 z 8 stycznia

2026 r. Działania te maja jednak niezwykle ograniczona skuteczność ze względu na

obowiązywanie formalnych gwarancji niezawisłości sędziego przeciwdziałających

manipulacji składami orzekającymi. Powtarzające się wydawanie bezzasadnych

postanowień o zawieszeniu postępowania o treści zbieżnej z postanowieniem z 4

listopada 2025 r., bez istnienia po temu rzeczywistej podstawy, przesadza o

długotrwałości tego stanu. Jednocześnie wzgląd na konieczność zapewnienia

podmiotom uprawnionym realizacji ich prawa do sądu, czyni obiektywnie

koniecznym podejmowanie działań mających na celu przeciwdziałanie

przydzielaniu spraw sędziom, którzy uporczywie uchylają się od merytorycznego

rozpoznawania spraw im przydzielonych. W szczególności, sytuacja taka

uzasadnia pomijanie tych sędziów przy przydziale spraw na podstawie § 80 ust. 5

pkt 2 Regulaminu Sądu Najwyższego.

W konsekwencji należy uznać, że działania SSN L.B. polegające na

zawieszaniu postępowania w sprawach mu przydzielonych ze względu na

nieukontentowanie tego sędziego kształtem obowiązującego prawa, realizuje

hipotezę unormowania § 80 ust. 5 pkt 2 Regulaminu Sądu Najwyższego, co z kolei

winno skutkować pomijaniem SSN L.B. przy przydziale spraw w repertoriach, w

których wydaje on postanowienia o zawieszeniu postępowania do czasu zmiany

treści obowiązującego porządku prawnego. Jedynie w ten sposób obywatelom

można zapewnić realizację prawa do sądu oraz zapobiec sytuacjom, w których

formalne decyzje procesowe prowadzą do faktycznej odmowy sprawowania

wymiaru sprawiedliwości.

5. Z uwagi na wskazane okoliczności, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Aleksander Stępkowski

[K.O]