Apelacja czekała w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie ponad rok; skarżący dostaną po 2000 zł

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki z dnia 25 lutego 2026 r., która wpłynęła

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 3 marca 2026 r., skarżący: M. G.

(poprzednio L.) i J. L., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o:

stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt V ACa 1372/24,

toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie (pkt 1); zobowiązanie Sądu

do podjęcia niezwłocznych czynności zmierzających do zakończenia postępowania

(pkt 2); przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz każdego z powodów kwoty 10

000,00 (dziesięć tysięcy) złotych (pkt 3) oraz zasądzenie kosztów postępowania

(pkt 4). Skarżący opłacili skargę na przewlekłość postępowania kwotą 400

(czterysta) złotych.

I NSP 102/26

3

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili czynności podejmowane

w sprawie oraz ich przebieg. Nadmienili, że postępowanie w sprawie prowadzonej

przez Sąd I instancji rozpoczęło się wniesieniem pozwu w dniu 29 grudnia 2020 r.

i zakończyło 2 lutego 2024 r. wydaniem wyroku. Wskazując na zasadność

niniejszej skargi podnieśli, że brak prawomocnego wyroku w sprawie uniemożliwia

im uregulowanie spraw majątkowych oraz naraża na dalsze skutki ekonomiczne.

Nadto zdaniem powodów, bank skorzystał z prawa zatrzymania, co dodatkowo

blokuje szybkie rozliczenie wzajemnych roszczeń, a zabezpieczenie staje się

iluzoryczne.

W odpowiedzi na skargę z dnia 1 kwietnia 2026 r., Prezes Sądu

Apelacyjnego w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie oraz wniósł o jej

oddalenie. W dalszej części odpowiedzi przedstawił przebieg czynności w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania zasługiwała na częściowe

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania).

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość

I NSP 102/26

4

czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu

zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd

lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim

etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej

i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych

w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony,

która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca

2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r.,

III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18;

z 13 grudnia 2018 r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca

2019 r., I NSP 88/18; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r.,

I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r.,

I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku, w którym

przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie których nie wyznaczono terminu

rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość postępowania w rozumieniu

ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie

zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu

czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe oznacza,

że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób indywidualny,

z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny

wpływ spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu

I NSP 102/26

5

na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06;

z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada

2022 r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą,

ilość spraw oraz stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą

do stwierdzenia, że przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest

wynikiem zaniedbań, czy też uchybień ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie

spoczywa obowiązek zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy

jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06). W tym też kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać

argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się

one do dezorganizacji i opóźnień w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają

bez

wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie.

Ostatecznie Sąd jako jednostka reprezentująca Skarb Państwa ponosi formalną

odpowiedzialność za niewłaściwe wywiązywanie się przez Państwo z powyższego

obowiązku.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości,

iż czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został

przekroczony i wyniósł ponad 12 miesięcy.

Z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zostało wszczęte pozwem

wniesionym do Sądu w dniu 29 grudnia 2020 r. Żądania pozwu zostały skierowane

przeciwko Bank.[…] Spółce Akcyjnej w W., a ich źródłem jest umowa kredytu

waloryzowanego walutą obcą. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2024 r. Sąd Okręgowy w

Warszawie w przeważającej części uwzględnił powództwo. Apelację od tego

wyroku wniosła pozwana. Akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego

w Warszawie w dniu 2 kwietnia 2024 r. W tym samym dniu wylosowano w SLPS

sędziego referenta, zaś w dniu 3 kwietnia 2024 r. zarządzono wpisanie sprawy

do repertorium ACa oraz zawiadomienie stron o wylosowanym składzie

sędziowskim. W dniu 17 maja 2024 r. powodowie wnieśli do Sadu Apelacyjnego

wniosek o udzielenie zabezpieczenia jednego z dochodzonych przez nich

roszczeń. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny uwzględnił

I NSP 102/26

6

wniosek powodów o udzielenie zabezpieczenia. Pismem z dnia 3 lutego 2025 r.

powodowie wnieśli o przyspieszenie postępowania w sprawie. W dniu 3 marca

2026 r. zarządzono doręczenie odpisów apelacji pełnomocnikowi powodów.

Zarządzeniem z 6 marca 2026 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 6 maja

2026 r., o czym zarządzono zawiadomić strony postępowania.

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Warszawie od momentu wpływu

akt wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem

wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających

do merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy, a termin

rozprawy wyznaczył dopiero po wpłynięciu skargi na przewlekłość postępowania

chociaż powodowie wnosili o podjęcie czynności w sprawie oraz o wyznaczenie

terminu rozprawy, to w ocenie Sądu Najwyższego, mając na względzie powyższe

okoliczności, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania

w rozpoznawanej sprawie, bowiem upłynął łączny czas ponad pięciu lat

na uzyskanie prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania,

jest także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżących o zasądzenie na ich rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej.

Orzekając o przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił,

iż zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

minimalna wysokość sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa

na rzecz skarżącego wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania

postępowania, jednak nie mniej niż w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów

postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie Sąd Najwyższy

nie znalazł podstaw do przyznania sumy wyższej i w tym zakresie żądanie oddalił,

gdyż zasadniczym celem zasądzenia określonej kwoty na podstawie art. 12

ust. 4 u.s.p.p. nie jest całkowite wyrównywanie szkody powstałej w wyniku

przewlekłości, lecz jedynie zapewnienie materialnej satysfakcji za przewlekłość

postępowania, a zarazem oddziaływanie na sąd, z którego środków kwota

ta zostanie wypłacona. W związku zaś z tym, że termin rozprawy apelacyjnej został

I NSP 102/26

7

wyznaczony na 6 maja 2026 r., to za bezprzedmiotowe Sąd Najwyższy uznał

zalecanie podejmowania czynności w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

postanowienia. O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym

orzeczono w oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941

§ 3 k.p.c. i w zw. art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania

oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2023, poz. 1964).

JW

[a.ł]

Tomasz Przesławski Elżbieta Karska Grzegorz Żmij