Sąd Najwyższy oddalił skargę na przewlekłość apelacji w sprawie V ACa 54/26

Dnia 2 marca 2026 r. (data nadania przesyłki poleconej) D. O. (dalej:

„skarżący”) wniósł do Sądu Najwyższego za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie V ACa 54/26

toczącej się przed tym Sądem. Pismem z 11 marca 2026 r. (data prezentaty Sądu

I NSP 106/26

2

Najwyższego). Sąd Apelacyjny we Wrocławiu przedstawił ww. skargę Sądowi

Najwyższemu. W przedmiotowej skardze skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie przewlekłości ww. postępowaniu;

2. zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 2000 zł;

3. zwolnienie z opłaty od skargi w kwocie 200 zł.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił sekwencję zdarzeń, poczynając

od wniesienia pozwu do Sądu Okręgowego w Opolu, poprzez złożenie w

listopadzie 2025 r. apelacji od wyroku I Instancji, aż po wpływ w styczniu 2026 r.

apelacji do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu.

Skarżący podniósł, że do dnia złożenia skargi na przewlekłość

na postępowanie o sygn. V ACa 54/26 jego apelacja nie została rozpoznana.

Stwierdził przy tym, że nic nie uzasadnia takiej opieszałości i bezczynności

w sprawie, dodając, iż sprawa nie jest skomplikowana ani zawiła i należy do

kategorii spraw prostych. Zauważył jeszcze, że postępowanie trwa dłużej niż to

konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Podkreślił

wreszcie, że w żaden sposób nie przyczynił się do przewlekłości postępowania.

Skarżący, uzasadniając żądaną kwotę, wskazał, że ma ona dla niego

szczególne znaczenie. Obok tego wniósł o zwolnienie go z opłaty od skargi na

przewlekłość postępowania, uzasadniając wniosek i dołączając wymagane

oświadczenie.

W piśmie z 3 kwietnia 2026 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego),

stanowiącym odpowiedź na skargę, Prezes Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

zgłosił swój udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W uwagach wyjściowych wskazanego pisma przedstawił przebieg

postepowania. W tym zakresie zamieścił następujący opis: „[j]ak wynika z akt

przedmiotowej sprawy skarżący wniósł apelację od wyroku sądu I instancji w dniu 8

stycznia 2026 r. (data wpływu do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu). Sprawa

została skierowana do SLPS i został jej nadany numer V ACa 54/26. W dniu

22 stycznia 2026 r. zostało wydane postanowienie referendarza sądowego w

Sądzie Okręgowym we Wrocławiu del. do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

o zwolnieniu powoda od kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej od apelacji.

W dniu 12 lutego 2026 r. doręczono pełnomocnikowi strony pozwanej odpis apelacji.

I NSP 106/26

3

W dniu 2 marca 2026 r. wpłynęła do tutejszego Sądu odpowiedź strony pozwanej

na apelację powoda. W dniu 9 marca 2026 r. doręczono powodowi odpis

odpowiedzi na apelację. Obecnie sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu

rozprawy, stosownie do zawartego w apelacji wniosku o przeprowadzenie rozprawy,

zgodnie z kolejnością wpływu”. Wobec przedstawionego przebiegu czynności

zdaniem Prezesa Sądu brak jest podstaw do uznania, aby doszło do przewlekłości

postępowania apelacyjnego w niniejszej sprawie. Czas, jaki minął od wniesienia

apelacji do chwili obecnej nie przekracza 3 miesięcy, co uzasadnia uznanie skargi

skarżącego za oczywiście niezasadną”.

Prezes Sądu Apelacyjnego zaznaczył również, że przewlekłość

postępowania ma miejsce wtedy, gdy postępowanie to trwa dłużej, niż jest to

konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są

istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Podniósł, że w orzecznictwie powszechnie

przyjmuje się, iż o przewlekłości postępowania można mówić wtedy, gdy zwłoka w

czynnościach jest nadmierna, rażąca i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych

okolicznościach sprawy. Jak wskazał, w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom

skarżącego, nie doszło do przewlekłości w rozpoznaniu wniesionej przez niego

apelacji. Od jej wpływu do Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu i jej zarejestrowania,

do dnia doręczenia odpisu apelacji drugiej stronie minęło zaledwie kilka tygodni.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz.

1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może wnieść skargę o

stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej

prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie

zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa

dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i

I NSP 106/26

4

prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

W świetle art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość ocenie podlega

w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu

wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny,

należy uwzględnić: łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia

do chwili rozpoznania skargi, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej

zawiłości sprawy, znaczenie rozstrzygnięcia dla skarżącego, zachowanie się stron,

w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

W ustawie o skardze na przewlekłość nie sprecyzowano, jaki okres

oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę.

W judykaturze przyjmuje się, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można

mówić z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na

niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob.

m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z: 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; 16 marca

2006 r., III SPP 10/06; 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; 14 lipca 2016 r., III SPP

55/16; 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; 19 października 2017 r., III SPP 42/17; 21

lutego 2018 r., III SPP 3/18; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18; 3 grudnia 2019 r., I

NSP 160/19; 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Należy zauważyć, że wskazana wyżej reguła stanowi jedynie ogólnie

przyjęty standard orzeczniczy, który może, choć wcale nie musi, znaleźć

zastosowanie w określonej sprawie. Sąd Najwyższy zwracał już kilkakrotnie uwagę,

że przekroczenie okresu 12 miesięcy trwania postępowania nie oznacza

automatycznie wystąpienia stanu przewlekłości, gdyż dla jego stwierdzenia

konieczne jest zbadanie wszystkich okoliczności sprawy. Według

zaprezentowanego w tym zakresie stanowiska, przy ustalaniu, czy w konkretnym

przypadku mamy do czynienia z przewlekłością postępowania, należy brać pod

uwagę kryteria określone w art. 2 tej ustawy, m.in. terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28

września 2021 r., I NSP 145/21). Wymóg ten uniemożliwia dokonanie oceny

I NSP 106/26

5

przewlekłości postępowania w sposób mechaniczny, obligując tym samym do

oceny indywidualnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I

NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28

września 2021 r., I NSP 145/21).

Przenosząc powyższe na realia rozpoznawanej sprawy, Sąd Najwyższy

wskazuje, że dokonał analizy akt sprawy, której dotyczy skarga, pod kątem

czynności podejmowanych w sprawie, a przedstawionych przez Sąd Apelacyjny.

Dzięki temu ustalił, że akta sprawy wraz z apelacją skarżącego wpłynęły do Sądu

Apelacyjnego w dniu 8 stycznia 2026 r. Tego samego dnia została sprawie nadana

sygnatura akt (V ACa 54/26) i został wylosowany do jej rozpoznania sędzia referent.

Postanowieniem z 22 stycznia 2026 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącego

od kosztów sądowych w zakresie opłaty od apelacji, które zostało skarżącemu

doręczone. W tym samym dniu dokonano kontroli formalnej wniesionej

przez skarżącego apelacji oraz zarządzono doręczenie jej odpisu stronie pozwanej.

W dniu 2 marca 2026 r. strona pozwana wniosła odpowiedź na apelację i jej odpis

pismem z 4 marca 2026 r. został doręczony skarżącemu.

Wynika stąd, że – wbrew temu, co twierdzi skarżący w skardze wniesionej 2

marca 2026 r. – w sprawie były podejmowane odpowiednie czynności zmierzające

do jej merytorycznego rozpoznania. Powoduje to, że nie można się przychylić

do jego twierdzeń.

Wobec powyższego – zdaniem Sądu Najwyższego – przebieg postępowania

apelacyjnego nie pozwala na stwierdzenie jego przewlekłości i w efekcie przyjęcie,

że miała miejsce bezczynność Sądu Apelacyjnego naruszająca prawo skarżącego

do uzyskania rozstrzygnięcia bez nieuzasadnionej zwłoki.

W związku z tym Sąd Najwyższy, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy

o skardze na przewlekłość, oddala skargę.

Wobec zawartego w treści skargi wniosku skarżącego o zwolnienie

od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi na przewlekłość postępowania,

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. 2025, poz. 1228) w zw.

z art. 8 ust. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania,

I NSP 106/26

6

zwolnił skarżącego od wniesienia opłaty od skargi na przewlekłość postępowania w

postępowaniu toczącym się przed Sądem Najwyższym w sprawie I NSP 106/26.

Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzeka jak w sentencji.

[D.Z.]

[r.g.]

Leszek Bosek Grzegorz Pastuszko Janusz Niczyporuk